Ինչպես Գարեգին Բ-ի գործը թողնվեց դեռ չընտրված դատավորի հույսին

8 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԱՐՄԵՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ 

Օգոստոսի 7-ին, ժամը չորսին, Վաղարշապատի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի փողոցի 15 հասցեում դատարանի թիվ 1 դահլիճն արդեն լցված էր։ Տեղերը քիչ էին։ Ներսում նստած էին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն, Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամ վեց եպիսկոպոսները, նրանց պաշտպանները, մեղադրանքի կողմը և Մասյացոտնի թեմի նախկին առաջնորդ Արման Սարոյանը։ Մինչև հունվարի վերջը Եկեղեցին նրան ճանաչում էր որպես Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյան։

Լրագրողները, քաղաքական գործիչներն ու հոգևորականները փորձել էին մտնել դահլիճ։ Դատավոր Հակոբ Մանուկյանը բացեց նախնական դատալսումը։ Քիչ անց ասաց, որ նիստի առաջին մասը դռնփակ կանցնի․ գործի նյութերից կարող են հրապարակվել մասնավոր կյանքին վերաբերող տեղեկություններ։ Լրագրողները վեր կացան։ Դուռը փակվեց։

Բակում ոստիկաններ էին, սևազգեստ հոգևորականներ, ընդդիմադիր պատգամավորներ, կուսակցությունների ներկայացուցիչներ և մարդիկ, որոնք եկել էին Կաթողիկոսին դիմավորելու։ Ընդդիմադիր խմբակցությունների պատգամավորներից մի քանիսը կեսօրից հետո թողել էին Ազգային ժողովի շենքը և հասել Վաղարշապատ։ Բակից լսվում էին «Վեհափառ» վանկարկումներ, աղոթք, հոգևոր երգ։ Փակ դռան ներսում քննարկվում էր դատավորի կապը պաշտպաններից մեկի հետ։

Քիչ անց Արա Զոհրաբյանը դուրս եկավ։ Հակոբ Մանուկյանն ինքնաբացարկ էր հայտնել։ Առաջին նիստը վերջացավ այն պահին, երբ դատարանը դեռ պետք է ճշտեր՝ պատշա՞ճ են կանչվել մասնակիցները, կա՞ն բացարկի հիմքեր, ի՞նչ միջնորդություններ են ներկայացվելու։ Մեղադրանքի բովանդակությանը չէին հասել։

Պատճառը տարիներ առաջվա մասնագիտական մի արարողություն էր։ Մանուկյանը նախկինում փաստաբան էր։ Փաստաբանական արտոնագիրը նրան հանձնել էր Արա Զոհրաբյանը՝ այն ժամանակ Փաստաբանների պալատի նախագահը։ Դատավորը համարել էր, որ այդ կապը կարող է կասկածի տեղ թողնել իր անկողմնակալության շուրջ։

Զոհրաբյանը լրագրողներին ասաց, որ իր գնահատմամբ այդ հանգամանքը պարտադիր ինքնաբացարկ չէր պահանջում։ Հետո ավելացրեց՝ դատավորը հրաժարվել է դառնալ «ամոթալի գործընթացի» մաս։ Այդ խոսքը արագ տարածվեց։ Դատական որոշումը շատ ավելի սահմանափակ բան էր ասում։ Մանուկյանը մեղադրանքը չէր գնահատել, ամբաստանյալներին չէր արդարացրել, վարույթը չէր կարճել։ Նա հեռացել էր գործից։ Թղթապանակը վերադառնալու էր մակագրման համակարգ և ընկնելու մեկ այլ դատավորի սեղանին։

Բակում արդեն շրջում էր ավելի կարճ նախադասությունը՝ դատավորը հրաժարվել է դատել Կաթողիկոսին։ Դատարանի գրանցամատյանը նույն ոգևորությունը չուներ։ Այնտեղ մնացել էին յոթ մեղադրյալ, Քրեական օրենսգրքի 507-րդ հոդվածի երկրորդ մասը, բացակայելու արգելքները և հուլիսի վերջին Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի դատարան ուղարկված մեղադրական եզրակացությունը։ Նոր նիստի օր չկար։ Նոր դատավորի անունը նույնպես չկար։

Գործի թղթերում հոգևոր կոչումները տեղ էին տվել քաղաքացիական անուններին։ Գարեգին Բ Ներսիսյանի կողքին գրված էին Նաթան Սամուելի Օհանիսյան, Հայկազուն-Վրեժ Անդրանիկի Նաջարյան, Վահան Սարգիսի Հովհաննիսյան, Էդգար Գրիգորի Հակոբյան, Նելսոն Ռազմիկի Բաբայան և Արթուր Սամսոնի Հակոբյան։ Եկեղեցում նրանք Նաթան և Հայկազուն արքեպիսկոպոսներն են, Վահան, Մակար, Մուշեղ և Հովնան եպիսկոպոսները։ Քրեական քարտում մնացել էին անձնագրային տվյալները։

Յուրաքանչյուրին մեղսագրվում էր օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի կատարմանը խոչընդոտելը՝ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով։ 507-րդ հոդվածի այդ մասը նախատեսում է տուգանք, հանրային աշխատանք, ազատության սահմանափակում, կարճաժամկետ կալանք կամ մինչև երկու տարվա ազատազրկում։ Մեղադրանքը դատարանում դեռ ապացուցված չէր։

Այդ յոթ անունները դատարան էին հասել Մասյացոտնի թեմից։ 2026 թվականի հունվարի 10-ին Գարեգին Բ-ն թիվ 02 հայրապետական տնօրինությամբ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանին ազատեց թեմակալ առաջնորդի պաշտոնից։ Թեմի առաջնորդական տեղապահ նշանակվեց Ռուբեն վարդապետ Զարգարյանը։ Մայր Աթոռի հաղորդագրության մեջ նշված էին պաշտոնի հանգամանքը չարաշահելու, պարտականությունների մեջ թերանալու, թեմի հոգևորականների նկատմամբ հարկադրանք ու ճնշում գործադրելու պարագաներ։ Սարոյանը դրանք չէր ընդունում։

Նա արդեն այն բարձրաստիճան հոգևորականների խմբում էր, որը հանդիպում էր Նիկոլ Փաշինյանի հետ, պահանջում Գարեգին Բ-ի հեռացումը և միացել էր վարչապետի հռչակած եկեղեցական «բարենորոգմանը»։ Հայրապետական տնօրինությունից հետո Փաշինյանը հրապարակավ ասաց, որ Գարեգին Բ-ին չի ճանաչում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս, իսկ նրա որոշումն իր համար առոչինչ է։ Սարոյանին նա շարունակում էր կոչել Մասյացոտնի թեմի առաջնորդ։

Հինգ օր անց Արման Վոլոդյայի Սարոյանը հայց ներկայացրեց Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ։ Նա պահանջում էր անվավեր ճանաչել հունվարի 10-ի տնօրինությունը և վերականգնել իրեն թեմակալ առաջնորդի պաշտոնում։ Հայցադիմումում քաղաքացիական անունից հետո փակագիծ կար՝ Տեր Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյան։ Այդ փակագիծը հետո մնաց գործի բոլոր ծանր էջերի վրա։

Հայցը մակագրվեց դատավոր Էդգար Հովհաննիսյանին։ Հունվարի 16-ին դատարանն այն ընդունեց վարույթ և բավարարեց հայցի ապահովման միջոց կիրառելու միջնորդությունը։ Գործի էության մասին վճիռ չկար։ Կաթողիկոսի տնօրինությունը դեռ չէր ճանաչվել ո՛չ օրինական, ո՛չ անվավեր։ Դատարանը Եկեղեցուն և մյուս անձանց պարտավորեցրեց չխոչընդոտել Սարոյանի պաշտոնավարմանը։

Որոշումը հասնում էր մինչև թեմի առօրյա կառավարման գործիքները։ Սարոյանը պետք է կարողանար կատարել կանոնադրությամբ թեմակալ առաջնորդին տրված լիազորությունները, տնօրինել ֆինանսական հաշիվները և կատարել ֆինանսական գործարքներ։ Մի էջի վրա հայտնվել էին եպիսկոպոսական իշխանությունն ու բանկային հաշիվը։

Դատարանը հղում էր անում Եկեղեցու կանոնադրությամբ թեմակալ առաջնորդին տրված իրավասություններին։ Մայր Աթոռը պատասխանում էր, որ աշխարհիկ ատյանը չի կարող որոշել՝ ով է թեմակալ առաջնորդ և ով ունի եպիսկոպոսական իշխանություն։ Սարոյանի հայցում կային նաև պաշտոնից բխող քաղաքացիական ու գույքային իրավունքներ։ Դատարանն այդ մասով իրեն իրավասու էր համարել ժամանակավոր արգելք սահմանելու։ Հրամանը կարճ էր՝ չխոչընդոտել պաշտոնավարմանը, թույլ տալ տնօրինել հաշիվները։ Կատարել այն՝ նշանակում էր նաև պատասխանել, թե ով է տվյալ պահին եպիսկոպոսը։

Հունվարի 16-ի որոշմամբ տրվեց կատարողական թերթ և հարուցվեց կատարողական վարույթ։ Հունվարի 19-ին հարկադիր կատարողը որոշման, թերթի ու վարույթի փաստաթղթերի օրինակները առձեռն հանձնեց Մայր Աթոռին՝ Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյանի միջոցով։ Թուղթը մտել էր Մայր Աթոռի դարպասից։ Ստացողի անունը կար։ Պահանջները գրված էին։

Այդ պահից վեճը տեղափոխվեց պահանջի սահմանների վրա։ Դատարանը կարո՞ղ էր պաշտպանել հայցվորի աշխատանքի ու գույքային շահերը այնպիսի եղանակով, որը պահում էր նաև նրա եկեղեցական պաշտոնը։ Պաշտպանները հետագայում հենց այս հարցն էին դնելու գործի կենտրոնում։

Ութ օր անց Մայր Աթոռում գումարվեց Գերագույն հոգևոր խորհրդի ժողովը։ Քննարկվեցին Սարոյանի հրապարակային ելույթները, Մայր Աթոռի, ծառայակից հոգևորականների ու Կաթողիկոսի հասցեին նրա մեղադրանքները, աշխարհիկ դատարան դիմելը և Մասյացոտնի թեմում ստեղծված վիճակը։ Եկեղեցական արձանագրության մեջ գրված էին հաղորդակցության խզում, կանոնական շեղումներ, կարգազանց ընթացք և հնազանդության ուխտի դրժում։ Խորհուրդը միաձայն առաջարկեց նրան կարգալույծ հռչակել։ Գարեգին Բ-ն նույն օրը կատարեց առաջարկը։

Հունվարի 27-ի հաղորդագրության վերջին նախադասությունը չոր էր։ Կարգալույծ եկեղեցականը դասվում էր աշխարհականների շարքին՝ Արման Սարոյան ավազանի անունով։

Մեղադրանքի կողմն այդ որոշումը կարդաց որպես հունվարի 16-ի դատական ակտի կատարմանը գիտակցված խոչընդոտում։ Դատարանը պահանջել էր չխանգարել Սարոյանին գործել որպես թեմակալ առաջնորդ։ Եպիսկոպոսական աստիճանից զրկելը փակել էր այդ հնարավորությունը՝ այսպես է կառուցված մեղադրական եզրակացությունը։ Մայր Աթոռի պատասխանը ուրիշ բառապաշար ունի՝ կանոնական պարտականություն, ներքին կարգապահություն, եկեղեցական իշխանություն։ Նույն ամսաթիվը երկու գրքում երկու տող ստացավ։ Մեկում՝ կարգալուծություն։ Մյուսում՝ ենթադրյալ հանցանքի հիմնական դրվագ։

Հունվարի 27-ից Սարոյանի անունը փաստաթղթերում բաժանվեց։ Մայր Աթոռի համար նա աշխարհական Արման Սարոյան էր։ Դատարանի ապահովման որոշման մեջ շարունակում էր մնալ Արման Վոլոդյայի Սարոյան՝ փակագծում Տեր Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյան, Մասյացոտնի թեմի առաջնորդ։ Հարկադիր կատարողը աշխատում էր դատարանի ձևակերպմամբ։ Եկեղեցին՝ իր գրանցմամբ։

Օգոստոսի 7-ին Սարոյանը նույնպես նստած էր դատարանում։ Նրա ներկայությունը չէր պատասխանում հիմնական հարցին՝ հունվարի որոշումը ո՞ր անվան և ո՞ր կարգավիճակի նկատմամբ պետք է կատարվեր։ Դահլիճում մեկ մարդ էր։ Թղթերում՝ երկու կարգավիճակ։

Հունվարի 29-ին Քննչական կոմիտեում նախաձեռնվեց քրեական վարույթ։ Հունվարի 31-ի առավոտյան ոստիկանների միջոցով ծանուցագրեր հասցվեցին Գերագույն հոգևոր խորհրդի եպիսկոպոս անդամներին։ Փետրվարի կեսին հրապարակվեց, որ քրեական հետապնդում է հարուցվել նաև Գարեգին Բ-ի նկատմամբ, և արգելվել է նրա ելքը Հայաստանից։ Եպիսկոպոսների նկատմամբ նույնպես կիրառվեցին բացակայելու արգելքներ։ Հուլիսի 27-ին գործը հասավ դատարան ու մակագրվեց Հակոբ Մանուկյանին։ Հուլիսի 30-ին նախնական դատալսումը նշանակվեց օգոստոսի 7-ին՝ ժամը 16։00-ին։

Վեց ամսում մեկ հայրապետական տնօրինություն անցել էր քաղաքացիական հայցի, ժամանակավոր արգելքի, հարկադիր կատարման, կարգալուծության, քրեական վարույթի և մեղադրական եզրակացության միջով։

Թղթապանակում կողք կողքի երեք իրավական տեքստ կա։ Սահմանադրությունը կրոնական կազմակերպությունները բաժանում է պետությունից։ 2007 թվականի օրենքը ճանաչում է Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ինքնակառավարումը իր նվիրապետության սահմաններում։ Քրեական օրենսգիրքը պատիժ է սահմանում օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի կատարումը խոչընդոտելու համար։ Ծառայողական լիազորությունների կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցության օգտագործման դեպքում պատժի վերին սահմանը երկու տարվա ազատազրկումն է։ Հաջորդ դատավորը դրանք կկարդա նույն գործի մեջ։

Մեղադրանքի շարքը ամսաթվերով է գրված։ Հունվարի 16-ին դատարանը սահմանել է արգելքը։ Հունվարի 19-ին Մայր Աթոռը ստացել է փաստաթղթերը։ Հունվարի 27-ին Գերագույն հոգևոր խորհուրդը քվեարկել է կարգալուծության օգտին, և Գարեգին Բ-ն կատարել է այն։ Պաշտպաններն ասում են՝ քաղաքացիական դատարանը կարող էր քննել հայցը, բայց չէր կարող եպիսկոպոս ստեղծել, պահել կամ վերականգնել։ Կաթողիկոսը, նրանց դիրքորոշմամբ, չէր կարող դադարեցնել կանոնական իշխանության գործադրումը միայն այն պատճառով, որ հարկադիր կատարողը բերել էր ապահովման թերթը։ Դատարանը այդ վեճը դեռ չէր լսել։ Մանուկյանը հեռացավ մինչ այդ։

Այս գործից առաջ իշխանության և Մայր Աթոռի միջև արդեն երկար վեճ կար։ 2020 թվականի պատերազմից հետո Մայր Աթոռը միացավ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը պահանջող ձայներին։ 2024 թվականի գարնանը Տավուշից Երևան եկած շարժումը գլխավորեց Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը։ Երթը սկսվել էր սահմանազատման և Ադրբեջանին չորս գյուղերի տարածքների փոխանցման դեմ բողոքով, հասել Հանրապետության հրապարակ ու վերածվել վարչապետի հեռացման պահանջի։ Բեմի կենտրոնում բարձրաստիճան հոգևորական էր։ Նրա կողքին կանգնած էին ընդդիմադիր գործիչներ, հրապարակում՝ հազարավոր մարդիկ։

Կառավարության խոսքում եկեղեցական հագուստն այդ օրերից կապվեց ներքաղաքական պայքարին։ Մայր Աթոռը հակադարձում էր, որ մեկ հոգևորականի քաղաքական գործունեությունը չի կարելի վերագրել ամբողջ Եկեղեցուն։ Այդ վիճաբանությունը չմարեց։

2025 թվականի վերջին գարնանը լեզուն կոշտացավ։ Կառավարության նիստում Փաշինյանը խոսեց եկեղեցիների ներսում կուտակված իրերի ու անմաքրության մասին և օգտագործեց վիրավորական երանգ ունեցող բառեր։ Հաջորդ օրերին նա պնդումներ արեց Գարեգին Բ-ի անձնական կյանքի վերաբերյալ։ Ասաց, որ կուսակրոնության ուխտը խախտած մարդը չի կարող շարունակել գահակալել։ Այդ պնդումները հրապարակային ամբողջական քննության չեն ենթարկվել։ Մայր Աթոռը դատապարտեց վարչապետի լեզուն և պետական միջամտությունը։ Անձնական մեղադրանքի փաստական մասը բաց հրապարակային պատասխան չստացավ։

Հետո վարչապետի ելույթներում «Գարեգին Բ» անունը սկսեց անհետանալ։ Նա ասում էր՝ Կտրիճ Ներսիսյան։ Ավազանի անունը կրկնվում էր գրառումներում, ելույթներում, հարցազրույցներում։

Ամռանն ու աշնանը Փաշինյանը ներկայացրեց հեռացման ու «բարենորոգման» քայլերը։ Նրա հրապարակած ծրագրով Գարեգին Բ-ն պետք է հեռանար, ընտրվեր տեղապահ, մշակվեր բարեվարքության ու ֆինանսական թափանցիկության պահանջներով նոր կանոնագիրք, հետո անցկացվեր նոր Կաթողիկոսի ընտրություն։

2026 թվականի հունվարի 6-ին, Սուրբ Ծննդյան պատարագից հետո, Փաշինյանը Երևանի կենտրոնում առաջնորդեց իր կողմնակիցների երթը։ Նա մարդկանց կոչ արեց մասնակցել պատարագներին, հոգևորականներից պահանջել միանալ բարենորոգմանը և ծիսական հիշատակումից հանել Գարեգին Բ-ի անունը։ Հաջորդ օրը առաջին նիստը գումարեց եկեղեցու բարենորոգման համակարգող խորհուրդը։ Վարչապետի կողքին նստած էին նաև Կաթողիկոսի հեռացումը պահանջող հոգևորականներ։ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը նրանց թվում էր։ Երեք օր անց նա զրկվեց Մասյացոտնի թեմի առաջնորդի պաշտոնից։

Քաղաքական խոսքի կողքին արդեն քրեական գործեր կային։ 2025 թվականի հունիսին ձերբակալվեց Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը՝ իշխանությունը զավթելու նախապատրաստության, զանգվածային անկարգությունների և այլ ծանր մեղադրանքներով։ Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյանը մեղադրվեց իշխանությունը զավթելու հրապարակային կոչերի համար, դատապարտվեց, ապա վերաքննիչ ատյանը բեկանեց դատավճիռը և գործը վերադարձրեց նոր քննության։ Հետագա ամիսներին քրեական վարույթների մեջ հայտնվեցին նաև այլ բարձրաստիճան հոգևորականներ։ Հունվարի 31-ին Մայր Աթոռի դարպասների մոտ ոստիկանների բերած ծանուցագրերը նոր տեսարան չէին։

2026 թվականի փետրվարի հարցազրույցում Փաշինյանն ասաց, որ Եկեղեցին չի կարող գործել որպես «պետություն պետության մեջ» և չպետք է զբաղվի ներքաղաքական պայքարով։ Նա խոսեց նաև օտար ազդեցության մասին՝ Եկեղեցուն վերագրելով արտաքին կենտրոնների շահերին ծառայելու վտանգ։ Այդ մեղադրանքի հրապարակային ապացուցողական փաթեթ չի ներկայացվել։ Գարեգին Բ-ն և Մայր Աթոռը մերժել են այն։

507-րդ հոդվածով մեղադրանքում այդ խոսքերից ոչ մեկը չկա։ Այնտեղ լրտեսություն չկա, օտար ազդեցություն չկա, ընդդիմադիր գործունեություն չկա։ Կա դատական ակտ, դրա առձեռն հանձնումը և ութ օր անց կատարված կարգալուծությունը։ Օգոստոսի 7-ի բակում հավաքված մարդիկ եկել էին նաև նախորդ տարիների ամբողջ վեճից։

Դատարանի շենքը Մայր Աթոռից հեռու չէ։ Կաթողիկոսը այնտեղ հասավ հոգևորականների ուղեկցությամբ։ Բակում սպասում էին և աղոթում։ Ներսում ստուգում էին դատավորի հին մասնագիտական կապը։ Երբ ինքնաբացարկի լուրը դուրս հասավ, այն ընդունվեց որպես իշխանության քայլի հետընթաց։ Դատարանի գործը տեղում մնաց։ Մեղադրական եզրակացությունը ուժի մեջ էր, բացակայելու արգելքները չէին վերացել, նոր դատավորը պետք է ընտրվեր սովորական մակագրմամբ։

Հակոբ Մանուկյանը հեռացավ մինչև որևէ բովանդակային որոշում։ Նա կողմերին չփորձեց համոզել, որ տարիներ առաջ Արա Զոհրաբյանից արտոնագիր ստանալը նշանակություն չունի։ Հանրությունն էլ չլսեց նրա ամբողջ հիմնավորումը։ «Մասնավոր կյանքին առնչվող տեղեկությունների» պատճառով դուռը փակվել էր։ Դրսում մնաց Զոհրաբյանի մեկ նախադասությունը։ Անկախ Հայաստանի պատմության մեջ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի առաջին քրեական դատավարությունից մնացին մուտքի ու ելքի կադրերը։

Այդ կադրերում Գարեգին Բ-ն դուրս է գալիս սև վեղարով և խաչով։ Շուրջը հոգևորականներ են, աջակիցներ, տեսախցիկներ։ Խումբը շարժվում է դեպի Մայր Աթոռ։ Մարդիկ գնում են հետևից։ Մայր Տաճարի զանգերը հնչում են։

Երեկոյան ժամերգության ժամանակ Կաթողիկոսն ասում է, որ իշխանությունները վնասում են Եկեղեցու հեղինակությունը, սահմանափակում նրա ինքնուրույնությունը և ուզում են այն ենթարկել իրենց կամքին։ Նաթան արքեպիսկոպոսը՝ նույն գործով մեղադրյալը, որը հունվարի 19-ին ստացել էր հարկադիր կատարման թղթերը, ասում է՝ Եկեղեցին ձեռնարկություն չէ, որ ազգայնացնեն, օտարեն ու կառավարչի հանձնեն։ «Ազգայնացնել» բառը նույն շաբաթ արդեն շրջում էր իշխանության մեկ այլ ծրագրի շուրջ՝ մասնավոր ընկերության հարցով։ Այս քրեական գործն այդ ընկերության հետ կապ չուներ։

Մայր Տաճարում ծեսը շարունակվեց իր կանոններով։ Դատարանում գործը սպասեց նոր մակագրման։ Տաճարում յոթ մեղադրյալները Հայրապետ ու սրբազաններ էին։ Քրեական քարտում՝ Գարեգին Բ Ներսիսյան և վեց քաղաքացի։ Արման Սարոյանը եկեղեցական գրանցմամբ աշխարհական էր, քաղաքացիական գործով՝ պաշտոնում մնալ պահանջող թեմակալ առաջնորդ։ Հաջորդ դատավորի սեղանին հենց այս գրառումներն էին դրվելու։

Նա չէր կարող շրջանցել մի քանի կարճ հարց։ Ապահովման որոշումը պաշտպանում էր Սարոյանի քաղաքացիական ու գույքային իրավունքները, թե՞ աշխարհիկ դատարանը մտել էր Եկեղեցու նվիրապետության ներսը։ Գերագույն հոգևոր խորհրդի քվեարկությունը ծառայողական լիազորության օգտագործո՞ւմ էր քրեական օրենքի իմաստով։ Կարգալուծությունը ինքնուրույն կանոնական ակտ էր, թե՞ քայլ, որը կանխատեսելիորեն անհնար էր դարձնում դատարանի որոշման կատարումը։ Հարկադիր կատարման պահանջը կարելի՞ էր իրականացնել առանց Եկեղեցուն պարտադրելու եպիսկոպոս ճանաչել մի մարդու, որին նա կարգալույծ էր արել։ Օգոստոսի 7-ին դրանցից ոչ մեկը չքննարկվեց մինչև վերջ։

Ինքնաբացարկի լուրը մի քանի ժամով ստեղծեց ավարտի զգացում։ Երեկոյան զանգերը հնչեցին, փաստաբանի խոսքը տարածվեց, մարդիկ վերադարձան Մայր Աթոռ։ Հաջորդ առավոտ դատական տեղեկատվական համակարգում գործի համարը նույնն էր։ Մեղադրանքի մեջ նույն հերթով կանգնած էին հունվարի 16-ի որոշումը, հունվարի 19-ի առձեռն հանձնումը և հունվարի 27-ի կարգալուծությունը։ Առաջին էջում յոթ քաղաքացիական անուն կար։ Դատավորի անվան դիմաց՝ դատարկ տեղ։