12 հազար 922 բնակչի սպասարկող պոլիկլինիկան վերակառուցվում էր, երբ նրա բակում երեք աշխատողից երկուսը մահացան. ի՞նչ է կատարվել Նոր Հաճնում

18 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԱՐՄԵՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ 

Ժամը 14։44-ն էր։ Կոտայքի մարզային օպերատիվ կառավարման կենտրոն զանգեցին Նոր Հաճնից։ Առաջին տեղեկությունը կարճ էր․ շինարարական աշխատանքների ժամանակ ավտոկռունկը պոկվել ու ընկել է, տակը մարդ կա։ Դեպի նախկին պոլիկլինիկա շարժվեցին հատուկ նշանակության փրկարարական աշխատանքների իրականացման կենտրոնի խումբն ու մեկ մարտական հաշվարկ։ Ահազանգ ստացան ոստիկանները։ Քիչ անց տարածված տեսանյութում ականատեսը պատմեց այն, ինչ լսել էր․ «Գմփոց լսվեց, մեկն ասում էր՝ օգնեցեք-օգնեցեք»։

Գմփոցից հետո օգնության կարիք ուներ երեք աշխատող։ Շինհրապարակում զամբյուղով շաղախ էին բարձրացնում։ Փրկարար ծառայության ճշտված հաղորդագրությունը նկարագրում էր արդեն ուրիշ մեխանիզմ․ պոկվել էր ավտոկռունկի ճոպանը, զամբյուղն ընկել էր աշխատողների վրա։ Առաջին տարբերակում ընկել էր մեքենան։ Երկրորդում՝ կախված բեռը։ Քննիչների առջև մնացին ճոպանը, ամրացման հանգույցը, զամբյուղը, շաղախի քաշը և այն տեղը, որտեղ այդ պահին կանգնած էին մարդիկ։

Մեկին փրկարարները գտան մահացած։ Մյուս երկուսին քաղաքացիների հետ պատգարակներով հասցրին շտապօգնության մեքենաներին։ Նրանցից մեկը գիտակցության չեկավ և մահացավ հիվանդանոց տանող ճանապարհին։ Երրորդի վիճակը գնահատեցին ծայրահեղ ծանր։ Նրան Նոր Հաճնից տարան Երևանի «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոն։ Երեկոյան նոր տեղեկություն նրա վիճակի մասին դեռ չէր հրապարակվել։

Բակ մտան ոստիկաններ, պարեկներ, քննիչներ, դատախազության ներկայացուցիչներ։ Հասավ նաև Եղվարդի դատախազը։ Հետո եկան մահացածների ու վիրավորի հարազատները։ Նաիրիի քննչական բաժնում քրեական վարույթ նախաձեռնվեց։ Քննչական խումբը սկսեց պարզել աշխատողների ինքնությունն ու դեպքի հանգամանքները։ Մահացածները 41 և 37 տարեկան էին։ Անունները չէին հաղորդվել։

Չէր հաղորդվել նաև, թե երեքը ում մոտ էին աշխատում՝ կապալառու ընկերությունում, ենթակապալառուի մոտ, թե կռունկի հետ եկած առանձին բրիգադում։ Դրանից հետո պիտի ստուգվեին աշխատանքային պայմանագրերը, անվտանգության հրահանգավորման գրանցումները, բրիգադի ղեկավարի ու պատասխանատու անձանց անունները։ Առաջին երեկոյան այդ թղթերը դեռ չէին երևացել։

Դեպքի հասցեն Նոր Հաճնի նախկին պոլիկլինիկան էր։ Պետական փաստաթղթերում շենքը չափված էր մինչև տասնորդականը՝ 896,1 քառակուսի մետր։ Երկու հարկ։ Քարե կրող պատեր։ Անբարեկարգ վիճակ։ Հիմնանորոգման կարիք։ Պոլիկլինիկան սպասարկում էր մոտ 12 հազար 922 բնակչի։ Վերակառուցումը մտել էր 2023–2026 թվականների ծրագիր։ Կոտայքի մարզում առաջնային բուժօգնության 23 շենք արդեն կառուցվել կամ նորոգվել էր։ Նոր Հաճնի շենքում աշխատանքը դեռ շարունակվում էր։

Պետական գնումների պատմությունը սկսվել էր ավելի վաղ։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 2-ի թիվ 1415-Ն որոշումը Քաղաքաշինության կոմիտեին թույլատրում էր իրականացնել երեք օբյեկտների շինարարական գնումները՝ Աշտարակի բժշկական կենտրոնի, Գյումրու թիվ 2 պոլիկլինիկայի և Նոր Հաճնի պոլիկլինիկայի։ Երեք հասցե՝ մեկ որոշման մեջ։ Հետո յուրաքանչյուրի համար պետք էր առանձին մրցույթ, պայմանագիր, կապալառու, հսկող և շինհրապարակ։

Նոր Հաճնի մրցույթը հրապարակվեց 2026 թվականի փետրվարի 12-ին՝ ՀՀՔԿ-ԲՄԱՇՁԲ-26/2 ծածկագրով։ Առաջարկներն ընդունվում էին մինչև մարտի 25-ի ժամը 11։00-ն։ Հաղթողին որոշելու չափանիշը ամենացածր գինն էր։ Գնման առարկան կոչվում էր «վերակառուցման աշխատանքներ»։ Երկհարկանի շենքը, քարե պատերն ու 896,1 քառակուսի մետրը տեղավորվել էին այդ երեք բառի մեջ։

Շինարարությունից առաջ պոլիկլինիկան պիտի տեղափոխվեր։ Ապրիլին նրա էջում կամավորների օգնության կոչ հայտնվեց՝ իրերը նոր հասցե տանելու համար։ Ապրիլի 25-ից հայտարարվեց վերանորոգման մեկնարկը։ Պետական ծրագրի ակնկալվող արդյունքի տողում գրված էր, որ բնակիչները պատշաճ առաջնային բուժօգնություն կստանան իրենց բնակավայրին մոտ։ Չորս ամիս չէր անցել։ Օգոստոսի 18-ին նույն բակով պատգարակներ էին անցնում։

Կեսօրից հետո հայտնի դարձավ աշխատանքներն իրականացնող ընկերության անունը՝ «ԱՇԿԱՐ»։ Այն գրանցվել է 2005 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Կոտայքի մարզի Ֆանտան բնակավայրում։ Իրական շահառուների հայտարարագրում միակ սեփականատերը Տարոն Եփրեմյանն է։ Գրանցամատյանը հստակ ասում էր՝ ումն է ընկերությունը։ Կռունկի մասին այնտեղ ոչինչ չկար։

Հրապարակված տեղեկություններից չէր երևում՝ ավտոկռունկը պատկանում էր «ԱՇԿԱՐ»-ին, վարձակալված էր մեկ այլ կազմակերպությունից, թե եկել էր ենթակապալառուի հետ։ Հայտնի չէր օպերատորի անունը, նրա աշխատանքային կապը շինհրապարակի հետ, բարձրացման հրահանգը տված անձը։ Ընկերության հրապարակային մեկնաբանությունը առաջին երեկոյան չէր հայտնվել։

Գնումների հրապարակումներում մեկ երկար անվանում երեք անգամ կրկնվել էր․ Նոր Հաճնի պոլիկլինիկայի վերակառուցման աշխատանքների որակի տեխնիկական հսկողության խորհրդատվական ծառայություն։ Առաջին հայտարարությունը մարտի 2-ին էր, առաջարկների վերջնաժամկետը՝ մարտի 13։ Երկրորդը հրապարակվեց ապրիլի 7-ին, վերջնաժամկետը՝ ապրիլի 18։ Երրորդը՝ ապրիլի 29-ին, վերջնաժամկետը՝ մայիսի 7։ Պոլիկլինիկան աշխատանքի մեկնարկի մասին գրել էր ապրիլի 25-ին։ Երրորդ հայտարարությունը հայտնվեց չորս օր անց։

Երեք հրապարակումը հսկողության բացակայություն չէր ապացուցում։ Դրա համար պետք էր տեսնել վերջնական պայմանագիրը։ Օգոստոսի 18-ի պաշտոնական հաղորդագրություններում չկար այն կազմակերպության կամ մասնագետի անունը, որը վերահսկում էր աշխատանքը։ Չկար նաև պարզաբանում, թե երեք ընթացակարգերից յուրաքանչյուրը ինչպես էր ավարտվել և ում հետ էր պայմանագիր կնքվել։

Գնումների էջում «որակի տեխնիկական հսկողությունը» մեկ տող էր։ Շինհրապարակում դրա հետևում պիտի լինեին այցելությունների մատյանը, կատարված աշխատանքի արձանագրությունները, նյութերի համապատասխանության փաստաթղթերը, թերությունների գրառումները, դրանք վերացնելու պահանջներն ու ստորագրությունները։ Պոկված ճոպանի շուրջ առաջին երեկոյան հայտնի չէր՝ ով էր վարում շինարարական մատյանը, ով էր նշանակված անվտանգության պատասխանատու, ում թույլտվությամբ էր սկսվել այդ օրվա բարձրացումը։

Ճոպանն էլ պիտի ունենար իր թղթային պատմությունը՝ երբ է գնվել, տեղադրվել, զննվել, փոխարինվել կամ չի փոխարինվել։ Կռունկն ուներ սեփականատեր, տեխնիկական անձնագիր, օպերատոր, սպասարկման գրանցումներ։ Զամբյուղն ուներ թույլատրելի բեռ։ Շաղախը՝ քաշ։ Քննիչները պիտի գտնեին վերջին զննման ամսաթիվը, ստուգեին ամրացումը, զամբյուղի բեռնվածությունը, վտանգավոր գոտու սահմանումը, աշխատողների կանգնած տեղը։ Պիտի պարզվեր՝ զամբյուղը նախատեսվա՞ծ էր այդ բեռի համար, որքան շաղախ կար մեջը, ինչ էր գրանցված օրվա մատյանում։ Պոկված մետաղաթելերի փորձաքննությունը պիտի որոշեր կոտրվածքի բնույթը։

Առաջին օրվանից մնաց մի քանի վայրկյանանոց ձայն՝ գմփոց, օգնության կանչ, դեպի բակ շտապող մարդիկ։ Պաշտոնական հաղորդագրությունը մի քանի ժամում փոխեց վթարի նկարագրությունը։ Սկզբում ընկել էր ավտոկռունկը։ Հետո պոկվել էր ճոպանը, ընկել էր զամբյուղը։ Երկրորդ տարբերակը քննիչներին տանում էր մետաղաթելերի, ամրացման հանգույցի, բեռի քաշի և վերջին զննման ամսաթվի հետևից։ Այդ ամսաթիվը երեկոյան դեռ հրապարակված չէր։

«ԱՇԿԱՐ»-ի անունն արդեն կար։ Մահացածների անունները չկային։ Կռունկի տիրոջ անունը չկար։ Օպերատորինը՝ նույնպես։ Տեխնիկական հսկողինը՝ նույնպես։ Փաստաթղթերում տեսանելի էին փետրվարի 12-ը, մարտի 2-ը, ապրիլի 7-ը, ապրիլի 25-ը, ապրիլի 29-ը և մայիսի 7-ը։ Շինհրապարակի օրը տեղավորվել էր ավելի կարճ շարքի մեջ՝ 14։44, մեկ գմփոց, երկու մահ, մեկ ծայրահեղ ծանր վիրավոր։

Գիշերվա կողմ նախկին պոլիկլինիկայի բակում շինարարական աղմուկ չէր լսվում։ Փրկարար ծառայության հաղորդագրության վրա մնացել էր ժամը՝ 14։44։ Պետական ծրագրի վերջին տողում դեռ գրված էր՝ բուժօգնություն «իրենց բնակավայրին մոտ»։ Վիրավոր աշխատողն այդ պահին Երևանում էր՝ «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնում։