2009-ին նա ԲՀԿ-ի ավագանու ցուցակում էր, 2017-ին՝ ՀՀԿ-ի, 2026-ին՝ 20 միլիոն դրամ գրավ սահմանած դատական որոշման մեջ. ինչ է կատարվում Նատալյա Լափաուրիի հետ
- 3 часа назад
- 5 мин. чтения
20 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԱՐՏԱԿ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ
Օգոստոսի 19-ի երեկոյան Հակակոռուպցիոն կոմիտեի պատասխանում անուն չկար։ Միայն երկու սկզբնատառ՝ Ն. Լ.։ Հաջորդ տողում պաշտոնն էր՝ Վանաձորի համայնքապետարանի ծրագրի ղեկավար։ Հետո՝ չորս մեղադրանք. կաշառք ստանալ, հափշտակել վստահված գույքը, լվանալ փողեր, կատարել պաշտոնեական կեղծիք։
Սկզբնատառերը շուտ բացվեցին։ Նատալյա Լափաուրի։ Նրա անունը տարիներ շարունակ եղել էր ավագանու ցուցակներում, համայնքային փաստաթղթերում, եվրոպական դրամաշնորհների ծրագրերում ու կլիմայական զեկույցներում։
Օգոստոսի 20-ին դատարանը նրան երկու ամսով ուղարկեց տնային կալանքի և սահմանեց 20 միլիոն դրամ գրավ։ Ծրագրի հանրային տրանսպորտի փորձագետ Դավիթ Մելքոնյանն էլ անցավ տնային կալանքի։ Նրան վերագրվում է կաշառք ստանալուն օժանդակելը։ Լափաուրին մեղադրյալ է։ Դատավճիռ չկա։ Քննությունը դեռ պետք է ապացուցի յուրաքանչյուր դրվագ։
Պաշտոնական փաստաթղթերում նրա ամբողջ անունն է՝ Նատալյա Էլվանի Լափաուրի։ Ծնվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Թբիլիսիում։ Սովորել է քաղաքի թիվ 96 դպրոցում։ 1996-ին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտը և ստացել պատմության ուսուցչի որակավորում։
2009-ին Լափաուրին մանդատ ստացավ Երևանի առաջին ավագանու ընտրություններում՝ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ցուցակով։ 2010-ի մարտին նրա տեղը զբաղեցրեց մեկ ուրիշ անդամ։ 2017-ին նա վերադարձավ քաղաքապետարանի դահլիճ՝ Հանրապետական կուսակցության ցուցակով։ Նրա անունը քսաներորդն էր։
Այդ տարիներին Լափաուրին աշխատում էր Հայաստանի համայնքների միությունում։ Նա ղեկավարում էր կառույցը, որը քաղաքապետերին ու գյուղապետերին ներկայացնում էր պետական մարմինների, միջազգային կազմակերպությունների և դոնորների առջև։
2016-ի հուլիսի 29-ին նա, որպես միության գործադիր տնօրեն, դրամաշնորհային համաձայնագիր ստորագրեց Եվրոպայի խորհրդի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Նատալիա Վուտովայի հետ։ Փաստաթղթի բառերը պարզ էին՝ հաղորդակցություն և թափանցիկություն։ Միությունը պետք է բաց աշխատեր անդամ համայնքների հետ, հրապարակեր իր անելիքները և իրականացներ 2016–2020 թվականների ռազմավարությունը։
Հետագա տարիներին Լափաուրիին ներկայացնում էին նաև որպես միության գլխավոր խորհրդական։ Եվրոպական հանձնաժողովի «Քաղաքապետերի դաշնագիր՝ Արևելք» ծրագրում նա զբաղվում էր տեղական էներգետիկ ու կլիմայական քաղաքականությամբ։ Հայաստանում մշակվել էր 12 համայնքային ռազմավարություն։ Աշխատանքն ընդգրկել էր դաշնագրին միացած 27 համայնք։ Նրա աշխատանքային բառապաշարում մշտապես կրկնվում էին կայուն էներգիան, արտանետումների կրճատումը, համայնքային կարողությունները, մշտադիտարկումն ու հաշվետվողականությունը։
2021-ի փետրվարի 1-ին սկսվեց «Դաշինք՝ հանուն կայուն և կանաչ կառավարման» ծրագիրը։ Առաջատարն էր Վանաձորի համայնքապետարանը։ Գործընկերներն էին Գյումրին և լեհական Պիլա քաղաքը։ Եվրամիությունը տրամադրել էր ավելի քան չորս միլիոն եվրո։ Լափաուրին ծրագրի ղեկավարն էր։ Փաստաթղթում ավարտի օրը նշված էր՝ 2024 թվականի մայիսի 31։
Գյումրին ու Վանաձորը պետք է ստանային հինգական էլեկտրական ավտոբուս, լիցքավորման կայաններ և էլեկտրոնային տոմսավավերացում։ Երկու քաղաքում նախատեսված էր աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգ՝ փողոցների, ենթակառուցվածքների, կոմունալ ցանցերի ու քաղաքաշինության տվյալները մեկ տեղում պահելու համար։ Պլաստիկի վերամշակման երկու հոսքագիծը թափոնը պետք է վերածեր շինանյութի։ Ծրագրում կային նաև աղբահանության սարքեր, փողոց մաքրող մեքենաներ, դպրոցական արշավներ և համայնքային աշխատողների վերապատրաստում։
Պաշտոնական էջի վերջին բաժնում շարված էին վերահսկողության բառերը՝ խիստ կառավարում, մշտադիտարկում, հաշվետվողականություն, հաշվետվություն և տեսանելիություն։
Հանրային մեկնարկը կայացավ 2023 թվականի հունվարի 20-ին՝ պայմանագրային մեկնարկից գրեթե երկու տարի անց։ Վանաձորի տեխնոլոգիական կենտրոնում նստած էին Եվրամիության, Լեհաստանի դեսպանատան, նախարարությունների և երեք քաղաքների ներկայացուցիչները։
2024-ի հունվարին Լափաուրին հաշվետու ասուլիսում ասաց, որ գնումներն ավարտված են։ Ավտոբուսները, նրա խոսքով, ամենաուշը հուլիսին կհասնեին։ Նա կանգ առավ մի տեխնիկական մանրուքի վրա. հինգ մեքենաները «մաքուր էլեկտրական են, հիբրիդ չեն»։
Ավտոբուսները հասան ամռանը։ Տասը մեքենայի համար վճարվել էր մոտ 1,7 միլիոն եվրո։ Գյումրիում դրանց դիմավորեցին փուչիկներով, կարմիր ժապավենով, ծափերով ու շամպայնով։ Քաղաքային պաշտոնյաները նստեցին ղեկին և խոսեցին նոր տրանսպորտային մշակույթի մասին։
Հետո մեքենաները տարան պարկ։
2025-ի փետրվարին տասը ավտոբուսներն արդեն շուրջ կես տարի սպասում էին իրավական ձևակերպումներին ու լիցքավորման ենթակառուցվածքին։ Վանաձորի ավագանին ամիսներ շարունակ նիստ չէր գումարել։ Առանց ավագանու որոշման գույքը հնարավոր չէր ընդունել համայնքի հաշվեկշիռ։
Մարտի 5-ին նիստը կայացավ։ Նվերն ընդունեցին։ Վանաձորի մեքենաները ուշացումով դուրս եկան երթուղի։
Գյումրիի հինգ ավտոբուսների ճանապարհը երկարեց։ Ավագանին գույքն ընդունեց 2025-ի օգոստոսին։ 2026-ի հունվարին Վանաձորի հետ նվիրաբերության պայմանագիրը դեռ ստորագրված չէր։ Գյումրիի քաղաքապետի խորհրդական Հովսեփ Սիմոնյանը հրապարակավ ասաց, որ համայնքապետարանում ծրագրին վերաբերող փաստաթղթեր չեն պահպանվել։ Քաղաքը գույքն ընդունել էր, պայմաններն ու պարտավորությունները դեռ պարզում էր։
Գյումրիի մյուս նվերը քաղաքի ավտոպարկում էլ չկար։ Պլաստիկի վերամշակման երկու հոսքագծի համար ծախսվել էր մոտ 200 հազար եվրո։ Գյումրիի համար պատրաստված սարքը 2025-ի փետրվարին դեռ «Քարհատ» ընկերության արտադրամասում էր։ Այն փորձարկել էին ու կանգնեցրել։
2026-ի հունվարին հոսքագիծը նույն տեղում էր։ Վնասված չէր։ Արտադրողը սպասում էր, որ այն տանեն և ազատեն տարածքը։
Թվային համակարգը, Լափաուրիի հրապարակային ներկայացմամբ, արժեցել էր մոտ 400 հազար եվրո։ Մրցույթին մասնակցել էր մեկ ընկերություն՝ Վանաձորում գրանցված «Շինէքսպրտը»։ Ընկերության հիմնադիր Սուրեն Աբովյանը Վանաձորի քաղաքապետարանի քաղաքաշինության բաժնի պետն էր։ 2017-ին ընկերության սեփականությունն անցել էր նրա մերձավորին։
Աբովյանը մնացել էր գնումը գնահատող հանձնաժողովում։ Նա քվեարկել էր իր հիմնադրած ընկերության առաջարկի օգտին։ Լափաուրին ասում էր, որ այդ կապի մասին տեղեկություն չի ունեցել։ Աբովյանի մասնակցությունը հանձնաժողովին ու աշխատանքային խմբերին նա հաստատում էր։
Գյումրիի քաղաքաշինության բաժնում հարյուր հազարավոր եվրո արժեցած գործիքի իրենց հասած մասը նկարագրում էին որպես երթուղիները, կանգառներն ու ավտոբուսների շարժը ցույց տվող համակարգ։ Ծրագրի սկզբում խոստացված քաղաքաշինական ամբողջական շտեմարանը այնտեղ չէին տեսել։
Ծրագրի ութ աշխատակիցներից առնվազն չորսը Վանաձորի պաշտոնյաների ընտանիքի անդամներ էին։ Այն ժամանակվա համայնքապետ Մամիկոն Ասլանյանի կինը զբաղվում էր մշտադիտարկմամբ և գնահատմամբ։ Աշխատակազմի ղեկավար Արթուր Օհանյանի կինը հանրային կապերի մասնագետն էր։ Քաղաքապետի խորհրդական Հայկ Հովսեփյանի դուստրը՝ գնումների մասնագետը։ Արկադի Փելեշյանի պաշտոնավարման շրջանում աշխատանքի ընդունվեց կոմունալ տնտեսության բաժնի պետ Բենիկ Նազարյանի կինը՝ որպես վարքագծային փոփոխությունների մասնագետ։
Լափաուրին այդ կապերի մասին ասում էր, որ մարդկանց ընտանեկան ներքին խոհանոց չի մտնում և չգիտի՝ «ով ում կինն է, ով ում ամուսինն է»։ Գնումների մասին նրա պատասխանը կարճ էր. շուրջ 60 ընթացակարգ կատարվել է Եվրամիության գործնական ուղեցույցի կանոններով։
2025 թվականի մարտի 5-ի ավագանու նիստում ավտոբուսների ընդունումը վերածվեց ծրագրի ծախսերի հարցաքննության։ Ավագանու անդամները հիշեցին վեց դպրոցում անցկացված բնապահպանական արշավը։ Երեխաները ստացել էին շապիկներ, կտորե պայուսակներ, նոթատետրեր, ֆլեշ կրիչներ և կրծքանշաններ։
Հնչեց 10 միլիոն դրամի թիվը։ Լափաուրին ուղղեց՝ 9 միլիոն։
Երբ խոսեցին ծախսերի անարդյունավետության մասին, նա խնդրեց զգույշ լինել «մեղադրանք» և «արդարացում» իրավական բառերի հետ։ Հետո ասաց. «Ծրագրով նախատեսված բոլոր գործողություններն արված են»։
Այդ շրջանում Եվրամիությունն արդեն երկու ֆինանսական աուդիտ էր անցկացրել։ Երրորդ ստուգումը կատարում էր անկախ ընկերությունը։ Լափաուրին պնդում էր, որ առաջին երկու աուդիտները խախտում կամ եվրոպական կանոններից շեղում չեն արձանագրել։
2026-ի փետրվարին Վանաձորի համայնքապետարանը ստացավ մոտ 300 հազար եվրո վերադարձնելու պահանջ։ Դա դրամաշնորհի շուրջ 7,5 տոկոսն էր։ Պահանջում գրված էին պայմանագրի խախտումներ, չկատարված պարտավորություններ և չհիմնավորված ծախսեր։
Քաղաքապետարանը չհերքեց նամակի գոյությունը։ Այն վիճարկեց եզրահանգումները և հայտարարեց, որ վճարման վերջնական պարտավորություն դեռ չի առաջացել։ Համայնքային բյուջեում այդ գումարը նախատեսված չէր։
Վեց ամիս անց ծրագրի ղեկավարի անունը մտավ Հակակոռուպցիոն կոմիտեի վարույթ։ Կոմիտեի կարճ պատասխանը գործի մեխանիզմը չի բացում։ Հրապարակված չէ ենթադրյալ կաշառքի չափը, վճարողի անունը, փոխանցման օրը, հափշտակված գույքը, փողերի շարժման ուղին կամ կեղծված փաստաթուղթը։ Այդ մանրամասները դեռ քննության նյութերում են։ Լափաուրիի պաշտպանական ամբողջական վարկածը օգոստոսի 20-ի երեկոյի դրությամբ հրապարակված չէր։
Տարիները մնացել են փաստաթղթերի վրա։ 2016-ի համաձայնագրի տակ Լափաուրիի ստորագրությունն է՝ համայնքների միության թափանցիկությունը բարձրացնելու համար։ 2017-ի ընտրական ցուցակում նրա անունն է՝ Հանրապետական կուսակցության քսաներորդ համարի դիմաց։ 2024-ի ասուլիսից մնացել է նախադասությունը՝ ավտոբուսները հիբրիդ չեն։ 2025-ի ավագանու նիստից՝ ուղղումը. դպրոցական արշավը արժեցել է 9 միլիոն դրամ։ 2026-ի դատական որոշման մեջ նրա հասցեն երկու ամսով դարձել է սահման։
Եվրամիության ծրագրի պաշտոնական էջում ավարտի ամսաթիվը 2024 թվականի մայիսի 31-ն է։ Կարգավիճակի դիմաց գրված է մեկ բառ՝ «ավարտված»։ Ներքևում դեռ թվարկված են գործող վերամշակման գծերը, կանաչ հանրային տրանսպորտը, էլեկտրոնային տոմսը և քաղաքների ամբողջական թվային կառավարումը։
2026-ի հունվարին Գյումրիի հոսքագիծը արտադրամասում էր։ Հինգ ավտոբուսները սպասում էին իրենց պայմանագրին։ Օգոստոսի 20-ին ծրագրի ղեկավարը վերադարձավ տուն՝ դատարանի սահմանած պայմաններով։
Էջի կարգավիճակը չի փոխվել։
