«Ռութլեջի» գրքերն ու միջազգային կրթաթոշակները Մհեր Սահակյանին հասցրել են ISA-ի քվեաթերթիկ
- 1 день назад
- 4 мин. чтения
ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԼԵՎՈՆ ԱՐԱՄՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ
Օգոստոսի 3-ին Միջազգային հետազոտությունների ասոցիացիայի կայքում հայտնվեց Պատրիկ Ջեյմսի ստորագրությամբ մի կարճ հաղորդագրություն։ Առաջադրումների հանձնաժողովը մեկ նիստում համաձայնեցրել էր ընտրացուցակը։ Ազատ մանդատով ներկայացուցիչների բաժնում յոթ անուն էր՝ Բուրջու Բայրամ, Ջիհան Դիզդարօղլու, Լուկրեսիա Գարսիա Իոմի, Քրիստոֆեր Իսիկե, Ռոհան Կալյան, Մհեր Սահակյան և Միրկո Տասիչ։ Սահակյանը վեցերորդն էր։
Էջը չոր էր։ Դրոշ չկար։ Շնորհավորանք չկար։ Ընտրված լինելու մասին որևէ բառ նույնպես չկար։ Յոթ թեկնածու և հանձնաժողովի մեկ նախադասությունը՝ այն տպավորված էր վերջնական ցուցակով։ Քվեարկությունը սկսվելու էր երեք ամիս անց։
Օգոստոսի 18-ին այդ վեցերորդ տողը մտավ հայկական լրահոս։ Վերնագիրը հայտնում էր, որ հայ գիտնականն առաջադրվել է ISA-ի Կառավարման խորհրդի ընտրություններում։ «Չինաստան–Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհրդի հաղորդագրության մեջ Սահակյանը շնորհակալություն էր հայտնում գործընկերներին, ընկերներին և իրեն աջակցած մարդկանց։ Հետո գալիս էր կենսագրությունը՝ գրքեր, կրթաթոշակներ, դասախոսություններ Չինաստանում ու Ֆրանսիայում, 2024–2025 թվականների հետազոտական շրջանը Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի Միջազգային առաջադեմ ուսումնասիրությունների դպրոցում։
Քվեարկության մեխանիկային քիչ տեղ էր մնացել։ Յոթ թեկնածու։ Երեք տեղ։ Առցանց ընտրություն՝ նոյեմբերի 5-ից դեկտեմբերի 5-ը։ Անունը ցուցակում էր։ Պաշտոնը՝ դեռ ոչ։
ISA-ի Կառավարման խորհրդում ազատ մանդատով վեց ներկայացուցիչ կա։ Նրանք ընտրվում են այն երկրների հաստատություններից, որոնք ասոցիացիայի անդամության կամ ղեկավարության մեջ քիչ են ներկայացված։ Որևէ թեմատիկ բաժին չեն ներկայացնում։ Նստում են խորհրդում երկու տարի, քվեարկում և մասնակցում որոշումներին։ Այդ սեղանին են երկարաժամկետ ծրագրերը, բյուջեն, ամսագրերի խմբագիրների ու գործադիր տնօրենի ընտրությունը, նոր ստորաբաժանումների ճանաչումը, գործողների կարգավիճակի դադարեցումը և մշտական հանձնաժողովների կազմավորումը։
Ամեն տարի բացվում է երեք տեղ։ Հանձնաժողովը պարտավոր է առաջադրել առնվազն վեց մարդու։ 2026-ին առաջադրել է յոթին։ Ամենաշատ ձայն ստացած երեք անունների դիմաց դեկտեմբերին աստղանիշ կդրվի։
Ասոցիացիան ավելի քան 6500 անդամ ունի՝ մոտ հարյուր երկրից։ Ընտրության օրը այդ մեծ թիվը կտրուկ փոքրանում է։ 2025-ին քվեարկելու իրավունք ունեցողների 18 տոկոսն էր մասնակցել։ Քվեարկության փակումից երեք օր անց հրապարակված ամբողջ աղյուսակը մեկ էջի վրա էր։ Էմի Բիլոուն ստացել էր 426 ձայն։ Պրեյա Բհաթաչարյան՝ 266։ Մարսելո Վալենսան՝ 252։ Երեքի դիմաց էլ աստղանիշ կար։
Աղյուսակի ներքևում գրված էր՝ Մհեր Սահակյան, 12 տոկոս, 134 ձայն։ Ինը թեկնածուներից նա ութերորդն էր։ Վերջին ընտրված թեկնածուից պակասում էր 118 ձայն։ Ջիհան Դիզդարօղլուն ստացել էր 170։ 2026-ի օգոստոսին նրա անունը կրկին հայտնվեց Սահակյանի կողքին։
Երևանյան հաղորդագրությունը առաջին փորձը չէր հիշատակում։ ISA-ի արխիվը հիշատակում է։ Թիվը մնացել է այնտեղ՝ անվան, տոկոսի և տարվա կողքին։ Նոր առաջադրումը Սահակյանի երկրորդ անընդմեջ փորձն է։
Առաջին ընտրության թեկնածուական հայտարարությունը նա սկսել էր մանկությունից։ Ծնվել էր Խորհրդային Միությունում, որը հետո վերացավ։ Մեծացել էր երկրաշարժից հետո մեկուսացման, տնտեսական ճգնաժամի և պատերազմի մեջ հայտնված Հայաստանում։ Այդ տարիների հետ էր կապել միջազգային հարաբերությունների ու աշխարհաքաղաքականության հանդեպ իր հետաքրքրությունը։ Հաջորդ պարբերությունում արդեն Նանջինգն էր։
2012–2016 թվականներին Սահակյանը Չինաստանի պետական կրթաթոշակով սովորել է Նանջինգի համալսարանում։ Դոկտորական աշխատանքը վերաբերում էր Պեկինի վարքին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում՝ Իրանի և Հյուսիսային Կորեայի միջուկային խնդիրների շուրջ։ Նույն նյութը հետո բաժանվեց հոդվածների, գրքերի գլուխների և գիտաժողովային զեկուցումների։
2017-ին նա վերադարձավ Երևան և հիմնեց «Չինաստան–Եվրասիա» քաղաքական և ռազմավարական հետազոտությունների խորհուրդը։ Կառույցը պետական հաստատության կամ համալսարանի ստորաբաժանում չէր։ Երևանում գրանցված հիմնադրամ էր՝ Չինաստանի դիրքը Եվրասիայում ուսումնասիրող օրակարգով։
2018-ին լույս տեսավ «Չինաստանի «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնությունը և Հայաստանը» գիրքը։ Հայերեն հրատարակությանը հաջորդեց ընդլայնված ռուսերեն տարբերակը։ Գրքի էջերում չինական տնտեսական միջանցքները հասնում էին Հարավային Կովկաս և բաժանվում Հայաստանի սահմանների շուրջ։ Սահակյանը նույն տարիներին զգուշացնում էր՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի մասնակցությունը չինական երթուղիներին կարող է ամրացնել Հայաստանի մեկուսացումը, եթե Երևանը չառաջարկի սեփական կապերն ու բեռնուղիները։ 2021-ին նրա հրապարակումներից մեկի վերնագրում հայտնվեց «կորցրած հնարավորություններ» ձևակերպումը։ Բաքու–Թբիլիսի–Կարս երկաթուղին արդեն աշխատում էր։ Հայկական երթուղիները դեռ նախագծերի լեզվում էին։
Երևանյան հիմնադրամը իր ցանցը հավաքում էր գիտաժողով առ գիտաժողով։ 2018-ին առաջին «Եվրասիական հետազոտություններ ժամանակակից Չինաստանի և Եվրասիայի վերաբերյալ» համաժողովն անցկացվեց Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի հետ։ Հաջորդ հանդիպումները հասան Երևանի պետական համալսարան, Ռուս-հայկական համալսարան և առցանց հարթակներ։
2022 թվականի հուլիսի 7-ին Սահակյանն ու Չինաստանի Ժողովրդական համալսարանի Միջազգային ուսումնասիրությունների դպրոցի ղեկավար Յան Գուանբինը համագործակցության հուշագիր ստորագրեցին։ Փաստաթղթում գրված էին համատեղ գիտաժողովներ, դասընթացներ, հետազոտություններ, հրապարակումներ և ակադեմիական նյութերի փոխանակում։ 2026-ի հուլիսին Սահակյանը միջազգային մրցույթով ընտրվել էր նույն համալսարանի ամառային դպրոցում «Եվրասիական աշխարհաքաղաքականություն և անվտանգության ուսումնասիրություններ» դասընթացը վարելու համար։ Հուլիսյան մեկ այլ դասախոսության թեման արհեստական բանականությունն էր՝ մեծ տերությունների Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի ռազմավարություններում։
Նրա անունը սկսեց հայտնվել Երևանից դուրս գտնվող հաստատությունների ձևաթղթերում։ Հոնկոնգի համալսարանի «ԱսիաԳլոբալ» ծրագրում երկու փուլով կրթաթոշակառու էր։ Վիեննայի Խաղաղության միջազգային ինստիտուտում ընտրվեց խորհրդատվական խորհրդի անդամ։ 2024-ի գարնանը մեկ ամիս աշխատեց Հոնկոնգի Բապտիստական համալսարանի Արևելք–Արևմուտք ուսումնասիրությունների ինստիտուտում։ Նույն տարվա սեպտեմբերին «Ֆուլբրայթ» ծրագրով մեկնեց Վաշինգտոն՝ Ջոնս Հոփքինսի համալսարան։ 2025-ի մարտին այնտեղ ներկայացրեց չին-եվրասիական միջազգային հարաբերությունների իր խմբագրած ձեռնարկը։ Չիկագոյում կայացած ISA-ի համաժողովում խոսեց Չինաստանի «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» աշխարհառազմավարության մասին Կենտրոնական Ասիայում և Հարավային Կովկասում։
«Ռութլեջը» 2021–2025 թվականներին հրատարակեց Սահակյանի խմբագրած կամ համախմբագրած չորս ժողովածու։ Վերնագրերում կրկնվում էին Չինաստանը, Եվրասիան, բազմաբևեռ աշխարհակարգը, անվտանգությունը, տնտեսությունը և կիբերտարածությունը։ Այդ գրքերի համար նա հեղինակներ էր հավաքել տարբեր երկրներից։ Իր ընտրական հայտարարության մեջ գրել էր արևելքից, արևմուտքից, հյուսիսից ու հարավից գիտնականներ միացնելու մասին։ 2025-ին դարձավ «Ռութլեջի» «Եվրասիական աշխարհաքաղաքականության հետազոտություններ» մատենաշարի հիմնադիր խմբագիրը։
ISA-ի ընտրական չափանիշներում գիտական հեղինակության կողքին գրված են ասոցիացիայի իմացությունն ու ծառայությունը։ Սահակյանը ISA-ին անդամակցել է 2024-ին։ Այդ տարի Բալթիմորում վարել է զսպման թեմայով քննարկում և զեկուցում ներկայացրել։ 2025-ին մասնակցել է Չիկագոյի համաժողովին։ Առաջին թեկնածությունն այդ կարճ ժամանակագրությունից հետո էր։ Քվեաթերթիկում երկար չին-եվրասիական կենսագրության կողքին երևում էր ISA-ի նոր անդամի անունը։ Հաշվիչը կանգնեց 134-ի վրա։
2026-ի Առաջադրումների հանձնաժողովը չի հրապարակել, թե քանի թեկնածություն է ստացել, ով է ներկայացրել Սահակյանի անունը և քանի մարդ է դուրս մնացել քննարկումից։ Կանոնները թույլ են տալիս ինքնաառաջադրում։ Պահանջվում են առաջադրող նամակ, ինքնակենսագրություն և թեկնածուի համաձայնություն։ Հանձնաժողովի հաղորդագրության մեջ գրված էր, որ վերջնական ցուցակի շուրջ համաձայնության համար մեկ հանդիպումը բավական է եղել։ Այդ փակ հանդիպումից հանրությանը մնացին յոթ անուն։
Նախորդ տարի ցուցակում ինը թեկնածու կար, հիմա՝ յոթ։ Թե քանի անդամ կքվեարկի այս անգամ, հայտնի չէ։ 134 հին ձայնը նոր քվեաթերթիկ չի տեղափոխվում։ Արխիվից էլ չի ջնջվում։
Նոյեմբերի 5-ին տարբեր երկրների համալսարաններում ISA-ի անդամները կբացեն իրենց հաշիվները և յոթ անունից կնշեն երեքը։ Երևանի օգոստոսյան վերնագիրը նրանց էկրանին չի լինի։ Նրանց առջև կլինի Մհեր Սահակյանի անունը, իսկ հաստատության երկրի դիմաց՝ Հայաստանը։ Նախորդ տարվա էջում 134 թիվը կմնա իր տեղում։ Նոր թվի համար դատարկ տողը կլցվի դեկտեմբերի 5-ից հետո։
