Մոսկվայի սև առավոտը. պաշտոնական ալիքները հաշվում էին անօդաչուները, ինքնաթիռները շեղվում էին Մոսկվայից, Կոտելնիկիում կրակը բռնել էր երեք հարկի բնակարանները

Սեպտեմբերի 20-ի լուսաբացին Մոսկվան ենթարկվեց անօդաչուների հարձակման, որը Սերգեյ Սոբյանինը կոչեց մայրաքաղաքի դեմ երբևէ ամենազանգվածայինը։ Քաղաքապետը խոսեց մայրաքաղաքի ուղղությամբ թռչած 450 սարքի մասին։ Մերձմոսկվայում երկու մարդ զոհվեց, քսանը բուժօգնություն ստացավ։ Այդ օրը Պետդումայի ընտրությունների վերջին օրն էր։

20 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՆԻ ՍԱՀԱԿՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ   

2026 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, ժամը երեքից քիչ անց, Ռամենսկոյեի Հյուսիսային խճուղու 21-հարկանի շենքի տանիքը բռնկվեց։ Փրկարարները շենքից դուրս բերեցին 400 մարդու։ Յոթանասունը երեխաներ էին։ Բակում վնասվել էր քսան մեքենա։ Առաջին հաղորդագրությունը թվարկում էր տանիքի հրդեհը, տարհանվածներին ու մեքենաները։ Բնակարանների մասին դեռ ոչինչ չկար։

Նույն շրջանում՝ Սոֆյինոյի Նովայա փողոցում, անօդաչուն հարվածել էր եռահարկ բնակելի շենքին։ Երրորդ հարկի վեց բնակարան վնասվել էր։ Ապակիները ներսից դուրս էին թռել, շքամուտքի դռները՝ պոկվել տեղից։ Գյուղի բնակիչ Վիտալին հերթականությունը հիշում էր պարզ՝ ապակու ձայն, մարդկանց ճիչեր, բեկորներով լցված մուտք։ Շենքի դիմաց բծոտ ծածկոցի տակ մարմին էր։ Մարզպետը հայտնել էր, որ զոհվածը 44-ամյա կին է։ Հինգ մարդ վիրավորվել էր, նրանց թվում՝ երկու երեխա։

Ժամը 02։58-ին «Դոմոդեդովո» և «Ժուկովսկի» օդանավակայանները ժամանակավորապես սահմանափակեցին օդանավերի ընդունումն ու մեկնումը։ Գիշերվա ընթացքում սահմանափակումները տարածվեցին Մոսկվայի օդային հանգույցի մյուս օդանավակայանների վրա։ Մայրաքաղաք եկող ինքնաթիռները շեղվում էին Նիժնի Նովգորոդ, Կազան, Չեբոկսարի, Սանկտ Պետերբուրգ, Սամարա և Նիժնեկամսկ։ Քաղաքի հարավ-արևելքում փողոցների հատվածներ էին փակում։ Կապոտնյա փողոցը փակվեց։ Մոսկվայի օղակաձև ճանապարհի 19-րդ կիլոմետրի արտաքին կողմում հինգ գոտուց երեքն էին գործում։ Գործարանի կողմում արդեն ծուխ էր բարձրանում։

Ժամը 03։00-ից 05։00-ը Մոսկվայի մարզի հակաօդային պաշտպանության և ռադիոէլեկտրոնային պայքարի միջոցները, մարզպետ Անդրեյ Վորոբյովի հաշվարկով, տասնյոթ շրջանում խոցել կամ ճնշել էին 249 անօդաչու։ Ռամենսկոյեն ու Սոֆյինոն այդ երկու ժամվա առաջին հասցեներն էին։ Օրեխովո-Զուևոյի շրջանում տարեց տղամարդը մահացել էր իր առանձնատանը։ Հարվածից տունը քանդվել ու այրվել էր։ Կոտելնիկիում կրակը բռնել էր բազմաբնակարան շենքի երեք հարկի բնակարանները։ Սոֆյինոյում այրվում էր նաև պահեստային համալիր։ Լյուբերցիում, Լիտկարինոյում և Լենինյան շրջանում հրդեհներ էին գրանցվել բնակելի շենքերում։ Կոլոմնայում ու Եգորևսկում վնասվել էին առանձնատներ, Իստրայում՝ տուն և ձեռնարկության շենք։ Առավոտվա ընթացքում ցանկին նոր հասցեներ էին ավելանում։

Մոսկվայի ներսում հարվածի հետքը երևում էր Կապոտնյայում։ Մի քանի անօդաչու հասել էր Մոսկվայի նավթավերամշակման գործարանի տարածք։ Սերգեյ Սոբյանինը հայտնեց, որ օբյեկտներից մեկը վնասվել է, զոհեր չկան։ Մոտակայքում մարդիկ պայթյուններ էին լսել։ Գործարանի խողովակների ու պահեստարանների վերևում ծխի սյուն էր բարձրանում։ 2024 թվականին ձեռնարկությունը վերամշակել էր 11,6 միլիոն տոննա նավթ, արտադրել 2,9 միլիոն տոննա բենզին և 3,2 միլիոն տոննա դիզելային վառելիք։ Հրդեհի պահին վնասի չափը չէր հրապարակվել։ Օրեխովի բուլվարի շրջանում մեկ այլ անօդաչու հարվածել էր բնակելի շենքին։ Մոսկվայի վարչական սահմաններում զոհերի մասին հաղորդում չկար։

Թվերը փոխվում էին ժամ առ ժամ։ Շաբաթ երեկոյան Սոբյանինը հայտնել էր Մոսկվայի մատույցներում մեկ օրվա ընթացքում խոցված 25 անօդաչուի մասին։ Կիրակի առավոտյան հաշվարկը դարձավ 151, հետո՝ 186։ Քիչ անց քաղաքապետի ամփոփիչ գրառման մեջ արդեն 450 անօդաչու էր՝ մայրաքաղաքի ուղղությամբ։ Նույն գրառման մեջ կար ևս մեկ թիվ՝ 1600-ից ավելի սարք, որոնք, նրա խոսքով, «երեկվանից բոլոր սահմաններում» հետ էին մղվել։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը առանձին հաշվետվությամբ հայտարարեց գիշերվա ընթացքում Ռուսաստանի տարբեր շրջանների, բռնակցված Ղրիմի և Սև ծովի վրա խոցված ինքնաթիռային տիպի 1110 անօդաչուի մասին։

Թվերը նույն հաշվարկից չէին եկել։ 450-ը վերաբերում էր Մոսկվայի ուղղությանը։ 1110-ը՝ ամբողջ երկրին և գիշերվա ժամերին։ 1600-ը՝ նախորդ օրվանից սկսված ժամանակահատվածին ու «բոլոր սահմաններին»։ Մոսկվայի մարզի 249-ի մեջ ներառված էին նաև ռադիոէլեկտրոնային միջոցներով ճնշված սարքերը։ Հաղորդագրություններին քարտեզ կամ ժամային բաժանում չէր կցվել։ Բաց տվյալ էլ չկար, որով հնարավոր լիներ տեսնել կրկնվող հաշվարկները։ Լուսաբացին էկրաններին մնացին երեք մեծ թիվ՝ 450, 1110, 1600։ Գետնի հաշվարկը կարճ էր՝ երկու մահացած, քսան բուժօգնություն ստացած մարդ, նրանց թվում՝ երեք երեխա, տասնհինգ հոսպիտալացված։

Կիրակին Պետդումայի ընտրությունների երրորդ և վերջին օրն էր։ 2022 թվականի լայնածավալ ներխուժումից հետո առաջին խորհրդարանական քվեարկությունն անցկացվում էր նաև Ռուսաստանի վերահսկողության տակ գտնվող ուկրաինական տարածքներում։ Հակապատերազմական թեկնածուների մեծ մասը քվեաթերթիկ չէր հասել։ «Յաբլոկո» կուսակցության ղեկավար Նիկոլայ Ռիբակովը փչացրեց իր քվեաթերթիկը՝ վրան գրելով «Հանուն խաղաղության»։ Երկու օր առաջ Վլադիմիր Պուտինը հեռուստաուղերձով ընտրողներին ասել էր, որ նրանց քվեն պետք է հաստատի զինվորների թիկունքում կանգնած միլիոնների միասնությունը։

Սոբյանինի առավոտյան գրառումը հարձակումը կապում էր քվեարկության հետ։ Նա այն անվանեց ընտրությունները խափանելու համար նախապես ծրագրված գրոհ և նույն գրառման մեջ հայտարարեց, որ նպատակը չի իրագործվել։ Հարձակման ծրագրի մասին ապացույց կամ մանրամասն չհրապարակվեց։ Ընտրատեղամասերը բացվեցին ըստ ժամանակացույցի։ Էկրաններին հերթով երևում էին հանձնաժողովի անդամները՝ թափանցիկ արկղերի մոտ, և Կապոտնյայի վրա կախված մուգ ծուխը։

Կիևից առաջին ժամերին մեկնաբանություն չեղավ։ Վոլոդիմիր Զելենսկին ավելի ուշ գրեց ռուսական նավթային և լոգիստիկ օբյեկտներին հասցված հարվածների մասին։ Նա թվարկեց ուկրաինական արտադրության անօդաչուներ, «Ֆլամինգո» և «Պելիկան» հրթիռներ։ Գրառման կենտրոնում փողն էր՝ միլիարդավոր դոլարներ, որոնք սնուցում են ռուսական պատերազմական մեքենան։ Կիևի հաղորդագրության բառերն էին նավթը, լոգիստիկան ու միլիարդները։ Մերձմոսկվայի մարզպետի հաղորդագրության մեջ կային բնակարան, երեխա, հոսպիտալացում բառերը։

Նույն գիշերվա ուկրաինական հաշվետվություններում էլ բնակելի հասցեներ կային։ Կիևի մարզում ռուսական անօդաչուն հարվածել էր առանձնատանը և սպանել կնոջն ու նրա երեքամյա երկու երեխաներին։ Մեկ այլ երեխա մահացել էր հիվանդանոցում։ Խերսոնի մարզում անօդաչուն հարվածել էր վանքին՝ սպանելով հոգևորականի։ Կիևի մարզի նույն օրվա հաշվետվությունում հինգ շրջաններում նշված էր 31 վնասված օբյեկտ և չորս զոհ։ Զոհերից երեքը երեխաներ էին։

Վեց օր առաջ Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել էր, որ Մոսկվան ու Կիևը համաձայնել են դադարեցնել միմյանց էներգետիկ օբյեկտներին հասցվող հարվածները։ Սեպտեմբերի 20-ին Մոսկվայի նավթավերամշակման գործարանը կրկին թիրախի տակ էր։ Գործարանին նախկինում էլ մի քանի անգամ հարվածել էին։ Այդ առավոտ Կապոտնյայի վնասված հատվածի մասին հրապարակված տեղեկությունը մեկ նախադասությունից չէր անցնում։

Կեսօրին Մոսկվայի մարզային իշխանությունը ճշտեց տուժածների թիվը։ Քսան մարդ բուժօգնության կարիք էր ունեցել, նրանցից երեքը՝ երեխաներ։ Տասնհինգին տեղափոխել էին հիվանդանոց։ Հրշեջներն ու արտակարգ ծառայությունները աշխատում էին տասնյոթ շրջաններում։ Բնակիչներին խնդրում էին չմոտենալ ընկած սարքերին ու բեկորներին։ Անօդաչուների մեծ մասը քաղաք չէր հասել։ Մի քանի սարք հասել էր այնտեղ, որտեղ վառելիք էին արտադրում, մարդիկ քնում էին, մեքենաներ էին թողնում բակում և երեխաներին դուրս բերում բարձրահարկից։

Լուսաբացին Սոֆյինոյի Նովայա փողոցում շքամուտքի դռները պոկված ընկած էին շենքից դուրս։ Երրորդ հարկի վեց բնակարանները բաց էին սեպտեմբերյան օդի առաջ։ Հեռախոսների էկրաններին մնացել էր Սոբյանինի առավոտյան գրառման վերջին նախադասությունը․ «Հակառակորդին դա չհաջողվեց»։