top of page

Մոռացված հայեր. Ալեքսանդր Բողոսյան

28.05.2023


ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ԲՈՂՈՍՅԱՆ (1937, Ադիս-Աբեբա-2003, Վաշինգտոն)

ԱՖՐԻԿԱՅԻ ՄԵԾ ՆԿԱՐԻՉ


Այս ակնարկս գրելուս օրը՝ 28 մայիսի (2023),

խորին խոնարհում Սարդարապատի հերոսներին։

Հավե՜րժ Հիշատակ Հայոց քաջերին և մեր եղբայրներին՝

օտարազգի մեծ զորականներին,

որ Հայից հայ եղան՝ ուդին գեներալ ՄՈՎՍԵՍ ՍԻԼԻԿՅԱՆԻՆ

և եզդիների առաջնորդ ՋԱՆԳԻՐ աղային իր 300 քաջերով,

որ սպարտանցիների նման մխրճվեցին թշնամու կողը․․․

- Փա՜ռք


YEREVAN.ONLINE կայքում 2023 թ․մայիսի 15-26-ին հրատարակել եմ ակնարկներ

10 մոռացված մեծ լեհահայերի մասին։ Իսկապես՝ մեծ։ Իսկապես՝ մոռացված․․․

Մոռացված են տեղ-տեղ, բայց ոչ իսպառ։

Լեհաստանում այդ կատեգորիայի հայերը, մեծ և մոռացված, բյուր են։

Սակայն իրենք լիքն են Աշխարհով մեկ, հատկապես՝ Ռուսաստանում, Լեհաստանում,

Տրանսիլվանիայում (Ռումինիա-Հունգարիա), Իրանում, Արաբական Աշխարհում․․․

Հնարավորության դեպքում կշարունակեմ Լեհական գիրը։

Այժմ մտնենք արդի Աֆրիկա, Բողոսյանենց տունը։


Ալեքսանդր (Սկունդեր) Բողոսյանը ծնվել է 1937 թ․Ադիս-Աբեբայում։

Հայրը մեծահարուստ հայ էր։ Մայրը՝ մեծատոհմիկ եթովպուհի։

1938 թ․ հայրը կամավորագրվում է եթովպացի հայրենասերների զորքին՝ ընդդեմ ֆաշիզմի,

գերեվարվում է և 6 տարի գնդապետ Գրեգոր Բողոսյանը անց է կացնում Կորսիկայի բանտումԼ


Անսպասելի հակահարված․

Տեղի է ունեցել կոշտ ու խելացի դիմադրություն Մուսոլինիի էլիտար զորքին;

Հրամանատարը բարկացել է․

- Չե՞ք կարող ինչ-որ նեգրերի ջախջախել։

Բացատրել են․

- Մեր դեմ կռվողները նեգր չեն, հայ են։


Սկունդերը 1955 թ․կառավարության օժանդակությամբ մեկնում է Անգլիա,

որտեղ սովորում է արվեստի դպրոցներում։

1957-1966 թթ․ սովորում է Ֆրանսիայում։

Գեղեցիկ արվեստների բարձրագույն դպրոցում և Շումեր ակադեմիայում։

Այստեղ ծանոթանում է իր ապագա կնոջ հետ։

1964 թ․«Լամբեր» պատկերասրահում կազմակերպվոմ է

Բողոսյանի անհատական ցուցահանդեսը։

Առաջին Աֆրիկացի նկարիչը, որ ցուցադրվել է Եվրոպայում։

1967 թ․արժանանում է Եթվպայի կայսեր Գլխավոր մրցանակին։

Սկունդեր Բողոսյանը կերպարվեստ է դսավանդել Ադիս-Աբեբայում,

ԱՄՆ-ում՝ Ատլանտայի և Հարվարդի համալսարաններում։

Բողոսյանի արվեստը Աֆրիկայի և Եվրոպայի

(Հայաստանի և Եթովպիայի) մշակույթների սինթեզ է։

Հայաստանի անունը չի տրվում,

բայց այն այս վիթխար գեղանկարիչի արվեստի հիմքն է։

Հայրը «քոստ» չի արել՝ աֆրիկական զարտուղիներով

Հայ հանճար է արտաբերել։

Հեշտ չի դառնալ ու կոչվել մի ամբողջ Մայրցամաքի

Մեծագույն նկարիչ։

================


Հարցերի շարան․

- Ի՞նչ անել, որ խորթերը

Մեր մեծերին իրենց չվերագրեն,

Մեր գործերն իրենց չվերագրեն,

Մեր երկրում ապուշներին իշխանության չբերեն․․․


Հայաստանին իրեն համապատասխան պետականություն է հարկավոր։

Որ այն չլինի գավառական՝ լինի Համաշխարհային,

Քանի որ Համաշխարհային ազգ ենք։

Լինի Համաշխարհային՝ չլինի գլոբալիզմի որջ,

Քանի որ Տիեզերական ազգ ենք։

- Ինչու՞ ենք Տիեզերական ազգ։

Քանի որ Տիրի Ալգորիթմ մե՛նք, միայն մե՛նք ունենք։

Պատանի Սկունդեր Բողոսյանը մորը՝ տիկին Թեկլեի և քրոջ՝ Էսթերի հետ



Եթովպիալի կայսր Մենելիկ II - ը և Սկունդերի հայրը՝ Գրեգոր Բողոսյանը, որը կայսրի հատուկ հանձնարարություններով դեսպանն էր


ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ԲՈՂՈՍՅԱՆ․

Կնոջ գլուխ, 1961



ԱԼԵՔԱՆԴՐ ԲՈՂՈՍՅԱՆԻ ՆԿԱՐՆԵՐԻՑ





Վիկտոր Վահանյան

Comments


«Քոչարյանին ասացի՝ ժողովուրդը ձեզ ատում է». Հարութ Սասունյանը՝ Քըրք Քըրքորյանի համեստության, մեր անփառունակ ոչ վաղ անցյալի և վտանգավոր ներկայի մասին | «Զրույցներ հայության մասին»

bottom of page