Ինչո՞ւ նեղացրին Արմեն Գրիգորյանին

14 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԱՐՏԱԿ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ   

Օգոստոսի 13-ի կառավարության նիստի վերջում Արմեն Գրիգորյանը պաշտոնավարման ութ տարին չափեց լույսի անցած ճանապարհով։ Եթե ճառագայթը Երկրից դուրս գար իր նշանակման պահին, ասաց նա, կհասներ ամենամոտ աստղին, կվերադառնար և նորից ճանապարհ կընկներ։ Նիստում այդ օրը արդեն խոսել էին աստղագիտությունից։ Գրիգորյանը վերցրեց նույն չափման միավորը և դրանով ավարտեց իր հրաժեշտը։ Շնորհակալություն հայտնեց Նիկոլ Փաշինյանին՝ վստահության ու համատեղ աշխատանքի համար, գործընկերներին, քաղաքացիական հասարակության փորձագետներին։ Հայաստանի Հանրապետությանը ծառայելը մեծ պատիվ էր։ Վերջում ասաց, որ մի քիչ հուզվեց։

Դրանից առաջ Փաշինյանը հայտնել էր՝ Գրիգորյանը վերջին անգամ է կառավարության նիստին մասնակցում Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի կարգավիճակով։ Քարտուղարին փոխելու որոշումն ինքն էր կայացրել։ Էլեկտրոնային կառավարման էջում իրար հետևից հայտնվեցին 713-Ա և 714-Ա որոշումները։ Առաջինը պաշտոնից ազատում էր Արմեն Գրիգորյանին։ Երկրորդը նույն աթոռին նշանակում էր Ալեն Սիմոնյանին։ Երկու փաստաթուղթն էլ հղում էին անում օրենքի նույն հոդվածին։ Պատճառ չկար։ Գնահատական չկար։ Դրանից ավել այնտեղ ոչինչ չկար։

Նիստից հետո լրագրողները հարցրին այն, ինչ որոշումներում չկար՝ ինչո՞ւ։ Փաշինյանը պատասխանեց, որ Գրիգորյանի աշխատանքից դժգոհ չի եղել։ Պաշտոնը հայեցողական է, քաղաքականության մեջ կադրային փոփոխություններ լինում են։ Նա չանվանեց ձախողում, վեճ կամ առանձին դեպք։ Խոսեց իր առաջարկի մասին։ Գրիգորյանին աշխատանք էր առաջարկել վարչապետի աշխատակազմում։ Գրիգորյանը չէր ընդունել։ Նա ցանկանում էր որոշ ժամանակ դուրս մնալ պետական ծառայությունից։ Փաշինյանը ասաց՝ հարգում է այդ ընտրությունը։

Գրիգորյանը հեռանում էր Անվտանգության խորհրդից և չէր տեղափոխվում վարչապետի աշխատակազմ։ Նրա հրաժեշտի խոսքում դժգոհություն չհնչեց։ Մերժման մասին հայտնեց Փաշինյանը։ Նա էլ օգտագործեց «դադար» բառը։ Դադարի ժամկետ չնշվեց։ Պատճառ էլ չհնչեց։

Հաջորդ առավոտ՝ ժամը 7։10-ին, «Ժողովուրդը» հրապարակեց իշխանական անանուն զրուցակիցների տարբերակը։ Այդ պատմության մեջ Գրիգորյանը հեռացել էր վիրավորված ու նեղացած։ Փաշինյանը վաղ առավոտից փորձել էր համոզել նրան մնալ և առաջարկել էր գլխավոր խորհրդականի աշխատանք։ Մերժումը ներկայացվում էր որպես կտրական։ Նույն նյութում իշխանական շրջանակները լարված էին, թիմակիցներից շատերը չէին իմացել Ալեն Սիմոնյանի նշանակման մասին, իսկ ներսում որոշ մարդիկ սխալ էին համարել հեղափոխության ակունքներից եկած պաշտոնյային նեղացնելը։

Փաշինյանի խոսքից հաստատված էին առաջարկն ու մերժումը։ «Գլխավոր խորհրդական» պաշտոնը, վաղ առավոտյան համոզելու փորձը, վիրավորվածությունը և ներսի լարվածությունը մնացին անանուն զրույցի մեջ։ Գրիգորյանը հրապարակավ ասել էր միայն, որ հուզվել է։ «Նեղացած» բառը նրանից չէր հնչել։ Օգոստոսի 14-ի առավոտյան նրա անունով հրապարակային հերքում էլ չկար։ Պաշտոնական բառը «դադարն» էր։ Անանուն պատմության բառը՝ «նեղացած»։

Կադրային սխեման մամուլ էր մտել դեռ օգոստոսի 13-ի կեսօրին։ Ժամը 12։07-ին նույն կայքը գրել էր քննարկվող տարբերակի մասին՝ Գրիգորյանին տեղափոխել վարչապետի աշխատակազմ՝ գլխավոր խորհրդական, Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի պաշտոնը տալ Ալեն Սիմոնյանին։ Երեք օր առաջ Փաշինյանը խորհրդականի ժամանակավոր պաշտոնակատարի պաշտոնից ազատել էր Արտաշես Թումանյանին։ Սիմոնյանի նշանակումը կատարվեց։ Գրիգորյանի տեղափոխությունը՝ ոչ։ Նա վարչապետի աշխատակազմ չգնաց։

«Քաղաքացիական պայմանագրի» վարչությունն այդ հարցը չէր քննարկել։ Իշխող խմբակցության պատգամավոր Արմեն Խաչատրյանը տեսախցիկների առաջ ասաց՝ վարչությունը չի քննարկել Գրիգորյանին ազատելու, այլ աշխատանքի տեղափոխելու կամ նրա փոխարեն ուրիշին նշանակելու հարցը։ Նա կատարվածը անակնկալ չանվանեց։ Վեց-յոթ տարի աշխատած պաշտոնյաների դեպքում, ասաց նա, ռոտացիաներ լինում են։ Որոշման հրապարակման պահին իշխող կուսակցության ղեկավար մարմինը դրա մասին ընդունված որոշում չուներ։

Ալեն Սիմոնյանի անունը նույն վարչությունում քննարկվել էր մի քանի շաբաթ առաջ՝ ուրիշ պաշտոնի համար։ Հունիսի 25-ի փակ գաղտնի քվեարկությամբ Ազգային ժողովի նախագահի թեկնածու էր ընտրվել Ռուբեն Ռուբինյանը։ Սիմոնյանը, որն ակնկալում էր շարունակել նախագահի պաշտոնում, հուլիսի 2-ին հայտարարեց, որ պատգամավորական մանդատ չի վերցնի։ Ասաց՝ նեղսրտած չէ, ուզում է մի փոքր հանգստանալ և զբաղվել անձնական կյանքով։ Վարչապետի հետ նոր պաշտոնի պայմանավորվածություն չուներ։ Նոր առաջարկ ստանալու դեպքում պատրաստ էր քննարկել։ Իր քաղաքական ապագան շարունակում էր կապել Փաշինյանի և «Քաղաքացիական պայմանագրի» հետ։

Վեց շաբաթ անց 714-Ա որոշումն ավարտեց նրա հայտարարած «հանգիստը»։ Սիմոնյանը ստացավ Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի պաշտոնը։ Հուլիսին նա ասել էր՝ հաջորդ առաջարկը կքննարկի։ Օգոստոսի 13-ին ընդունեց այն։ Գրիգորյանը նույն օրը մերժեց վարչապետի աշխատակազմում շարունակելու տարբերակը։ 713-Ա-ում նրա անունն էր։ 714-Ա-ում՝ Սիմոնյանինը։

2018 թվականի մայիսի 17-ին այդ պաշտոնը ստացած Արմեն Գրիգորյանը երեսունչորս տարեկան էր։ Մինչ այդ աշխատել էր «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնում, համակարգել ընտրական ծրագրեր և հազարավոր դիտորդների մասնակցությամբ քաղաքացիական վերահսկողություն։ «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնության համակարգողներից էր։ Ապրիլյան ցույցերի ժամանակ ձերբակալվել էր, ազատ արձակվել Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո։ Նրա աշխատանքային տարածքը ընտրատեղամասերն էին, դիտորդական խմբերն ու արձանագրված խախտումները։ Անվտանգության խորհրդում սեղանի շուրջ նստում էին պաշտպանության և արտաքին գործերի նախարարները, ուժային կառույցների ղեկավարները, Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետը։

Գրիգորյանը այդ համակարգում մնաց ութ տարի՝ մեկ կարճ ընդմիջումով։ 2021 թվականի հուլիսի 14-ին ազատվեց Անվտանգության խորհրդից և նշանակվեց արտաքին գործերի նախարարի առաջին տեղակալ։ ԱԳՆ ղեկավար կազմը մինչ այդ հրաժարական էր տվել։ Օգոստոսի 19-ին նա վերադարձավ նախկին պաշտոնին։ Ավելի ուշ այդ հինգ շաբաթը նկարագրեց որպես ժամանակավոր առաքելություն՝ նախարարության աշխատանքը կայունացնելու համար։ 2026-ի առաջարկը փակվեց մերժումով։ Վերադարձի նոր ամսաթիվ չհնչեց։

«Նեղացած» բառը Գրիգորյանի հրապարակային բառապաշարում արդեն եղել էր։ 2022 թվականի հունվարին, երբ Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի կազմում զորախումբ էր ուղարկել Ղազախստան, նա պաշտպանում էր այդ որոշումը։ Նախկինում օգնություն չստանալու պատճառով Հայաստանը, նրա խոսքով, չպետք է վարվեր «նեղացած երիտասարդի պես» և հրաժարվեր իր պատասխանատվությունից։ Նա հույս ուներ, որ նման դեպքի ժամանակ Հայաստանը նույնպես համապատասխան օգնություն կստանա։ Սեպտեմբերյան ադրբեջանական հարձակումներից և ՀԱՊԿ-ից պահանջված ռազմական ու ռազմաքաղաքական օգնության բացակայությունից հետո նրա խոսքը կարճ էր՝ այդ հույսն այլևս չկա։ Չորս տարի անց նույն ածականը ուրիշները գործածեցին իր մասին։

2026 թվականի հունիսի 14-ին Գրիգորյանը Դիլիջանում ընդունեց Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևին։ Հաջիևը Հայաստան էր մտել ցամաքային սահմանով՝ սահմանազատված և սահմանագծված հատվածով, անցնելով սահմանային ընթացակարգերը։ Այդ օրը Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ամփոփում էր հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների վերջնական արդյունքները։ Փաշինյանը հետո ասաց, որ ինքն էր Գրիգորյանին հանձնարարել ստուգել հանդիպման անհրաժեշտությունն ու ադրբեջանական կողմի հետաքրքրությունը։ Նա հանդիպումը կապեց ընտրություններից հետո հնարավոր սրման վտանգը կառավարելու հետ։

Երևանի և Բաքվի պաշտոնական էջերում Դիլիջանի հանդիպման մասին գրեթե նույն բառերով հաղորդագրություններ հայտնվեցին։ Գրիգորյանն ու Հաջիևը քննարկել էին խաղաղության օրակարգը, շարունակական երկկողմ երկխոսությունը և երկու երկրների քաղաքացիական հասարակությունների միջև վստահության միջոցները։ Վերջին տողում պայմանավորվել էին պահպանել աշխատանքային կապերը։ Հաջորդ հանդիպումը պետք է կայանար Ադրբեջանում։ Օգոստոսի 13-ի պաշտոնական խոսքում Դիլիջանի անունը չհնչեց։ Հունիսի հանդիպումն ու օգոստոսի պաշտոնանկությունը կապող հրապարակային փաստաթուղթ չկա։

Հեռացման հաջորդ առավոտ պաշտոնական կայքը դեռ չէր հասցրել փոխել անունը։ Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի բաժնում Արմեն Գրիգորյանի կենսագրությունն էր։ Դիլիջանի հանդիպման հաղորդագրության վերջին նախադասությունն էլ տեղում էր՝ հաջորդ հանդիպումը կկայանա Ադրբեջանում։ Նախադասությունը մնացել էր ապագա ժամանակով։ Դրա մեջ հիշատակված հայ քարտուղարը Երևանում արդեն նախկին էր։