Առաջին բանավեճը. Հարիսն ընդդեմ Թրամփի՝ Ամերիկայի ապագայի խաչմերուկում

12.09.2024, ԱՄՆ, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Երեկ երեկոյան՝ Ֆիլադելֆիայի սրտում գտնվող Ազգային Սահմանադրական կենտրոնում, դեպի էկրան բարձրացավ տարվա ամենասպասված հանդիպումը՝ Հարիս-Թրամփի առաջին հանրային բանավեճը՝ 90 րոպե շարունակ ականջի տակդիրի պես շոշափելով Ամերիկայի ներկան ու ապագան։ Սա առաջինն էր, և, ամենայն հավանականությամբ՝ վերջին հեռուստաելույթը նրանց միջև՝ Սպիտակ տնից դուրս պոռթկացող նախընտրական հեղաշրջումից հետո։ Սակայն դժվար է ասել՝ ով այդ երեկո ստացավ առավել հնչեղ հաղթանակ։

Հարիսը մուտք գործեց հրապարակ՝ առաջնորդի վստահությամբ՝ առանց անհասկանալի լեզվի: Նա ներկայացավ դահլիճում պարզ ու հստակ: Կամալա Հարիսը, մեկնելով իր ձեռքը Թրամփի կողմը՝ իբրև խաղաղության ու մրցակցության նշան, ցույց տվեց իր մտադրությունը։ Գիշերվա ընթացքը պարզաբանեց, որ այն մրցակցային չէր, այլ գաղափարական բախման անհամաչափության մեջ էր։ Արագություն, հստակության ցանկություն և նույնիսկ լռություն էին զգացվում նրա ներկայությունից. յուրաքանչյուր պատասխան նրա կողմից չէր հնչում որպես ելույթ, այլ՝ ուղիղ մարդկանց համար, որը փորձում էր հասկանալ՝ ո՞ր ճանապարհն է համերաշխության, ո՞րն է բաժանումների հետևանքների առումով ավելի ծանր, կամ ինչ ասել է՝ քաղաքականություն՝ զգացմունքների և գաղափարների խաչմերուկում։

Թրամփը, մինչդեռ, ձգտեց իրականացնել էական քարոզախաղ՝ իր հայտնի թեմաների միջոցով՝ ներգաղթը որպես սպառնալիք, տնտեսությունը որպես ճգնաժամ, քաղաքականություն՝ մեղադրանքների տեքստում։ Սակայն այնպիսի բուռն արձագանքներ, որոնք նախկինում հնչում էին ոգևորության մեջ, այս անգամ ձայնազրկվեցին տարբեր համատեքստերում՝ կարծես անցյալ պահերով։ Թավշյա թշնամանքի լեզուն մնում էր լեզու՝ դրամայով, ոչ թե լուծումով։ Նա չցուցաբերեց տրամաբանված ծրագիր, փոխարենը կրկնեց այն, ինչները սովորաբար դարձել էին նորաձևություն՝ անսպասելիորեն, երբ որոշ նշաններ հուշում էին՝ սա արդեն չի աշխատում։ Երբ մոդերատորները մի քանի անգամ կանգնեցրին նրան կեղծ հավաստիացումների պատճառով, Թրամփը սկսեց պնդել՝ ինձ հալածում են եռակի խմբով («three-on-one»):

Դահլիճում լսողները միայն քաղաքական ճամբարի կողմնակիցներ չէին։ Ես նստած էի մի ընտանիքում, որտեղ մայրն աչքերով հետևում էր Հարիսի ելույթներին, իսկ որդին, նստած հեռվի ծայրին, գրպանից հանեց իր հեռախոսը՝ iPhone-ի էկրանով դիտելով հերթապահ հարցազրույցները։ Այս փոքրիկ ընտանեկան դրվագը ինձ հիշեցրեց՝ ինչ է փնտրում ընտրողը այս փուլում։ Նրա համար կարևոր չէ մեծ պատրանքներ հնչեցնելը, այլ՝ երեկ տեսած հարցերին հստակ պատասխաններ, օրինակ՝ երեխաների կրթության, տնտեսության, սոցիալական արդարության ու առողջապահության մասին։

Նման պայմաններում, ըստ հարցումների, Հարիսը 63 տոկոս հավանականությամբ շահեց, իսկ Reuters/Ipsos-ի տվյալներով՝ 53-24 տոկոսով։ Սա պարզապես թիվ չէ. սա այն յուրօրինակ վիճակագրությունն է, որն ասում է՝ նա այս գիշեր կարողացավ վերածել քաղաքական շոուն ընտրողի վստահության ամանորյա հայտարարության։

Այդ թերթերը գրում են՝ նա խոսեց մարդկանց երկիրը հոգալու մասին, ոչ թե ընդդեմ հակառակորդի։ Նախորդ չորս տարիների սխալները, որ ներկայացվում էին որպես անհուսալիության մկաններ, նա ներկայացրեց որպես վերականգնման հնարավորություններ՝ հստակ քաղաքականություններով՝ երեխաների հարկային արտոնությունների, ուսանողական վարկերի հետաձգումների, էներգետիկ օրակարգի վերաբերյալ, բայց ամենաազնիվ և մարդկանց հետ խոսած ձևով։

Եվ դժվար է ասել՝ սա վերջն է, թե նախաբանը։ Այս երեկոյվա ավարտը պարզեց, որ թեկնածուն, ով կարող է ասել մարդկային պահանջների լեզվով՝ մանկական հարկային զեղչ, փոքր բիզնեսի աջակիցներ, մայրերի աշխատանքի իրավունքի պաշտպանություն՝ այստեղ նա դարձավ առաջնորդ։ Իսկ թեկնածուն, ով փորձում էր նույն հարկերը մատնանշել որպես մենաշնորհ և հաղորդակցվել միայն անցյալ վիճակագրության թվով, ստացվեց մեկ ուշացած կոմպոզիցիա։

Այս գիշեր կարելի է հաշվել ոչ թե ելույթների անհատական հաղթողին, այլ ստացված փաստերի ճնշումն ու խոսքի հնչեղությունը։ Երբ մոդերատորները կանգնեցնում էին Թրամփի անիրատեսական պնդումները (ինչպես՝ ծնվելուց հետո մանկասպանություն, հայիթցի ներգաղթյալների կողմից ընտանի կենդանիներ ուտելը), նա ստիպված պետք է լիներ բացատրել՝ ինչ է հիմքում, ոչ թե հնչեցնել նոր պոպուլիստական միտքեր։

Մնացածը թողնում եմ թշնամանքի լեզուներին։ Իսկ այս գիշեր դահլիճում կար նաև մեկ այլ կարևոր լռություն՝ հնարավորություն, քանզի ցանկացած աղմուկ կփչացներ այն։ Եվ այն խոսքը, որն առաջնորդ է դարձել, եկավ որպես դաս՝ խոսել հեռանկարով, ոչ թե քաղել բաժանարար կարգախոսներ։ Այդ գիշերվա էությունն դա էր։ Երկրի առջև մնաց հարց՝ որքան մոտ են թեկնածուների ներկայացրած խոսակցական պատկերները մարդու տրամաբանական առօրյային։ Եվ եթե հաջորդ անգամ կրկին կհնչի նույն շաբլոնը, հարց է՝ իրեր են փոխվում, թե՞ բառերը նույնն են մնում։

Այնպես որ, սեպտեմբերի 11-ի առավոտը լսում է երկու բառ՝ հանդարտություն և հավերժականություն։ Հանդարտություն՝ երբ թեկնածուն կարողանում է մի բառով մարդկանց ասել՝ հասկանում եմ ձեր կյանքը, ուզում եմ լուծումներ գտնել։ Հավերժականություն՝ երբ թեկնածուն, խոսելիս, հիշի՝ հաջորդ շաբաթ, հաջորդ ամիս կամ հաջորդ տարի այս նույն մարդիկ ստիպված են նորից քեզ լսել։ Ընդունելությունները պարզ են՝ գիշերվա բանավեճը չի ավարտվել անցած ձայնի հաշվով, այն նոր էջ բացեց ամերիկացի ընտրողների համար. նրանք չեն փնտրում ոչ մեծ երևույթ, ոչ փառք, այլ՝ ճիշտ մարդ, որը հասկանում է թե՛ բաժանումն ու թե՛ միասնության դժվարությունը։