Գիշեր, երբ «Օփենհայմերը» դարձավ տարվա առեղծվածը. մեծ ռեպորտաժ՝ «Օսկար» մրցաբաշխությունից

10.03.2024, ԼՈՍ ԱՆՋԵԼԵՍ, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

GETTY IMAGES

Դոլբի թատրոնի առջև կարմիր գորգը գիշերը շողում էր՝ ինչպես թաց մետաքս, իսկ լուսարձակների տակ սահող սև լիմուզինների մեջ նստած մարդիկ կարծես բերում էին ոչ թե իրենց, այլ՝ տարվա պատմությունները։ «Օսկարի» գիշեր էր, այն գիշերը, երբ Հոլիվուդը մեկ երեկոյով վերածվում է մեծ սրտի, որ բաբախում է աշխարհի կինոսրահների ռիթմով։ Իսկ այդ բաբախի կենտրոնում այս անգամ անվիճելիորեն կանգնած էր Քրիստոֆեր Նոլանի «Oppenheimer»-ը՝ ծանր, հավասարակշռված, մտահոգ հայացքով ֆիլմ, որն այս մրցանակաբաշխության սեզոնը սկսեց և նույն վստահությամբ էլ փակեց։

Երբ բացվեց երեկոյի վերջին ծրարը ու հնչեց «Լավագույն ֆիլմ»՝ «Oppenheimer», դահլիճում զգալ կարելի էր այն հազվագյուտ լռությունը, որը սովորաբար նախորդում է բուռն ծափերին։ Նոլանը վաստակեց նաև Լավագույն ռեժիսոր, իսկ գլխավոր դերակատար Քիլիան Մերֆին՝ Լավագույն դերասան մրցանակը։ Հաղթանակների շարանը լրացրին Ռոբերտ Դաունի կրտսերը՝ Լավագույն երկրորդ պլանի դերասան, ինչպես նաև օպերատորական աշխատանքը, բնօրինակ երաժշտությունը և մոնտաժը։ Ընդամենը յոթ «Օսկար»՝ և ոչ միայն թվի, այլ՝ տրամադրության հաղթանակ. այն զգացողության, որ մեծ արտադրությունն ու մտավոր խորությունը կարող են քայլել կողք կողքի՝ առանց մեկը մյուսին ստվերելու։

Մերֆին բեմ բարձրացավ ստիպված՝ երկչոտ ժպիտով, բայց անթաքույց հպարտությամբ՝ իր ձեռքերում պահելով ոչ միայն արձանիկը, այլև էկրանի վրա ամիսներ շարունակ կուտակված լարվածությունը։ Դաունիի հաղթանակը ունկնդրի համար ուներ իր առանձին հնչերանգը՝ նրա երկար ու դժվարին ուղու փոքրիկ ամփոփումը՝ ահա այստեղ, այս բեմի վրա։

Երեկոյի ինտրիգը պահում էր Լավագույն դերասանուհի անվանակարգը։ Էմմա Սթոունը, «Poor Things» ֆիլմի համար, ստացավ իր երկրորդ «Օսկարը»։ Նրա հաղթանակի հետ «Աղքատ արարածները» դարձավ գիշերվա երկրորդ մեծ շահողը՝ տպավորիչ կերպով հավաքելով նաև արտադրական ձևավորման, զգեստների, դիմահարդարման և սանրվածքի մրցանակները։ Ֆիլմի արտաոճ հմայքը՝ վայրենի խաղասրահի գունային կոդը, ցուցադրական, բայց ոչ խեղդող դեկորը, այն տեսակ համարձակությունն է, որը Հոլիվուդը հաճույքով պարգևատրում է, երբ այդ համարձակության հետևում կա կերպարի ճշմարտություն։

Երեկոն ուներ նաև իր երաժշտական նշանները։ Բիլի Այլիշը և Ֆինեաս Օ’Քոնելը բեմ բարձրացան մի երգով, որն անգամ առանց ֆիլմի պատկերների խոսում է ինքնության, հարցականների ու սրտի անտեսանելի աշխատանքի մասին՝ “What Was I Made For?”— և հենց այս երգն էլ վերցրեց Լավագույն բնագիր երգի մրցանակը։ Մի քանի րոպե անց բեմը միանգամայն փոխվեց. Ռայան Գոսլինգը «I’m Just Ken»-ով դահլիճը դարձրեց վինտաժ շոու՝ վարդագույն հեգնանքով ու գողտրիկ թատերականությամբ։ Ակնհայտ էր, որ «Barbenheimer»-ի ալիքը դեռ ուներ իր ջերմությունը՝ նույնիսկ մրցանակաբաշխության վերջին րոպեներին։

«Օսկարը» մշտապես մի երեկո է, որտեղ ամերիկյան կինոն խոսում է աշխարհի անունից, իսկ աշխարհը՝ ամերիկյան թարգմանությամբ։ Այս տարի «The Zone of Interest»-ը հաղթեց Լավագույն միջազգային ֆիլմ և Ձայն անվանակարգերում։ Ֆիլմը՝ սառը, խնայող, գրեթե լաբորատոր, հիշեցրեց, որ երբեմն ամենաաղմկոտ պատմության մասին ճիշտը պատմվում է ազդանշանների և լռության լեզվով։

«The Boy and the Heron» (Հայաո Միյազակի) դարձավ Լավագույն լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ. հեքիաթը, երբ կանգնում է մեծահասակների կողքին և չի կորցնում իր հրաշքը։ Վավերագրությունում պատմական շեշտադրումով հաղթեց «20 Days in Mariupol»-ը՝ պատերազմի մասին խոսելով ոչ թե որպես վերնագիր, այլ՝ որպես մարդկային դիմագիծ։

Սցենարներում հաղթեցին «American Fiction»-ի ադապտացվածը և «Anatomy of a Fall»-ի բնօրինակը՝ հուշելով, որ այս տարի էկրանի ամենաուժեղ բովանդակությունը գալիս է լեզվից՝ ոչ միայն գույքից ու ձևից։ Իսկ տեսողական էֆեկտների դաշտը նվաճեց «Godzilla Minus One»-ը՝ ապացուցելով, որ ժանրային կինոն էլ կարող է լինել բյուրեղային ճշգրտության արդյունք։

Կարճամետրաժների եռանկյունում հաղթեց Ուես Անդերսոնի «The Wonderful Story of Henry Sugar»-ը (գեղարվեստական), «The Last Repair Shop»-ը (վավերագրական) և «War Is Over! Inspired by the Music of John & Yoko»-ն (անիմացիոն)։ Երեք փոքր պատմություն՝ երեք մեծ կամուրջ տարբեր աշխարհների միջև։

Ժամանակի հետ «Օսկարի» գիշերները միահյուսվում են հիշողության մեջ՝ որպես զգացողությունների հավաքածու։ Այս մեկն հիշվելու է՝ որպես կենտրոնի գիշեր. կենտրոն, որի անունը «Oppenheimer» է, բայց որի շուրջը շարժվում են տասնյակ այլ պատմություններ։ Հիշվելու է նաև որպես համադրման գիշեր՝ երբ ծանր դրաման մեծարում է մտավոր լարումը, իսկ գունագեղ ֆանտազիան պարգևատրվում է իր ստեղծագործական խիզախության համար։ Եվ ի վերջո՝ որպես ձայների գիշեր, որտեղ երգը դառնում է թուղթ ու գրիչ, իսկ հումորը՝ շնչառություն։

Դահլիճը դատարկվելիս կարմիր գորգի վրա մնում է անտեսանելի բարդ ոտնահետքերի քարտեզ։ Այդ քարտեզը, ինչպես ամեն տարի, ցույց է տալիս, թե որտեղ է այսօր կանգնած կինոն։ Այս գիշեր այն կանգնած էր այնտեղ, որտեղ մեծ արտադրության ճշգրտությունը հանդիպում է գաղափարի ծանրությանը, որտեղ դերասանությունը հիշեցնում է արհեստի և բնատաղանդի համատեղ հավասարակշռությունը, իսկ երաժշտությունը՝ պատմության սրտի տեմպը։

Դոլբի թատրոնից դուրս Լոս Անջելեսը վաղ առավոտյան վերադարձավ իր առօրյային՝ նույն արևը, նույն պտտվող փողոցները, նույն սուրճի հոտը։ Բայց քաղաքի օդում մնաց այն մեղմ արձագանքը, որն ունենում է յուրաքանչյուր մեծ երեկո՝ երբ արվեստը ոչ միայն մրցում է, այլ՝ հասնում է իր նպատակին. պատմել այնպես, որ հավատաս։