Կիևի սարսափելի գիշերը և ինչ էր դրան նախորդում

ՀՈՒԼԻՍԻ, 2026, ԱՐՄԵՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ 

Դառնիցկիի ինըհարկանիի մոտ օրը բացվեց փոշու մեջ։ Փոշին նստում էր դանդաղ։ Այն նստում էր մեքենաների վրա, ոստիկանների ժապավենի վրա, մարդկանց կոշիկների վրա։ Շենքի առաջինից վեցերորդ հարկերը փլվել էին։ Բնակարանները բացվել էին փողոցի կողմը։ Որոշ տեղերում մնացել էին պատերի կտրված շերտեր։ Որոշ տեղերում երևում էր սենյակ։ Մնացածը բետոն էր, մետաղ, ապակի, փայտ, կենցաղային իրեր և այն դատարկությունը, որը լինում է տունը մեկ գիշերում կորցնելուց հետո։ Փրկարարները մոտենում էին զգույշ։ Նրանք չէին բարձրացնում ձայնը։ Այդտեղ բարձր ձայնը վատ նշան է։ Նրանք լսում էին բետոնը։ Հետո աշխատում էին գործիքով։ Հետո նորից կանգնում էին ու լսում։ Մարդիկ, որ կանգնած էին գծից այն կողմ, չէին հեռանում։ Նրանք նայում էին նույն տեղին։ Նրանց դեմքերը չէին փոխվում, քանի դեռ պատգարակը չէր շարժվում։ Այդ առավոտ Կիևում արդեն խոսվում էր տասներեք զոհի և ութսունվեց տուժածի մասին։ Յոթ մարդու հանել էին փլատակների տակից կենդանի։ Երեսունչորսին փրկել էին տարբեր հասցեներից։ Հիվանդանոցներ էին տեղափոխվել տասնյակ մարդիկ։ Թիվը դեռ կանգ չէր առել։ Դառնիցկիի փոշին չէր թողնում։

Նախորդ երեկոյան Վոլոդիմիր Զելենսկին Դուբլինում կանգնած էր Իռլանդիայի վարչապետ Միխոլ Մարտինի կողքին։ Դահլիճում դրոշներ կային։ Կային լրագրողներ։ Կային կարճ հարցեր։ Կային պատասխաններ, որոնք սովորաբար մնում են այցի օրակարգի մեջ։ Հետո նա ասաց, որ ուկրաինական հետախուզությունը ծանր տվյալներ ունի։ Ռուսական նոր զանգվածային հարված է սպասվում։ Նա ասաց, որ պետք է լսել օդային տագնապները։ Այդ նախադասությունը հնչեց հեռու քաղաքում։ Այդ քաղաքում գիշերը դեռ չէր սկսվել։ Կիևում հեռախոսները դեռ պահում էին իրենց սովորական լույսը։ Մետրոյի կայարանները դեռ ապաստարանի չէին վերածվել։ Շենքերի մուտքերում դեռ չկային այն մարդիկ, որոնք պայթյունից հետո իջնում են աստիճաններով՝ կիսահագնված, ջրի շիշը ձեռքին, երեխային քնից կտրած։ Զելենսկին կրճատեց ուղևորությունը։ Նա տուն էր վերադառնում։ Կիևը մտնում էր գիշեր։

Երեկոյան մոտ ութից հետո քաղաքային հաղորդագրությունները սկսեցին կարճանալ։ Անօդաչուների վտանգ։ Օդային պաշտպանությունը գործում է։ Մնացեք ապաստարաններում։ Բեկորներ Դեսնյանսկիում։ Հրդեհ Շևչենկոյի շրջանում։ Հյուրանոց։ Հետո բալիստիկայի վտանգ հյուսիսային ուղղությունից։ Այդ բառերը սովորական չեն, բայց պատերազմում արագ են սովորում դրանց տեղը։ Դրանք նշանակում են՝ վերցրու հեռախոսը, վերցրու փաստաթուղթը, իջիր ներքև, փակիր դուռը, զանգիր մորիդ, երեխային մի բացատրիր երկար։ Մետրոյի կայարաններում մարդիկ նստեցին պատերի տակ։ Ոմանք պառկեցին գորգերի կամ ծածկոցների վրա։ Ոմանք նստեցին ուղիղ հատակին։ Հեռախոսները բացվում էին, փակվում, նորից բացվում։ Վերևում երկինքը աշխատում էր իր դաժան աշխատանքով։ Ներքևում մարդիկ փորձում էին քնել։ Չէր ստացվում։

Կեսգիշերից հետո քաղաքի քարտեզը խտացավ։ Դառնիցկիում վնասվեցին բազմահարկ շենքեր և մասնավոր տներ։ Մեկ ինըհարկանիի առաջին վեց հարկը փլվեց։ Մեկ հինգհարկանիի մաս քանդվեց ու այրվեց։ Տասնվեցհարկանի շենքի վնասը մտավ նույն գիշերվա ցուցակի մեջ։ Դեսնյանսկիում բեկորներ ընկան, և ինըհարկանի շենք վնասվեց։ Հոլոսիիվսկիում տասնվեցհարկանիի տեխնիկական հարկը բռնկվեց։ Պեչերսկիում կրակը մտավ ինըհարկանիի առաջին երկու հարկերը։ Սվիատոշինսկիում մասնավոր տներ վնասվեցին։ Սոլոմյանսկիում վարչական շենքի մոտ հրդեհ կար։ Օբոլոնում պահեստ էր այրվում։ Պոդիլը ևս հայտնվեց վնասի քարտեզում։ Քաղաքը բաժանվեց շրջանների, հետո փողոցների, հետո բակերի, հետո մուտքերի։ Վերջում մնացին մարդիկ, որոնք կանգնած էին իրենց տան դիմաց և փորձում էին հասկանալ, թե որ պատուհանն էր իրենցը։

Շևչենկոյի շրջանում վնասվեց շտապօգնության ենթակայան։ Այդ փաստը սառը է գրվում։ Գետնի վրա այն սառը չի մնում։ Ենթակայանում հերթափոխ է լինում, մեքենաներ, դեղեր, պահարաններ, լույսեր, վարորդի աթոռ, ռադիոկապ, սանիտարական սենյակ, արագ փակվող դռներ։ Այդտեղից պետք է շարժվեն դեպի վիրավորները։ Այդ գիշեր վիրավորների ցուցակի մեջ հայտնվեցին նաև նրանք, ովքեր պետք է հասնեին ուրիշների մոտ։ Վիրավորվեցին բուժաշխատողներ և վարորդ։ Մեկ պարամեդիկ ծանր վիճակում էր։ Քաղաքի գիշերվա մեծ թիվը այդտեղ մի պահ փոքրացավ մինչև մասնագիտություն։ Պարամեդիկ։ Վարորդ։ Հերթապահ։ Մարդիկ, որոնք պատերազմին պետք են առաջին րոպեներին։

Նույն շրջանում այրվում էր հյուրանոց։ Հյուրանոցը երկար տուն չէ։ Այն անցնող մարդկանց տունն է։ Մի քանի գիշեր, ճամպրուկ, քարտ, սենյակի համար, միջանցքի գորգ, անծանոթ պատուհան։ Հարվածից հետո հյուրանոցը դարձավ տանիք, ծուխ, ջուր, տարհանում։ Շևչենկոյի բուլվարով շարժումը փակվեց։ Տրոլեյբուսներ և տրամվայներ փոխեցին գիծը կամ ուշացան։ Լրացուցիչ ավտոբուսներ մտցվեցին։ Քաղաքի առավոտը սկսվեց նաև այդպես՝ կանգառում սպասող մարդու փոքր զայրույթով, որը հետո լսում է պատճառը և լռում է։ Հրթիռը երբեմն հասնում է պայթյունով։ Երբեմն հասնում է ուշացող տրոլեյբուսով։

Առավոտյան Կիևի քաղաքային տեքստերը արդեն խոսում էին ավելի քան երեսուն վնասված վայրի մասին։ Այդպիսի թիվը արագ է կարդացվում։ Այն հեշտ է մոռացվում։ Բայց յուրաքանչյուր կետ ուներ իր դուռը։ Իր աստիճանը։ Իր ապակին։ Իր խոհանոցը։ Իր բաց թողած գազի հոտը կամ խոնավ պատի սառնությունը։ Դառնիցկի, Շևչենկո, Դեսնյանսկի, Հոլոսիիվ, Պեչերսկ, Սվիատոշին, Սոլոմյան, Օբոլոն, Պոդիլ։ Քարտեզի վրա դրանք անուններ են։ Գիշերվա մեջ դրանք առանձին վախեր էին։ Մեկի մոտ փլուզում էր։ Մեկի մոտ հրդեհ։ Մեկի մոտ դուռը չէր բացվում։ Մեկի մոտ հեռախոսը չէր պատասխանում։ Մեկի մոտ երեխան չէր ուզում նորից մետրո իջնել։

Զոհերի թիվը չէր բարձրանում մեկ անգամից։ Այն դուրս էր գալիս գիշերվանից կտորներով։ Նախ ասվեց երկու զոհի մասին։ Հետո երեք։ Հետո թիվը գնաց վեր։ Ութ։ Ինը։ Տասը։ Տասնմեկ։ Առավոտյան մոտ իննին արդեն խոսվում էր տասներեք զոհի մասին։ Տուժածների թիվը հասել էր ութսունվեցի։ Այդ թվերը չեն քայլում իրենք իրենց։ Նրանց առաջ գնում են փրկարարները։ Նրանք բարձրացնում են բետոնը, հանում են մարդուն, կանչում են բժիշկներին, լռում են մի պահ, հետո շարունակում են։ Այդպես է աճում թիվը փլված շենքի մոտ։ Թվաբանությունը դուրս է գալիս փոշու միջից։

Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության լեզուն բարձր էր և հարթ։ Այն խոսում էր հեռահար բարձր ճշգրտության զենքերից, անօդաչուներից, ռազմական արդյունաբերության ու էներգետիկայի օբյեկտներից, օդանավակայանային ենթակառուցվածքներից։ Այդ բառերը ծանր չեն թվում թղթի վրա։ Դրանք հարմար են դասավորվում։ Դրանք չեն թողնում ապակի հատակին։ Դրանք չեն դնում մարդուն հիվանդանոցի միջանցքում։ Կիևում նույն ժամերին շենքերի հասցեներն էին փոխվում վնասի հասցեների։ Մետրոյի նստարանները դարձել էին գիշերվա մահճակալ։ Շտապօգնության ենթակայանը վնասված էր։ Հյուրանոցի տանիքից ծուխ էր բարձրանում։ Դառնիցկիի տան առաջին վեց հարկը բաց էր։ Եթե այդ ամենի վրա դրվեր նախարարական տեքստի բառապաշարը, բառերը երկար չէին դիմանա։ Դրանք կփշրվեին առաջին բնակարանի պատի մոտ։

Կիևի մարզում հարվածի հետքը դուրս եկավ քաղաքի սահմաններից։ Բուչայի շրջանում հրդեհներ կային պահեստներում և մասնավոր տներում։ Բրովարիում վնասվել էին տներ և հանրակացարան։ Օբուխովի ու Ֆաստովի կողմերում ևս վնասված մասնավոր տների մասին էին հայտնում։ Վիշգորոդում մեքենա էր վնասվել։ Այդ անունները պատերազմի տարիներին շատ անգամ են անցել գիշերային քարտեզներով։ Հուլիսի 2-ին դրանք նորից գրվեցին կարճ ձևով՝ հրդեհ, վնաս, վիրավոր, տուն։ Այդ բառերը ոչինչ չեն պատմում տան տիրոջ մասին։ Չեն ասում՝ նա առավոտյան ինչ փնտրեց առաջինը։ Չեն ասում՝ նա ինչ գտավ։ Փաստաթուղթ, բանալի, դեղ, հին լուսանկար, հարազատի համար։ Պաշտոնական լեզուն այդքան տեղ չունի։ Մարդը ունի։

Լեհաստանում նույն գիշեր ռազմական ինքնաթիռներ բարձրացան օդ։ Հաղորդագրությունը չոր էր։ Օդային տարածքի խախտում չի արձանագրվել։ Այդ նախադասությունը Կիևի բետոնը չէր բացում։ Այն չէր հանում մարդուն փլատակների տակից։ Բայց գիշերվա չափը մեծացնում էր։ Մի քաղաքի վրա հարվածը շարժում էր հարևան երկրի ավիացիան։ Դիվանագետները նորից խոսում էին հակաօդային պաշտպանության մասին։ Կիևում այդ բառերը վաղուց կորցրել էին դահլիճների փայլը։ Այնտեղ հակաօդային պաշտպանությունը գիշերը լսվում էր պայթյունով, հետո՝ ընկնող բեկորի ձայնով, հետո՝ շտապօգնության սուլոցով։ Երկինքը չէր մնում երկնքում։ Այն ընկնում էր բակերի մեջ։

Դառնիցկիի շենքի փլատակն ուրիշ կերպ էր աշխատում։ Բնակելի տան փլատակն ունի վատ հիշողություն։ Այն պահում է ամեն ինչ։ Պահում է խողովակի կտրված ծայրը։ Պահում է սառնարանի դուռը։ Պահում է վարագույրի կտորը։ Պահում է մանկական մահճակալի մաս։ Պահում է խոհանոցային սալիկը։ Պահում է կոշիկը, որ մնացել է միջանցքում։ Փրկարարները այնտեղ չեն աշխատում դատարկ ավերակի վրա։ Նրանք աշխատում են ինչ-որ մեկի առավոտի վրա, որը չսկսվեց։ Ինչ-որ մեկի բաժակի վրա, որը մնաց սեղանին։ Ինչ-որ մեկի հեռախոսի վրա, որը գիշերը պետք է լիցքավորվեր մահճակալի կողքին։ Բետոնը դրա վրա լուռ է ընկնում։ Հետո մարդիկ գալիս են, կտրում են մետաղը, բարձրացնում են սալերը և փորձում են վերադարձնել այնտեղից մարդուն կամ նրա անունը։

Քաղաքում օգնության կետեր բացվեցին վնասված վայրերի մոտ։ Այդտեղ մեծ խոսքեր չկան։ Այդտեղ հարցերը փոքր են և կոշտ։ Որտեղ քնել։ Որտեղ ջուր վերցնել։ Ում անունն է հիվանդանոցում։ Ինչ անել, եթե փաստաթուղթը մնացել է ներսում։ Ինչ ասել երեխային։ Որ պատուհանը փակել առաջինը։ Ում զանգել, եթե տան տերը չկա։ Գիշերային հարվածից հետո մարդը արագ է դառնում գործնական։ Նա չի ուզում լսել երկար բացատրություն։ Նա ուզում է իմանալ՝ իր տունը կանգուն է, իր հարազատը ողջ է, իր դուռը բացվում է, իր անունը կա ցուցակում, թե չկա։ Կիևի հուլիսի 2-ի առավոտը լցված էր այդ հարցերով։ Դրանք կարճ էին։ Դրանք երկար էին մնում։

Հիվանդանոցներում այդ նույն առավոտը ուրիշ ձայն ուներ։ Այնտեղ ռացիա չկար։ Կային դռներ, որոնք անընդհատ բացվում էին։ Կային պատգարակներ, որոնց անիվները վատ են անցնում շեմերի վրայով։ Կային մարդիկ՝ ծածկոցով փաթաթված, ապակու մանր կտորներով մազերի մեջ, ձեռքերի վրա քերծվածքներով, դեմքին չորացած փոշիով։ Ոմանք խոսում էին արագ։ Ոմանք չէին խոսում։ Բժիշկները հարցնում էին անունը, տարիքը, հասցեն, ցավի տեղը։ Հետո նույն հարցերը կրկնվում էին ուրիշ սենյակում։ Հիվանդանոցային ցուցակը գիշերվա երկրորդ քարտեզն էր։ Առաջինը փողոցների վրա էր։ Երկրորդը՝ մահճակալների ու վիրակապերի մեջ։ Երբ ասվում էր, որ տասնյակ մարդիկ հոսպիտալացվել են, այդ թիվը նշանակում էր երկար միջանցք, սպասող հարազատ, բժիշկի կարճ շարժում, հեռախոս, որից ոչ ոք չի ուզում հեռանալ։

Ոստիկանները վնասված շենքերի մոտ անում էին իրենց չոր աշխատանքը։ Նրանք փակեցին անցումները։ Հետո սկսեցին հարցնել մարդկանց։ Ով է ապրում այստեղ։ Որ բնակարանում։ Ով կարող է ներսում լինել։ Ով դուրս է եկել։ Ում հետ կապ չկա։ Այս հարցերը պատերազմի ժամանակ վատ են հնչում։ Դրանք սովորական հաշվառում չեն։ Դրանք ճանապարհ են դեպի թիվը։ Յուրաքանչյուր սխալ անուն կարող է փրկարարներին տանել ուրիշ տեղ։ Յուրաքանչյուր ուշացած զանգ կարող է փոխել սպասող մարդու դեմքը։ Դառնիցկիում մարդիկ երբեմն փորձում էին մոտենալ ժապավենին։ Ոստիկանները հետ էին պահում։ Հետ էին պահում ոչ կոպտությամբ։ Գծից այն կողմ տուն էր, բայց տունն արդեն վտանգ էր։

Մետրոյի կայարաններից մարդիկ դուրս եկան լուսաբացին։ Ոմանք երկար էին մնացել ներքևում։ Ոմանք չէին քնել։ Ոմանք քնել էին նստած, գլուխը պատին հենած։ Երեխաները շուտ են հոգնում վախից։ Մեծերը վատ են քնում, երբ չեն կարողանում ցույց տալ, որ իրենք էլ են վախեցած։ Վերևում նրանց սպասում էր քաղաք, որին արդեն կպել էին գիշերվա հասցեները։ Փակված բուլվար։ Այրված տանիք։ Վնասված ենթակայան։ Քանդված տուն։ Հիվանդանոց գնացած մարդիկ։ Անհետացող կապ։ Նոր հաղորդագրություններ։ Հին պայթյունների ձայնը դեռ մնում էր ականջներում։

Գիշերվա մեջ կան բաներ, որոնք չեն մտնում պաշտոնական թվի մեջ, բայց հետո չեն ջնջվում։ Մեկը հիշում է, որ վերելակը չէր աշխատում, և մայրը դժվարությամբ իջավ աստիճաններով։ Մեկը հիշում է, որ հարևանը դուռը չբացեց, որովհետև չէր լսել զանգը։ Մեկը հիշում է, որ երեխան մետրոյում չէր թողնում իր խաղալիքը։ Մեկը հիշում է, որ առաջին պայթյունից հետո ամբողջ բակում միանգամից լռեցին մեքենաների ազդանշանները, հետո սկսեցին շները։ Այդպիսի հիշողությունները չեն դառնում հաղորդագրություն։ Դրանք մնում են մարդկանց մեջ, ինչպես մանր ապակի, որը հատակից հավաքում ես, բայց հետո մեկ կտոր դեռ գտնում ես անկյունում։

Կիևի համար օդային տագնապի ձայնը նոր չէ։ Քաղաքը տարիներով լսել է այն։ Շատերը գիտեն՝ որ կայարանը ավելի մոտ է, որ մուտքի պատն է հաստ, որ սենյակում պատուհանից հեռու որ անկյունն է անվտանգ թվացող, որ հարևանը միայնակ է։ Գիտեն նաև, որ սովորելը չի դարձնում գիշերը թեթև։ Սովորած վախը ավելի լուռ է լինում։ Այն արագ է հագնվում։ Արագ է վերցնում փաստաթուղթը։ Արագ է իջնում ներքև։ Բայց այն նույնքան ծանր է, երբ առավոտյան վերադառնում ես ու տեսնում, որ ուրիշի տունը այլևս վերադառնալու տեղ չէ։

Հուլիսի 1-ի Դուբլինյան նախադասությունը առավոտյան այլ կերպ էր լսվում։ Հետախուզությունը տեսել էր հարվածի նշանները։ Նախագահը զգուշացրել էր։ Քաղաքը բացել էր ապաստարանները։ Օդային պաշտպանությունը աշխատել էր։ Մարդիկ իջել էին մետրո։ Փրկարարները դուրս էին բերել կենդանի մարդկանց։ Այդ բոլոր գործողությունները կանգնած էին Դառնիցկիի տան առաջ և չէին փակում փոսը։ Այնտեղ մնացել էր այն տեղը, որտեղ կանխումը չհասավ։ Պատերազմում կան նախադասություններ, որ ճիշտ են լինում և անօգուտ չեն լինում։ Դրանք փրկում են մարդկանց։ Բայց առավոտյան, փլված տան մոտ, ճիշտ նախադասությունը մնում է փոքր։ Բետոնը մեծ է։

Այն յոթ մարդիկ, որոնց հանել էին Դառնիցկիի փլատակներից կենդանի, առավոտվա ամենակարճ լավ լուրերն էին։ Նրանց մասին երկար պատմություն դեռ չկար։ Մնացել էր փաստը՝ դուրս են բերել կենդանի։ Այդ բառերը փրկարարի բերանում ծանր են, բայց լավ են։ Դրանց մեջ կա օդ, ջուր, ցավ, շտապօգնության դուռ, հիվանդանոցի ճանապարհ։ Կային նաև նրանք, ում մասին դեռ հստակ բան չկար։ Այդ մարդկանց շուրջ ժամանակը չէր շարժվում։ Հարազատները քայլում էին նույն փոքր տարածքով։ Զանգում էին։ Լսում էին նույն ձայնը կամ չէին լսում ոչինչ։ Փրկարարական աշխատանքը դառնում էր նրանց ժամացույցը։ Երբ գործիքը կանգնում էր, նրանք լարվում էին։ Երբ գործիքը սկսում էր, նորից սպասում էին։

Վնասված տների բնակիչները արագ սկսեցին հաշվել այլ բաներ։ Պատուհան։ Դուռ։ Ջեռուցման խողովակ։ Գազ։ Ջուր։ Փաստաթուղթ։ Դեղորայք։ Կատու, որը վախից թաքնվել էր և չէր երևում։ Տարեց հարևան, որին պետք էր դուրս բերել։ Հուլիսյան առավոտ էր, բայց մարդիկ խոսում էին գիշերելու տեղից։ Կիևում ամառը այդ օրը չէր թեթևացնում ոչինչ։ Ապակու փշրանքները նույնն են մնում, երբ շոգ է։ Տան բացված պատը նույնն է մնում։ Արևը բարձրանում էր վնասված շենքերի վրա և դրանք ավելի պարզ էր ցույց տալիս։ Գիշերը թաքցնում է ավերակի մի մասը։ Առավոտը խնայող չէ։

Քաղաքի վերականգնման խմբերը մտան բակեր, որտեղ դեռ փրկարարներն էին աշխատում կողքի փողոցում։ Մեկը չափում էր պատուհանի բացվածքը։ Մեկը հավաքում էր կոտրված ապակին։ Մեկը ստուգում էր էլեկտրալարը։ Այդ աշխատանքը խաղաղ է թվում, բայց հարվածից հետո այն նույն շղթայի մասն է։ Նախ մարդուն հանել։ Հետո կրակը մարել։ Հետո փակել անցքը, որ գիշերը անձրևը չմտնի տուն։ Հետո գտնել տիրոջը։ Հետո գրել վնասը։ Թղթի վրա այդ ամենը դառնում է կարգ։ Բակում դա քայլերի խառնուրդ է, փոշու մեջ խրված կոշիկներ և մարդիկ, որոնք չեն կարողանում որոշել՝ մնալ, թե գնալ։

Քաղաքային տրանսպորտը սկսեց վերադառնալ գծերի վրա։ Խանութների մի մասը բացվեց։ Մեքենաները շրջանցեցին փակ փողոցները։ Մարդիկ անցան գործի, ինչպես անցնում են երկար գիշերվանից հետո՝ դանդաղ, քիչ խոսելով, հեռախոսին հաճախ նայելով։ Կիևը սովորել է շարժվել ցավի կողքով։ Այդ սովորությունը գեղեցիկ չէ։ Այն օգնում է ապրելու։ Դառնիցկիի շենքի մոտ այդ շարժումը չէր հասնում ամբողջությամբ։ Այնտեղ օրը դեռ նույն գիշերվան էր պատկանում։ Լուսարձակները դեռ ընկնում էին կտրված պատերին։ Տեխնիկան դեռ կանգնած էր։ Շները դեռ աշխատում էին։ Փրկարարների ձեռնոցները փոշոտ էին։ Ոչ ոք չէր սիրում վերջին թիվ ասել։ Վերջին թիվը բետոնի տակ է լինում, մինչև այնտեղ հասնում են։

Փրկարարների աշխատանքը հեռվից արագ է թվում, մոտիկից՝ շատ դանդաղ։ Նախ պետք է հասկանալ՝ որտեղ է դատարկությունը։ Հետո՝ որտեղ կարող է լինել մարդը։ Հետո պետք է կտրել, բարձրացնել, հենարան դնել, նորից կտրել։ Ամեն շարժում հաշվված է։ Բետոնը չի սիրում շտապող ձեռք։ Փլված տունը կարող է երկրորդ անգամ փլվել։ Այդ պատճառով սպասող մարդկանց համար ամեն րոպե երկար է, իսկ աշխատողների համար ամեն րոպե վտանգավոր։ Երբեմն փրկարարը ձեռքով նշան է տալիս, և բոլորը լռում են։ Այդ լռությունը շատ երկար չէ։ Բայց այն ամենածանրն է։ Քանի դեռ լսում են, մարդը կարող է կենդանի լինել։ Քանի դեռ մարդը կարող է կենդանի լինել, թիվը չի փակվում։

Շենքի շուրջ մնացած իրերը պատմում էին գիշերվա արագությունը։ Մեկ տեղում կոտրված պատուհանի տակ ընկած էր հողաթափ։ Մեկ տեղում՝ ջրի պլաստիկ շիշ։ Մեկ մեքենայի վրա այնքան փոշի էր նստել, որ մատով կարելի էր անուն գրել։ Մարդիկ քիչ էին լալիս բաց տեղում։ Նրանք ավելի շատ նայում էին։ Լացը հաճախ գալիս է հետո, երբ արդեն կա հաստատ խոսք, կամ երբ լուրը չի գալիս շատ երկար։ Այդտեղ դեռ սպասում էին։ Սպասելը Կիևի այդ առավոտվա ամենակոշտ գործն էր։

Կեսօրին մոտ քաղաքի մեջ արդեն կային երկու տարբեր ժամանակներ։ Մեկը գնում էր առաջ։ Այն ուներ երթուղիներ, նորություններ, վերանորոգման խմբեր, աշխատանք, խանութ, ջուր, հերթ, հեռախոսազանգ։ Մյուսը մնացել էր փլված շենքի մոտ։ Այն չափվում էր մետաղի կտրվածքով, պատգարակի շարժով, փրկարարի ձեռքի նշանով, սպասող մարդու աչքով։ Այդ երկրորդ ժամանակը դանդաղ է։ Այն չի ենթարկվում պաշտոնական ժամացույցին։ Այն չի փակվում հաղորդագրության վերջում։ Այն փակվում է, երբ գտնում են բոլորին։ Կամ երբ այլևս չեն կարող գտնել կենդանի։

Ռուսական պաշտոնական տեքստի մեջ հարվածը մնաց բարձր ճշգրտության գործ։ Կիևում այն ստացավ ցածր, ծանր ձև։ Փլված հարկեր։ Վիրավոր բուժաշխատողներ։ Այրված հյուրանոց։ Վնասված տներ։ Մետրոյի սառը նստարաններ։ Շրջանցող ավտոբուսներ։ Հիվանդանոցային ցուցակներ։ Մարդիկ, որոնք կանգնած են փրկարարական ժապավենի մոտ և սպասում են լուրի, որից հետո իրենց կյանքը կամ կշարժվի, կամ կմնա նույն տեղում։ Պատերազմի լեզուները այդպես են բաժանվում։ Վերևում խոսում են օբյեկտներից։ Ներքևում մարդիկ պահում են անունները։