Թրամփ 2024` նոր պատմություն հին խաղացողով. մեծ ռեպորտաժ ԱՄՆ-ում կայացած նախագահական ընտրություններից հետո
- T S
- 27 июл. 2025 г.
- 3 мин. чтения
06.11.2024, ԼՈՍ ԱՆՋԵԼԵՍ, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Նոյեմբերի 5-ին Միացյալ Նահանգներում կայացած նախագահական ընտրությունները ոչ միայն նոր էջ բացեցին ամերիկյան քաղաքական պատմության մեջ, այլ նաև հիշեցրին աշխարհին, որ ԱՄՆ ժողովրդավարությունը՝ իր ամբողջ տարակուսանքներով ու լարվածություններով հանդերձ, շարունակում է լինել կենսունակ ու ուժեղ։
Դոնալդ Թրամփը, ով երբևէ առաջին անգամ ընտրվեց 2016-ին, ապա 2020-ին պարտվեց Ջո Բայդենին, այժմ պատմության մեջ մտավ որպես առաջին նախկին նախագահ, որը կրկին վերադառնում է Սպիտակ տուն՝ երկու նախագահական ժամկետների ընդմիջմամբ։ Նրա գործընկերը՝ Օհայոյից սենատոր Ջեյ Դի Վենսը, նոր դեմք է՝ երիտասարդ, ինքնաբուխ ու համեմատաբար ավելի մեղմ հռետորաբանությամբ, ինչը հավասարակշռում է քաղաքական ուղերձը՝ հղելով մի մեսիջ․ այս վերադարձը միայն անցյալի վրեժի կամ «հաղթանակի վերադարձ» չէ, այլ՝ հնարավորության նոր սկիզբ։
Թրամփը հաղթեց ինչպես ընտրիչների քվեարկությամբ (312 ձայն ընդդեմ 226-ի), այնպես էլ ընդհանուր ընտրողների ձայներով՝ ստանալով մոտ 77.3 միլիոն քվե։ Հաղթանակը, որքան էլ սուր վերլուծությունների ու տարաձայնությունների տեղիք տա, միաժամանակ խոսում է այն մասին, որ շատ ամերիկացիներ նորից ընտրում են այն քաղաքական ուղին, որը Թրամփը ներկայացնում է՝ տնտեսության խթանում, սահմանների ամրապնդում, պետական շահերի առաջնահերթություն ու «Ամերիկան՝ առաջինը» սկզբունք։
Կամալա Հարրիսը՝ Դեմոկրատական կուսակցության թեկնածուն, արժանապատվորեն ընդունեց պարտությունը՝ չթաքցնելով, սակայն, իր մտահոգությունները որոշ պահերի ու հռետորաբանության պատճառով։ Բայց նրա խոսքում հնչեց նաև կարևոր ուղերձ. «Մեր երկիրը գնում է առաջ։ Մենք բոլորս նույն նավի մեջ ենք, և մեզանից յուրաքանչյուրը պատասխանատվություն ունի նայելու ապագային միասին»։
Հենց սա է այն հանգրվանը, որտեղ հնարավոր է դառնալ ավելի լավատես։ Ընտրությունները, որքան էլ լարված ու բևեռացված, տեղի ունեցան՝ օրենքի սահմաններում, առանց համակարգային խափանումների, քաղաքացիների զանգվածային մասնակցությամբ։ Սա ժողովրդավարության հաղթանակ է։ Հաղթեց այն սկզբունքը, որ ցանկացած թեկնածու կարող է մասնակցել, հաղթել կամ պարտվել, և ամեն ինչ որոշվում է քվեով։
Թրամփի վերադարձը կարող է լինել նաև թարմ սկսելու հնարավորություն։ Եթե նա, որպես ղեկավար, ընտրի ճանապարհ՝ որը միավորում է, այլ ոչ թե պառակտում, եթե նա ընտրի խոսք՝ որը հանգստացնում է, այլ ոչ թե բորբոքում, ապա այս հաղթանակը կարող է վերաճել պետական կայունացման, ոչ թե միայն քաղաքական հաշվեհարդարի։ Նրա կողմնակիցներն ակնկալում են տնտեսական աճ, հարկային բարենորոգումներ, ուժեղ արտաքին քաղաքականություն։ Նրա ընդդիմադիրները սպասում են՝ արդյո՞ք նոր նախագահը կլինի ավելի պատրաստ լսելու նրանց։ Այդ երկխոսության հնարավորությունը դեռ բաց է։
Սպասվում է, որ Թրամփը առաջին շաբաթներին կներկայացնի համախմբող ուղերձ, որտեղ կբացահայտի իր թիմի հիմնական ուղղությունները։ Հավանաբար շեշտադրումները կլինեն ներքին տնտեսության վրա՝ սուղ ապրանքների գնանկման քաղաքականություն, աշխատատեղերի ավելացում, ներգաղթի խստացում, ինչպես նաև միջազգային հարաբերություններում՝ ուժեղ հռետորաբանություն՝ Չինաստանի, Իրանի, Մեքսիկայի և ԵՄ որոշ երկրների ուղղությամբ։
Մյուս կարևոր դրական ազդակն այն է, որ նրա թիմում արդեն խոսվում է պետական ինստիտուտների հանդեպ ավելի կառուցողական մոտեցման մասին։ Դա նշանակում է, որ Թրամփը կարող է նոր նախագահական ժամկետը սկսել ոչ թե հակամարտության կետից, այլ՝ բանակցության։ Բնականաբար, անցյալը չի ջնջվում, բայց նրա բոլոր քայլերը դիտվելու են ապագայի կոնտեքստում՝ ի՞նչ է անում նա՝ երկրում խաղաղություն ու վստահություն վերականգնելու համար։
Սոցիալական ցանցերում արդեն նկատվում է մի նոր շեշտադրություն․ «Թեև մենք մի կողմի կողմնակից էինք, հիմա ժամանակն է մտածելու՝ ի՞նչն է լավ ամբողջ երկրի համար»։ Այս վերաբերմունքը ցույց է տալիս, որ թեկուզ և դեռ կան տարաձայնություններ ու տարակուսանք, կա նաև հասունություն՝ ընդունելու արդյունքը ու պահանջելու բանաձևեր, ոչ թե վեճ։
Թրամփի երկրորդ նախագահությունը սկսվում է բարդ պահի՝ աշխարհը շարունակում է ցնցվել նոր պատերազմներով, Ուկրաինայի ճգնաժամը դեռ մնում է չլուծված, Մերձավոր Արևելքը եռում է, իսկ ներսում՝ հասարակությունը դեռ վերքերի մեջ է։ Բայց հենց այս բոլոր բարդությունների ֆոնին է հնարավոր իրական առաջնորդություն դրսևորել՝ այնպիսի առաջնորդություն, որ ոչ միայն ձայն է ստանում ընտրություններից, այլև հարգանք՝ իր խոսքի, իր մտքի ու իր գործի համար։
Նոր նախագահի վրա է հիմա մի մեծ պատասխանատվություն․ ապացուցել, որ այս վերադարձը լինելու է ոչ թե անցյալի կրկնություն, այլ՝ նոր չափով ղեկավարում։ Ու եթե նա կարողանա այդ նուրբ հավասարակշռությունը պահել՝ պաշտպանել իր գաղափարները, բայց լսել նաև հակառակ ձայները, ապա գուցե այս անգամ նրա անունը պատմության մեջ գրվի այլ կերպ՝ ոչ միայն որպես սկանդալային քաղաքական գործիչ, այլ՝ որպես նախագահ, որը կարողացավ սովորել իր սխալներից և վերածվել համախմբող առաջնորդի։
