top of page

Ինչու Բաքուն հեռացրեց Լաչինի միջանցքի բետոնապատնեշները

26.06.2023

Ռուս խաղաղապահները չորս օր տեւած բանակցություններից հետո Ստեփանակերտից հաջողությամբ տեղափոխեցին ծանր հիվանդ մեկ տարեկան երեխային Երեւան։ Երեխայի ինքնազգացողությունը վատացել էր հունիսի 15-ից Արցախի լիակատար շրջափակման պատճառով։ Այս միջադեպը բացահայտում է նրանց կեղծավորությունը, ովքեր խոսում են Ադրբեջանի հետ Արցախի ժողովրդի իրավունքների և անվտանգության համար «երկխոսության» մասին։


Արցախի շրջափակման շուրջ ստեղծված իրավիճակը զգալի ուշադրության է արժանացել վերջին շաբաթվա ընթացքում։ Հունիսի 22-ին Եվրախորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը լսումներ է անցկացրել, որտեղ դատապարտվել է Բաքվի ցեղասպան քաղաքականությունը և ընդունվել համապատասխան բանաձեւ։ ԱՄՆ Կոնգրեսի Մարդու իրավունքների հանձնաժողովը նույնպես լսումներ է անցկացրել՝ ուշադրություն հրավիրելով ստեղծված իրավիճակի վրա։ Ավելին, Եվրախորհրդարանի պատվիրակությունը հաստատել է Լաչինի միջանցքով երթևեկության իսպառ բացակայությունը։


Այս իրադարձությունները արձագանքեցին տարբեր կառույցների կողմից: Ճանապարհի ապաշրջափակում պահանջեցին ՌԴ ԱԳՆ-ն ու Եվրամիությունը, նույնիսկ մեկ շաբաթ լռող Հայաստանի ԱԳՆ-ն հայտարարություն արեց։ Ադրբեջանի վրա ճնշումը մեծանում էր՝ մարդասիրական նպատակներով միջանցքը բացելու համար։


Ի պատասխան՝ Ալիևը անհնազանդորեն բետոնե պատնեշներ կանգնեցրեց ապօրինի անցակետի մոտ՝ եվրոպացի քաղաքական գործիչներին և պատգամավորներին մեղադրելով կոռուպցիայի մեջ։ Ադրբեջանը դիվանագետների համար ճամփորդություն է կազմակերպել՝ ցույց տալու, որ հայերը մինչև վերջերս անսահմանափակ մուտք են գործել Ստեփանակերտ։


Վաշինգտոնում խաղաղ բանակցություններից առաջ Ադրբեջանը մերժել է Արցախի հայերի համար անվտանգության հատուկ երաշխիքներ տրամադրելու Հայաստանի պահանջը։ Ադրբեջանի արտգործնախարարը նման երաշխիքներն ավելորդ է համարել և դրանք համարում է միջամտություն իրենց գործերին։


Սակայն հունիսի 24-ին միջազգային ճնշման տակ Բաքուն ստիպված եղավ հեռացնել խոչընդոտը։ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի միջոցով հունիսի 25-ից վերսկսվել է հիվանդների մարդասիրական փոխադրումները Արցախի և Հայաստանի միջև։


Այնուամենայնիվ, իրավիճակը մնում է անկայուն, և շրջափակումը պահպանվում է, ինչը խոչընդոտում է խաղաղապահների կողմից առաջին անհրաժեշտության ապրանքների առաքմանը։


Կարևոր է նշել, որ Հայաստանի իշխանությունների կողմից Արցախը Ադրբեջանի կազմում ճանաչող որևէ ստորագրված փաստաթուղթ չկա։ Բաքուն հիմնվում է բացառապես Փաշինյանի բանավոր հայտարարության վրա՝ Արցախը որպես «Ադրբեջանի ինքնիշխան տարածք» վերաբերվող։ Փաստաթղթի ստորագրումը կանգ է առել Հայաստանում աճող դիմադրության և աշխարհաքաղաքական բարդությունների պատճառով, որոնցում ներգրավված են համաշխարհային տերությունները:


Մեկ այլ կարևոր իրադարձություն է Ադրբեջանի արտգործնախարար Բայրամովի և Ադրբեջանում Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի ղեկավարի հանդիպումը։


Ադրբեջանը վաղուց է ձգտում Արցախում ներգրավել ԿԽՄԿ-ն Բաքվի գրասենյակի ներքո, այլ ոչ թե երեւանյան գրասենյակի: Այս հարցի մանրամասները մնում են անորոշ, սակայն Բայրամովը ենթադրել է, որ Ադրբեջանը պատրաստ է հեշտացնել հայերի անցումը բժշկական նպատակներով և անհրաժեշտ դեղամիջոցներ մատակարարել ԿԽՄԿ-ի միջոցով: Նա նաև ակնարկել է Աղդամ-Ստեփանկերտ ճանապարհով հայերին օգնություն ցուցաբերելու մասին, սակայն անտեսել է ներկա իրավիճակի պատճառը նշել։


Ադրբեջանի նպատակները պարզ են՝ արգելափակել Արցախի և Հայաստանի միջև բոլոր շփումները և ստիպել արցախահայերին ապրանքներ ընդունել Ադրբեջանից, ինչը ենթադրում է համաձայնություն ինտեգրմանը և նրանց պահանջների կատարումը։ Հայաստանի դե ֆակտո իշխանությունները մեղսակից են այս օրակարգին։


Այս ամենի ֆոնին Փաշինյանի կառավարության գործողությունները շարունակում են ապշեցնել։ Մինչ եվրոպացի պատգամավորները և Կոնգրեսի հանձնաժողովը դատապարտում էին Բաքվի հանցավոր քաղաքականությունը և պահանջում պատժամիջոցներ կիրառել, Փաշինյանն առաջարկեց իրականացնել Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը և նախաձեռնել միջազգային երկխոսության մեխանիզմ Ստեփանակերտի և Բաքվի միջև։ Սակայն նա չկարողացավ հստակեցնել, թե ով պետք է դիմի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին՝ դատարանի որոշումը կատարելու համար:


Փաշինյանը անտեսեց այն փաստը, որ իր գործողությունները նպաստեցին ներկայիս էթնիկ զտումների քաղաքականությանը և չընդունեց, որ ոչ մի միջազգային երաշխիք չի կարող ապահովել հայերի իրավունքներն ու անվտանգությունը Ադրբեջանի կազմում։ Բաքուն վճռական է մնում Արցախը ձեռք բերելու առանց հայերի.


Հայաստանի իշխանությունները մեղսակից են Արցախում շարունակվող ցեղասպանությանը, մինչդեռ Ադրբեջանը գնում է նվազագույն զիջումների՝ ուշադրությունը շրջափակումից շեղելու և Հայաստանի հետ համագործակցությամբ շարունակելու իր խեղդող մարտավարությունը։

ԱՄՆ-ում բուժվող Պարգև Սրբազանը՝ տարօրինակ պատերազմի, չկոտրվելու, պատմության ու ապագայի մասին

bottom of page