«Գարեգին Նժդեհ» կայարանի գետնանցումից ՌԴ քաղաքացին ընկել և մահացել է. ևս մեկ անգամ Երևանի փողոցների անվտանգության մասին

18 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԼԵՎՈՆ ԱՐԱՄՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ 

Օգոստոսի 12-ին, ժամը 14։55-ի սահմաններում, Շենգավիթի ոստիկանությունում գրանցեցին մեկ բառ՝ «պոլիտրավմա»։ Շտապօգնությունը Գարեգին Նժդեհի հրապարակից «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն էր տեղափոխել 57-ամյա ՌԴ քաղաքացու։ Նախնական տեղեկությամբ՝ մոտ ժամը 14։00-ին նա Երևանի մետրոպոլիտենի «Գարեգին Նժդեհ» կայարանի գետնանցման վերնամասից մոտ տասը մետր ընկել էր։ Վերակենդանացման բաժանմունքում տղամարդը գիտակցության չեկավ։ Մի քանի ժամ անց բժիշկներն արձանագրեցին մահը։

Լուրը հրապարակվեց օգոստոսի 17-ի երեկոյան։ Անցել էր հինգ օր։ Կարճ հաղորդագրության մեջ կային ժամերը, տարիքը, քաղաքացիությունը, ախտորոշումը, հիվանդանոցը և փաստաթղթերի հաջորդ հասցեն՝ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին։ Դեպքի վայրը նշված էր երկու բառով՝ «գետնանցման վերնամաս»։ Լուսանկար չկար։ Չկար տեղանքի սխեմա, անկման կետ, ճաղավանդակի չափ, տեսախցիկի մասին տեղեկություն կամ վկայի խոսք։ Լրատվական վերատպումների մեջ այդ երկու բառը մնաց անփոփոխ։

Այդ հրապարակում «վերնամասը» ճշգրիտ հասցե չէ։ 1989 թվականի մետրոյի ուղեցույցը այն ժամանակվա Սպանդարյանի հրապարակը նկարագրում էր որպես եռահարկ ճարտարապետական համալիրի տպավորություն թողնող կառույց։ Մետրոն պայմանական առաջին հարկն էր։ Հրապարակի մակերեսից վեց մետր ներքև գտնվող երկրորդ մակարդակը ծածկված էր մեծ էլիպսաձև տանիքով։ Այնտեղ նախատեսված էին կինոթատրոն, խանութներ, կրպակներ, երաժշտական սրահ, ցուցասրահ և սրճարան։ Շատրվանները պետք է ամռանը զովացնեին տարածքը։ Յոթ ստորգետնյա անցումներ հրապարակը կապում էին հարակից փողոցներին։ Մի քանի քայլով մարդը փոխում է մակարդակը՝ առանց շենք մտնելու։

Ուղեցույցի վեց մետրը և հաղորդագրության մոտ տասը մետրը համեմատելու համար ելակետերը հայտնի չեն։ Հասանելի տեղեկությունը չի թույլ տալիս պարզել՝ դրանք որ հատվածներին են վերաբերում։ Չի ասվում՝ նշված վերնամասը էլիպսաձև ծածկի եզրն էր, բացվածքի շուրջ հարթակը, աստիճանների հարակից հատվածը, թե համալիրի մեկ այլ մաս։ Հայտնի չէ նաև՝ այդ տեղը բաց էր անցորդների համար, փակ տարածք էր, պատնեշված էր ամբողջությամբ, թե ուներ վնասված կամ շրջանցելի հատված։ Բարձրությունը նշված է։ Անկման կետը՝ ոչ։

Դեպքից մեկ օր առաջ՝ օգոստոսի 11-ի ժամը 10։56-ին, նույն կայարանի արդիականացման մասին տեսանյութ էր հրապարակվել։ Կառավարության ֆինանսավորմամբ հին շարժասանդուղքները փոխարինում էին նորերով։ Աշխատանքն անում էին մետրոպոլիտենի էլեկտրամեխանիկական ծառայության մասնագետները։ Հաղորդագրությունը խոսում էր «ուղևորների հարմարավետության» և «սպասարկման որակի» մասին։ Մոտ 27 ժամ անց տղամարդն ընկավ հրապարակի վերնամասից։ Շարժասանդուղքների աշխատանքը նրա անկման հետ կապող հրապարակված տվյալ չկա։ Ուղղակի ժամերը մոտ են, հասցեն նույնն է։ Ներքևի տեխնիկական աշխատանքը տեսագրված էր։ Վերևի անկման կետի որևէ պատկեր հանրությանը չէր ներկայացվել։

Հունիսի 29-ին նույն հրապարակը մտել էր քաղաքապետարանի գործակարգավարական նիստի օրակարգ։ Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակի ղեկավար Անետա Բաբայանը հայտնել էր, որ պատրաստվում է հրապարակի արդիականացման տեխնիկատնտեսական հիմնավորման և էսքիզային նախագծի մրցութային փաթեթը։ Շենգավիթ վարչական շրջանը դեռ մարտին քաղաքապետարան էր փոխանցել, որ հրապարակը վերանորոգման կարիք ունի։ Մրցույթը խոստացել էին հայտարարել հուլիսի կեսերին։ Քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը խոսել էր մետրոյի մոտ մեծ թվով ավտոկայանատեղիներ ստեղծելու մասին։ Նրա նկարագրած տարբերակով վարորդը մեքենան թողնում է հրապարակում և ճանապարհը շարունակում հանրային տրանսպորտով։ Նիստում քննարկվում էր մեքենաների ապագա տեղը։ Օգոստոսի հաղորդագրության մեջ մարդու ընկնելու տեղը նշված չէր։

Ավելի վաղ կադր կա՝ 2025 թվականի մայիսի 30-ից։ Տեսախցիկը հրապարակի հարակից հետիոտնային անցման մոտ ջրափոսեր ու կուտակված աղբ էր նկարել։ Ուղեկցող խոսքը անձրևի ժամանակ անցումը վտանգավոր էր անվանում։ Այդ կադրից հաջորդ տարվա անկման պատճառ չի հետևում։ Ջրափոսն ու բարձր եզրը տարբեր վտանգներ են։ Տեսագրությունը պահել է միայն իր օրը՝ 2025-ի մայիսի 30-ը, ջուրը, աղբը և դժվար անցումը։ 2026-ի մարտին վարչական շրջանը խոսեց վերանորոգման կարիքի մասին։ Հունիսին պատրաստվում էր մրցութային փաթեթը։ Օգոստոսին մահվան փաստաթղթերը գնացին քննիչներին։

Քաղաքային փաստաթղթերում նույն տարածքը տարբեր թվեր ունի։ Ավագանուն 2012 թվականի մարտին ներկայացված՝ համայնքային գույքի 2011 թվականի գույքագրման փաստաթղթում «Գարեգին Նժդեհի» հրապարակի ստորգետնյա անցումը գրանցված է 4216,7 քառակուսի մետր մակերեսով։ 2015 թվականի ավագանու և քաղաքապետի որոշումներում մետրոյի կայարանի փաստացի զբաղեցրած հողամասը 1137,81 քառակուսի մետր է՝ Գարեգին Նժդեհի փողոցի 2/12 հասցեով։ Հողամասը դասվել է էներգետիկայի, տրանսպորտի, կապի և կոմունալ ենթակառուցվածքների օբյեկտների կատեգորիային։ Սահմանները ճշտվել են մետրոպոլիտենի ներկայացուցչի դիմումով և նոր տեղագրական հանույթով։ Թվերը տարբեր գույքեր են նկարագրում՝ գետնանցումը և կայարանի հողամասը։

Անցորդը այդ սահմանը չի տեսնում։ Նա իջնում է աստիճանով, անցնում ծածկի տակ, շրջանցում բացվածքը, մոտենում մետրոյի մուտքին, հետո դուրս գալիս մեկ այլ փողոց։ Քննիչի համար այդ գիծը որոշում է՝ դեպքի կետը որ հասցեում է և որ կառույցն է այն սպասարկում։ Անկման կետը 4216,7 քառակուսի մետր գետնանցման տարածքո՞ւմ էր, 1137,81 քառակուսի մետր կայարանի հողամասո՞ւմ, թե հրապարակի մեկ այլ մասում։ Ո՞վ էր այնտեղ մաքրում, լուսավորում, նորոգում և ստուգում պաշտպանիչ պատնեշը։ Գույքային քարտեզը պետք է տա կոորդինատն ու պատասխանատու կառույցը։ Հրապարակված լուրը դրանցից ոչ մեկը չէր տալիս։

Մոտ ժամը 14։00-ի անկումից մինչև ոստիկանությունում 14։55-ին արված գրանցումը անցել էր մոտ մեկ ժամ։ Հետո՝ հիվանդանոց, վերակենդանացում, մահ, փաստաթղթերի կազմում և փոխանցում։ Լուրը հանրությանը հասավ ևս հինգ օր անց։ Այդ հինգ օրվա ընթացքում արված քայլերի մասին հաղորդագրության մեջ ոչինչ չկար։ Չէր ասվում՝ հատվածը փակվե՞լ էր, պատնեշը չափվե՞լ ու նկարահանվե՞լ էր, տեսագրությունները վերցվե՞լ էին, սպասարկող կառույցին ծանուցե՞լ էին։ Օգոստոսի 17-ին հրապարակ եկող մարդը չէր կարող այդ լուրից հասկանալ՝ քննվող կետը որտեղ է և փակվա՞ծ է արդյոք։

Դեպքի պատճառի մասին հրապարակված հաստատված տվյալ չկար՝ պատահական անկո՞ւմ, ինքնավնասո՞ւմ, ուրիշի միջամտությո՞ւն։ Առանց տեսագրության կամ վկայության նրա վերջին քայլերը վերագրել որևէ վարկածի հնարավոր չէ։ Քննիչներին պետք են մուտքի ուղին, տեղում մնացած հետքերը, արգելապատնեշի բարձրությունն ու ամրությունը, հնարավոր վնասվածքը, նախազգուշացնող նշանը, տեսախցիկների դիտանկյունը, վկաների տեղը, ընկնելու ուղղությունը։ Տարածքը սպասարկող կառույցին էլ պետք են նույն չափումները։ Դեպքի իրավական որակումը կարող է փոխվել։ Ճաղավանդակի բարձրությունը հարցաքննությունից հարցաքննություն չի փոխվում։

Տեխնիկական զննության ժամանակ բարձր եզրը չափվում է՝ բարձրություն, բացվածք, ամրություն, հասանելիություն։ Հասանելի նյութերից պարզ չէ՝ որ նորմն էր կիրառելի այդ հատվածում, ինչ նախագծով էր այն կառուցվել, երբ էր վերակառուցվել և ինչ վիճակում էր օգոստոսի 12-ին։ Այդ տեղեկություններով նույնիսկ պարզ չէ՝ որ կառույցն էր սպասարկում հատվածը։ Նախ պետք է զննել տեղը։ Շարժասանդուղքների աշխատանքի մասին հրապարակված էին ֆինանսավորող կողմը, կատարող ծառայությունը, մեկնարկի ժամը և տեսանյութը։ Եզրի մասին այդ կարգի գրառում չկար՝ ով է սպասարկում, երբ է վերջին անգամ ստուգել և ինչ վիճակ է արձանագրել։

Քաղաքային թղթերում բառերը փոխվել էին ամսեամիս։ Մարտին՝ «արդիականացման անհրաժեշտություն»։ Հունիսին՝ «տեխնիկատնտեսական հիմնավորում» և «էսքիզային նախագիծ»։ Օգոստոսի 11-ին՝ «ուղևորների հարմարավետություն»։ Օգոստոսի 12-ին՝ «պոլիտրավմա»։ Օգոստոսի 17-ին՝ «գետնանցման վերնամաս»։ Հասցեն նույնն էր։ Այդ բառերը միացնող հատակագիծ հանրությանը չէր տրվել։ Ավտոկայանատեղու ապագա տեղը քննարկվել էր։ Տասը մետրանոց անկման ներկա տեղը չէր ցուցադրվել։

Հրապարակի ամբողջական վերանորոգումը նախագիծ, մրցույթ, գումար և շինարարություն է պահանջում։ Մինչև այդ կան կարճ գործեր՝ փակել կասկածելի հատվածը, ամրացնել ժամանակավոր պատնեշը, լուսավորել եզրը, պահպանել տեսագրությունը, չափել և հայտնել։ Դրանք չեն որոշում մահվան պատճառը։ Դրանք պաշտպանում են հաջորդ անցորդին և պահպանում ապացույցը։ Օգոստոսի 17-ի լուրը չէր ասում՝ քաղաքային որևէ ծառայություն զննե՞լ էր նույն վերնամասը և ի՞նչ էր գտել այնտեղ։

Երեկոյան գնացքի բարձրախոսը կրկնում է՝ «Գարեգին Նժդեհի հրապարակ, վերջին կայարան»։ Ուղևորները բարձրանում են վերև ու ցրվում հրապարակով ու անցումներով։ Օգոստոսի 17-ին հրապարակված լուրում այդ վերևից մնացել էր մեկ բառ՝ «վերնամաս»։ Ոչ կոորդինատ, ոչ լուսանկար, ոչ ճաղավանդակի չափ, ոչ վերջին զննման օր։ 57-ամյա տղամարդու ընկնելու տեղը դեռ չէր տեղավորվել մեկ ամբողջական նախադասության մեջ։