Նանե Սարգսյանի ճանապարհը դեպի «Հայաստան-Սփյուռք» ամսագրի ամերիկյան էջը

9 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, YEREVAN ONLINE Mag.

2004-ին մարդիկ դեռ թերթ էին գնում։ Կարդում էին։ Տպված խոսքին հավատում էին։

Այդ տարի քսանամյա Լուսինե Նազարյանը դարձավ «Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք» համահայկական շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիրը։ Թերթը նա չէր հիմնել։ Լրագրող էր։ Խմբագրի գործը դեռ պիտի սովորեր։ Նրա համար պատմությունը սկսվում էր մարդուց՝ ասածից, երբեմն՝ չասածից։

Թերթը կապեր ստեղծեց Հայաստանից դուրս։ Նրա էջերում տպագրվեց նաև Հրանտ Դինքի հետ հարցազրույցը։ Հետո ֆինանսավորումը կանգ առավ։ Քսան տարեկանում միայնակ թերթ պահելը գրեթե անհնար էր։ Հրատարակությունը փակվեց։

Գաղափարը մնաց։

2016-ին այն վերադարձավ՝ ամսագրի ձևով։ Մեկ-երկու համարից հետո հրատարակության հետագա ճանապարհը վստահեցին Լուսինե Նազարյանին։ Եվս տասը տարի անց՝ 2026-ին, նա ամսագիրը նորից դրեց ընթերցողի առաջ։ Անունը՝ «Հայաստան֊Սփյուռք»։

Այսօր Լուսինեն ամսագրի հիմնադիրն ու գլխավոր խմբագիրն է։ Տպագիր էջի հանդեպ նա հին վստահություն ունի։ Սոցցանցի գրառումը առավոտյան երևում է, երեկոյան արդեն հեռացել է աչքից։ Ամսագիրը մնում է գրադարակում։ Ամիսներ հետո էլ կարող է նորից բացվել։

«Ամսագիրը պատմություն է գրում իրական ժամանակում»,- ասում է Լուսինեն։

Հայտնի անունների ցուցակը նրան չի հետաքրքրում։ Մարդուն սովորաբար տեսնում են, երբ նա արդեն մի տեղ է հասել։ Անցած տարիները չեն երևում։ Փակված դռները։ Ձախողված փորձերը։ Այն առավոտները, երբ նույն գործը նորից է սկսվել։ Ամսագիրը փորձում է հասնել հենց այդ հատվածին։

Ամերիկյան էջը գրում է Նանե Սարգսյանը՝ «Հայաստան֊Սփյուռք» ամսագրի ԱՄՆ մասնաճյուղի հիմնադիրը և հայ-ամերիկյան գործարար կապերի զարգացման ղեկավարը։

Նրա կյանքում հերթով եղել են մաթեմատիկան, պետական աշխատանքը, մյուզիքլների թատրոնը, մեդիան։

«Նրանցից ոչ մեկը չի անհետացել»,- ասում է Նանեն։

Մաթեմատիկան մնացել է որոշումների մեջ։ Այն օգնում է հաշվել քայլերն ու հնարավորությունները։ Պետական աշխատանքի տարիներից մնացել է պատասխանատվության սովորությունը։ Թատրոնն ու մեդիան սովորեցրել են լսել մարդուն։

ԱՄՆ տեղափոխվելուց հետո Նանեն նորից նայեց անցած ճանապարհին։ Նոր երկրում պետք էր արագ արձագանքել, ժամանակ խնայել, ինքնաբավ լինել։ Ընտանիքի ու հայկական ինքնության հանդեպ պատասխանատվությունը մնաց։ Ստեղծելու պահանջն էլ։

«Ես պարզապես դարձել եմ իմ տեսակի ավելի հաստատուն տարբերակը»,- ասում է նա։

Հայաստանը նրա օրվա մեջ է։ Առավոտյան լրահոս։ Այնտեղ մնացած մտերիմների հետ զրույցներ։ Ամսագրի նյութեր։ Համայնքի խնդիրներ։ Հեռավորությունից երկրի ցավը երբեմն ավելի սուր է հասնում։ Ուրախությունը՝ նույնպես։

Նանեն ասում է՝ ֆիզիկական հեռավորությունը կարող է խորացնել հոգևոր կապը։ Իր դեպքում այդպես եղավ։ Հայաստանին օգտակար լինելու ցանկությունն ուժեղացավ այն ժամանակ, երբ յուրաքանչյուր հարցի անմիջապես ձեռք մեկնելն այլևս հնարավոր չէր։

Նրա ամենօրյա հաշվարկը քսանչորս ժամ ունի։ Այդ ժամերի մեջ ընտանիքը պիտի զգա նրա ջերմությունը, սկսած գործը՝ գոնե մեկ քայլ առաջ գնա։ Այս հաշվարկը բանաձև չունի։

Որդիները նրա ամենախիստ քննադատներն են։ Նրանցից է գալիս նաև ամենամոտ ոգեշնչումը։ Նրանք ամեն օր տեսնում են, թե մի նախագիծ մեկ քայլ առաջ տանելու համար որքան աշխատանք է պետք։ Նրանց հպարտ հայացքը Նանեի համար ամենամոտ գնահատականն է։ Մայրությունից հետո նրա որոշումները երկար ճանապարհ են անցնում՝ երեխաների ապագայի միջով։

Նրան հետաքրքրում է՝ ինչ լեզվով է աշխարհը խոսում որդիների հետ։ Ում է ներկայացնում որպես հաջողության օրինակ։ Եվ ինչ Հայաստան են նրանք տեսնում մոր պատմությունների մեջ։

Այս հարցերը նրան բերում են ամսագրի աշխատանքին։ Դրանց սկիզբը ավելի վաղ է։

Հայաստանում Նանեն հիմնել էր մյուզիքլների թատրոն։ Երեխաները բեմ էին բարձրանում ու կենդանի երգում։ Դա նրա սկզբունքն էր։ Կենդանի ձայնի մեջ լսվում է շունչը։ Երբեմն՝ վախը։ Ձայնը կարող է մի պահ դողալ, հետո ամրանալ։

Ֆոնոգրաման չի դողում։

Մեդիայում Նանեն նույն կենդանի ձայնն է փնտրում։ Ամսագրի յուրաքանչյուր էջը նա սպիտակ բեմ է անվանում։ Մարդը կանգնում է այնտեղ իր պատմությամբ։ Լուսանկարը լույս է տալիս։ Տեքստը պիտի թողնի, որ ձայնը լսվի։

«Ընթերցողը միշտ զգում է՝ արդյոք տեքստն ունի «ֆոնոգրամա», թե՞ այն բխում է սրտից»,- ասում է նա։

Նանեն կարևորում է անկեղծ խոսքը։ Հերոսը չպիտի թաքնվի պատրաստի կերպարի հետևում։ Լրագրողը կարող է մաքրել նախադասությունը, հանել ավելորդը։

Հոգին չեն խմբագրում։

Ամսագրի մարդկանց ընտրելիս նույն չափանիշն է գործում։ Հաջողակ գործարարին կարելի է ներկայացնել թվերով։ Բժշկին՝ կոչումներով։ Արվեստագետին՝ ցուցահանդեսների ու բեմերի անուններով։ Այդ ցանկերի մեջ մարդը հաճախ կորչում է։ Նանեին հետաքրքրում է ճանապարհի գինը։ Այն, ինչ եղել է լուսանկարից առաջ։

Սփյուռքի նոր սերնդի հետ վերացական կոչերը չեն աշխատում։ Դրանք արագ հոգնեցնում են։ Երիտասարդը ուզում է տեսնել մեկին, որի փորձից կարող է մի բան սովորել։ Մեկին, ով կարողացել է իր մասնագիտական կյանքը կառուցել աշխարհում ու հայկական ծագումը պահել այդ կյանքի ներսում։

Լուսինե Նազարյանն այս մասին ասում է ուղիղ՝ լեզուն հաղորդակցության գործիք է, ինքնությունը՝ գիտակցություն։ Սփյուռքում մեծացած երիտասարդը կարող է թույլ հայերեն խոսել ու իր գիտելիքով, աշխատանքով մեծ օգուտ տալ Հայաստանին։ Նախ պիտի արթնանա պատկանելու զգացումը։ Լեզուն հետո կարող է դառնալ ներքին պահանջ։

Նանեն նույնի մասին մտածում է որպես մայր։ Արմատները միայն հորդորով չեն պահպանվում։ Երեխան դրանց պիտի հասնի կենդանի մարդկանց միջոցով։ Մարդկանց, որոնք աշխատանքի մեջ սխալվելուց հետո նորից սկսում են։

Ամսագիրը Հայաստանը ներկայացնում է ներկա ժամանակով։ Հիշողությունն իր տեղն ունի։ Նրա կողքին այսօրվա հայերի աշխատանքն ու գաղափարներն են։ Որոշ գաղափարներ դեռ ճանապարհ են փնտրում։ Նանեն ուզում է, որ երիտասարդը Հայաստանի մասին մտածելիս տեսնի նաև իր հնարավոր մասնակցությունը։

Եթե մի օր անհրաժեշտ միջոցներ ունենա, Նանեն ԱՄՆ-ում կստեղծի մշակութային-մեդիա կենտրոն սփյուռքահայ երեխաների ու երիտասարդների համար։ Այնտեղ նրանք բեմ կունենան ու պատմելու տեղ։ Կգրեն, կնկարահանեն, կերգեն։ Հայկական ինքնությունը նրանց համար կապրի արված գործի մեջ։

Թատրոնն էլ դեռ սպասում է իր ժամանակին։ Նանեն ուզում է ԱՄՆ-ում բեմադրել հայկական արմատներով ու համամարդկային հնչողությամբ մյուզիքլ։ Երբեմն մտածում է ամսագրի հերոսների իրական պատմությունները բեմ տանելու մասին։ Հարցազրույցը կարող է դառնալ դերասանի խոսք։ Մարդու անցած ճանապարհը՝ երգ։

Առայժմ նրա բեմը ամսագրի սպիտակ էջն է։

Էջը լուռ է։ Նանեն ասում է՝ ընթերցողը միևնույն է լսում է՝ ձայնը կենդանի՞ է։