«Բոինգում» սկսվեց ղեկավարության մեծ վերաձևում՝ 737 MAX-ի հետ կապված ճգնաժամից հետո. ռեպորտաժ այն մասին, թե ինչ է կատարվում ավիահսկայի ներսում
- YO
- 27 июл. 2025 г.
- 3 мин. чтения
25.03.2024, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ամերիկյան առավոտները երբեմն սկսվում են լուռ, բայց ծանր լուրով. առևտրային շուկաները դեռ չեն բացվել, իսկ էլեկտրոնային փոստում արդեն կա ընկերության նամակը, որտեղ փոխվում են անուններ, դռներ, ստորագրության գիծը։ Այսօր հենց այդպիսինն էր. «Բոինգը» հայտարարեց, որ գլխավոր տնօրեն Դեյվ Քելհաունը տարվա վերջում կհեռանա, իսկ մինչ այդ կմնա՝ անցումային շրջանն անձամբ անցկացնելու համար։ Նույն հաղորդագրության մեջ ասվում էր, որ երկարամյա խորհրդի նախագահ Լարի Քելները այլևս չի առաջադրվի, և ղեկավարումը փոխանցվում է Սթիվ Մոլենկորֆին, ով պետք է առաջնորդի ընկերության նոր գործադիրի որոնումը։ Ներսում, հենց այն բաժնում, որտեղ ձևավորվում է «Բոինգի» զարկերակը՝ կոմերցիոն ավիաուղիներ, Սթեն Դիլըհեռանում է թոշակի, իսկ ղեկը ստանձնում է Սթեֆանի Փոուզը՝ բառացիորեն «այսօրվանից»։ Սա ոչ թե հերթական վերադասավորում է, այլ նշան, որ ընկերությունը պայման է դնում ինքն իր առաջ՝ վերևից մինչև գործարանի հատակ փոխել շնչառությունը։
Նորությունները այնպես էին շարադրված, որ հասկանում էիր՝ սա պարզապես անձնական կենսագրությունների էջ չէ։ Մատների ծայրում դեռ զգացվում էր այն հունվարյան սառնությունը, երբ Alaska Airlines 1282 չվերթի 737-9 MAX օդում կորցրեց միջին արտակարգ ելքի վահանակը, սրահը մի ակնթարթում դատարկվեց օդային ճնշումից, իսկ ինքնաթիռը բռնեց վերադարձի ճանապարհը դեպի Պորտլենդ։ Միայն հրաշքով ամեն ինչ ավարտվեց առանց ծանր զոհերի, բայց այդ պահից «Բոինգի» համար օրացույցը դարձավ մեկ բառի օրացույց՝ վստահություն։ Մինչև կեսօր արդեն նկատելի էր, թե ինչու է այսօրվա լուրը գալիս հենց հիմա. դա նույն գծի շարունակությունն է, որտեղ տեխնիկական փաստը ստիպում է քաղաքական որոշում, իսկ քաղաքական որոշումը՝ կառավարման պատասխանատվություն։
Հունվարի դեպքից հետո վերահսկիչներն էլ խոսեցին այնպես, որ թարգմանության կարիք չկար։ FAA-ն անմիջապես արգելեց 737-9 MAX-ի աշխատանքը այդ կոնֆիգուրացիայով, սահմանեց ուժեղացված ստուգումներ, հետո և հայտարարեց՝ արտադրության ծավալը չի աճի, քանի դեռ որակի և անվտանգության կառավարման սխեմաները չեն վերանորոգվել ոչ թե բառերով, այլ գործարանային փաստերով։ Դա այն տեսակ նախադասությունն է, որը սարքամասի պես հստակ է՝ նախ անվտանգություն, հետո միայն թիվ։ Իսկ NTSB-ի նախնական զեկույցը նույն շերտում ավելացրեց մանրուքի կապանքները՝ փակոցի չորս պտուտակները տեղում չէին, փաստաթղթավորումը՝ չի տալիս հստակ, թե երբ և ում կողմից պետք է ետ վերադարձած լինեին։ Այդպիսի մանրուքներից են կախված հարյուրավոր ուղևորների կյանքերը, և հենց այդպիսի մանրուքներն են, որ փոխում են նաև տնօրենի աշխատասենյակի դուռը։
Գործարանների ներսում, որտեղ անզիջում գծով սլանում են ֆյուզելյաժները, այսօրվա լուրը չէր ընթերցվում որպես վերևների խաղ. այն ընթերցվում էր որպես գործընթացի վերաշարադրություն։ Սթեֆանի Փոուզի ձեռքը, ասում էին աշխատողները, պիտի առաջին հերթին հասնի այնտեղ, որտեղ պտուտակի համար կա պիտակ, ստորագրություն, ժամ, պատասխանատու, և ամեն ինչ այնպես է, որ հաջորդ հերթափոխը չունենա «գուշակության» մի վայրկյան էլ։
Կազմակերպչական լեզվով սա կոչվում է «փաստաթղթավորված կարգապահություն», մարդկային լեզվով՝ «ամեն քայլը տեսանելի է»։ Իսկ խորհրդի նոր նախագահի՝ Սթիվ Մոլենկորֆի անունը ենթադրում է խիստ ինժեներական աչք՝ այն իրերից, որոնք սիրում են թվի հավասարակշռությունը, ոչ թե կարգախոսը։
Ավիաընկերությունների համար այս ամենը թարգմանվում է մեկ այլ կերպ. նրանք պետք է գծում ունենան այն ինքնաթիռը, որի մասին վերահսկիչը հստակ ասում է՝ ստուգված է, և որի համար արտադրողը չի խնդրում վստահել խոսքին, այլ առաջարկում է նայել փաստաթղթին։ Ցանցերի կառուցվածքում մեկ գետնի վրա մնացած շաբաթը կարող է փոխել մրցաշրջանի ֆինանսական գրաֆիկը, իսկ մեկ բաց թողնված պտուտակը՝ երկարացնել համբերությունը։ Այդ պատճառով է, որ այսօրվա հայտարարությունը չի ընկալվում որպես PR, այն ընկալվում է որպես վերականգնման ինժեներիա՝ ներսից դուրս շարված քայլերի շարք, որի վերջում, եթե ամեն ինչ ստացվի, վերադառնում է նույնը՝ հանգիստ, միատարր արտադրական ձայնը, որն այդքան պակասել էր վերջին ամիսներին։
Իսկ հիմա՝ ինչ հետո։ Մինչև տարվա վերջ «Բոինգը» պիտի գտնի նոր գործադիրին, ոստայնի պես հավաքի որակի կառավարման բոլոր թուլացած հանգույցները, վերապատրաստի մարդկանց, կոշտացնի մատակարարման շղթայի վերահսկումը, և ամեն անգամ, երբ կունենա գայթակղություն արագացնել գիծը, հիշի՝ այդ արագությունը վստահության հաշվին չի կարող լինել։ Թե դա կլինի ներսից եկող անունով, թե դրսից բերված ծանրակշիռ մասնագետով, այսօր չգիտի ոչ ոք, բայց ակնհայտ է մի բան՝ մեխանիզմը պիտի փոխվի ոչ թե գլխարկով, այլ մեխով։ Եվ հենց այդ պատճառով էլ այս լուրը մարդկային է՝ այն խոստանում է ոչ թե գեղեցիկ խոսքեր, այլ՝ հստակություն քրտինքի հոտ ունեցող արտադրամասում։
Այսօր «Բոինգի» վերևում քամին փոխվեց։ Մնում է, որ այդ քամին հասնի մինչև վերջին սեղմված պտուտակը, մինչև վերջին ստորագրված ընթացակարգը, մինչև այն պահը, երբ բազայի աշխատողը այլևս չի մտածի՝ սա արդյո՞ք իմ վրա պատասխանատվություն է, թե՝ ինչ-որ մեկ ուրիշի։ Եվ երբ այդ օրը գա, օդանավակայանի ապակե պատուհանի դիմաց սպասող ուղևորն այդ փոփոխությունը կլսի ոչ թե լուրերից, այլ՝ օդում, որտեղ ինքնաթիռի ձայնը կրկին կլինի պարզ ու խաղաղ՝ ինչպես ճիշտ արված աշխատանքի ձայնը։
