top of page

Երեք միջուկային պետությունների ղեկավարները ոչ մի լուրջ հայտարարի չեն եկել

26 минут назад
4 мин. чтения

19 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՆԻ ՍԱՀԱԿՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ   



Մանուշակագույն ծաղիկները դրված էին կլոր սեղանի կենտրոնում։ Սի Ծինփինը խոսում էր։ Պուտինը թղթեր էր դասավորում, մեկ-մեկ գրառում անում։ Թրամփը երբեմն շրջվում էր դեպի լուսանկարիչները, ժպտում։ Լրագրողները կանգնած էին պարանների հետևում։ Չինաստանի Շենչժեն քաղաքի «Ցիլին» նստավայրն էր, 2026 թվականի նոյեմբերի 19-ը։ Հանդիպումը նշանակված էր ժամը 14։30-ին։ Երեք ղեկավարները նստեցին սեղանի շուրջ մոտ երկու ժամ ուշ։ Զրույցը տևեց շուրջ իննսուն րոպե։ Հետո բոլորը հեռացան։ Համատեղ մամուլի ասուլիս չեղավ։ Երեկոյան հրապարակեցին «խաղաղության» մասին հռչակագիր՝ չորս կետով։ Ուկրաինա բառը դրանցում չկար։


Այդ առավոտ Թրամփն արդեն հանդիպել էր Պուտինին։ «Նա իմ ընկերն է», — ասաց ռուս նախագահի մասին։ Հիշեցրեց իրենց վաղեմի ծանոթությունը, խոսեց «շատ հրաշալի բաների» մասին, որոնք կարող են ծնվել այդ զրույցից։ Սենյակ մտան նաև պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն ու ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթը։ Ռուսական պատվիրակությունում էին Սերգեյ Լավրովը, Յուրի Ուշակովը և այլ պաշտոնյաներ։ Քառասուն րոպե անց հանդիպումն ավարտվեց։ Ուշակովը լրագրողներին հայտնեց, որ խոսել են նաև Ուկրաինայի պատերազմից։ Դա գլխավո՞ր թեման էր։ Կարելի է այդպես ասել, պատասխանեց նա։ Որևէ պայմանավորվածություն չնշեց։


Պուտինը վերադարձավ հյուրանոց։ Դմիտրի Պեսկովն ասաց, որ նախագահը կարճ ընդմիջում է վերցրել։ Թրամփն այդ ընթացքում հանդիպում էր Սիին։ Չինաստանի ղեկավարի բառերը ծանոթ էին վերջին ամիսների բանակցություններից՝ հարգանք, արդարություն, փոխադարձություն, ռազմավարական կայունություն։ Մայիսին երկու նախագահները հանդիպել էին Պեկինում, սեպտեմբերին՝ Վաշինգտոնում։ Այժմ խոսեցին առևտրից, թմրանյութերի դեմ պայքարից, արհեստական բանականությունից, Թայվանից։ Սին զգուշացրեց, որ Վաշինգտոնը Թայվանի հարցում պետք է շարունակի «ճիշտը անել»՝ հարաբերություններում մեծ ցնցումից խուսափելու համար։ Չինական հաղորդագրության մեջ Թրամփին վերագրվեց հայտարարություն, թե ԱՄՆ-ը չի աջակցում Թայվանի անկախությանը։ Երեկոյան եռակողմ հռչակագրում Թայվան բառը նույնպես չհայտնվեց։


Նախորդ օրը՝ նոյեմբերի 18-ին, Սին ընդունել էր Պուտինին։ Հիշեցրել էր ռուս-չինական ռազմավարական գործընկերության երեսուն տարին և բարիդրացիության պայմանագրի քսանհինգամյակը։ Չինական հաղորդագրության մեջ նրանց հարաբերությունները ներկայացված էին որպես փորձություններին դիմացած կապ։ Պուտինը խոսել էր էներգետիկայից, առևտրից, միջազգային համագործակցությունից։ Հաջորդ օրը նրանց միանալու էր Թրամփը։ Նա Պուտինին վերջին անգամ հանդիպել էր 2025 թվականի օգոստոսին՝ Ալյասկայում։


Շենչժենի եռակողմ հանդիպումը պատրաստվել էր շաբաթներ շարունակ։ Նոյեմբերի 14-ին վերջնական օրակարգն ու ձևաչափը դեռ ամբողջությամբ համաձայնեցված չէին։ Վաշինգտոնը ցանկանում էր խոսել միջուկային զենքի կրճատումից։ Պեկինը չէր ցանկանում իր ավելի փոքր զինանոցը նույն չափանիշներով կապել ամերիկյան ու ռուսական զինանոցներին։ Մոսկվան մտադիր էր բարձրացնել Ուկրաինայի հարցը։ Չինական կողմը զգուշանում էր պատերազմը բանակցությունների կենտրոն բերելուց։ Ամերիկացի պաշտոնյաները նախապես ասել էին, որ միջուկային համաձայնագիր չեն սպասում։


Կիևում նոյեմբերի 18-ին արտաքին գործերի նախարար Անդրի Սիբիհան կանգնած էր պորտուգալացի գործընկեր Պաուլու Ռանժելի կողքին։ Նա Թրամփին ու Սիին խնդրեց իրենց ազդեցությունն օգտագործել Ռուսաստանի վրա՝ պատերազմը դադարեցնելու համար։ Նա չէր ցանկանում, որ Պուտինը Շենչժենից վերադառնա այն համոզմամբ, թե մեծ պետությունները կարող են կրկին իրար միջև բաժանել ազդեցության գոտիները։ Ուկրաինայի վերաբերյալ որոշումները, հիշեցրեց Սիբիհան, չեն կարող կայացվել առանց Ուկրաինայի։ Զելենսկին պատրաստվում էր մեկնել Բեռլին։ Այնտեղ եվրոպական ղեկավարների և ամերիկացի բանագնացների հետ պետք է քննարկեր հաջորդ քայլերը։


Բեռլինում նոյեմբերի 19-ի խորհրդակցությանը մասնակցելու էին Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Էնդի Բերնհեմը։ Քննարկվելու էին հետպատերազմյան անվտանգության երաշխիքները, Ուկրաինային շարունակվող օգնությունը, եվրոպացիների տեղը հնարավոր բանակցություններում։ Սպասվում էր նաև Սթիվ Ուիթքոֆի ու Ջարեդ Քուշների մասնակցությունը։ Զելենսկուն սպասում էին Բեռլինում։ Շենչժենի սեղանի շուրջ նրա աթոռը չկար։


Նույն առավոտ ռուսական իշխանությունները հաղորդեցին, որ Ղրիմի կամրջով գնացքների շարժումը ժամանակավորապես դադարեցվել է գիշերային հարվածից հետո։ Նախորդ օրերին կամուրջը կրկին ուկրաինական հարվածների էր ենթարկվել։ Կիևը հաստատել էր իր մասնակցությունը գործողություններին։ Մոսկվան հաշվում էր վնասը, խոսում վերականգնման աշխատանքներից։ Այդ երկաթուղին Ռուսաստանին կապում է բռնակցված Ղրիմի հետ և օգտագործվում է նաև ռազմական մատակարարումների համար։ Ուկրաինական քաղաքներին ռուսական հրթիռներն ու անօդաչուները շարունակում էին հարվածել։ Շենչժենում պատրաստվում էին խոսել պատերազմի ավարտից։ Հարվածների մասին հաղորդագրությունները չէին դադարել։


Եռակողմ հանդիպման բաց հատվածում Սին առաջարկեց պահպանել շփումները, հաշվի առնել մյուսների անվտանգության մտահոգությունները, չանցնել նրանց կարմիր գծերը։ Պուտինը հիշեցրեց, որ երեք երկրները մասնակցել են ՄԱԿ-ի ստեղծմանը։ Հիշատակեց նաև Ուկրաինայի պատերազմի կարգավորումը։ Թրամփն ասաց, թե իրենք «պատմություն են կերտում»։ Խոսեց միջուկային զինանոցները կրճատելու հնարավորությունից, հետո քննադատեց Միջազգային քրեական դատարանին՝ հայտարարելով, որ այն դուրս է եկել վերահսկողությունից։ Լրագրողներին դուրս հրավիրեցին։ Ամերիկացի լրագրող Էնմարի Հորդերնին նույնիսկ բաց հատվածին ներկա գտնվել թույլ չէին տվել։ Ավելի վաղ նա Թրամփին հարց էր տվել Սիի հետ հանդիպման ժամանակ։ Սպիտակ տան պաշտոնյայի խոսքով՝ ամերիկյան կողմը պաշտպանել էր լրագրողի մուտքի իրավունքը, չինական կողմը մերժել էր։ Փակ դռների հետևում ամբողջ խոսակցությունը մնաց չհրապարակված։


Հռչակագրի առաջին կետը վերաբերում էր ՄԱԿ-ի բարեփոխմանը։ Երեք պետությունները խոստանում էին աջակցել դրան։ Ինչ բարեփոխում, ինչ հերթականությամբ և երբ՝ տեքստում չկար։ Երկրորդ կետում խոսվում էր վերամշակված նավթամթերքի արտադրությունն ու մատակարարումներն ավելացնելու, էներգակիրների հոսքը կայուն պահելու մասին։ Ծավալներ չէին նշվում։ Չկար նաև ժամկետ կամ յուրաքանչյուր երկրի ստանձնած առանձին պարտավորություն։ Իրանի պատերազմի ու Հորմուզի նեղուցի շուրջ ավելի վաղ հնչած խոսքերը փաստաթղթում տեղ չէին գտել։ Իրանի անունը բացակայում էր։


Երրորդ կետը հստակ հասցե ուներ։ Այն պահանջում էր հարգել պետությունների համաձայնության սկզբունքն ու պաշտոնյաների անձեռնմխելիությունը, զգուշացնում էր, որ Միջազգային քրեական դատարանը և նման կառույցները չպետք է չարաշահեն իրենց իրավազորությունը։ 2023 թվականի մարտի 17-ին դատարանը Պուտինի ձերբակալման օրդեր էր տվել՝ օկուպացված ուկրաինական տարածքներից երեխաների ապօրինի տեղափոխման և Ռուսաստան բռնի տեղահանման վերաբերյալ մեղադրանքներով։ Նույն օրը օրդեր էր տրվել Ռուսաստանի՝ երեխաների իրավունքների հանձնակատար Մարիա Լվովա-Բելովայի նկատմամբ։ Այդ մեղադրանքները դատարանում դեռ պետք է ապացուցվեն։


Միջազգային քրեական դատարանի հիմնադիր Հռոմի կանոնադրության 27-րդ հոդվածը պետության ղեկավարին պաշտոնի պատճառով անձեռնմխելիություն չի տալիս այդ դատարանի առջև։ Ռուսաստանը, Չինաստանն ու Միացյալ Նահանգները կանոնադրության մասնակից չեն։ Շենչժենում ընդունված չորս կետերը կանոնադրությունը չփոխեցին։ Պուտինի ձերբակալման օրդերն ուժի մեջ մնաց։ Դատարանի իրավազորության մասին զգուշացումը մտավ երեք ղեկավարների ընդհանուր փաստաթուղթ։ Թրամփն այդ մասին արդեն խոսել էր տեսախցիկների առաջ՝ Պուտինի կողքին նստած։


Չորրորդ կետում կրկնվում էր հայտնի նախադասությունը՝ միջուկային պատերազմում հաղթող լինել չի կարող, և այդպիսի պատերազմ երբեք չպետք է սկսվի։ Երեք պետությունները խոստանում էին շարունակել երկխոսությունը միջուկային վտանգները նվազեցնելու և զենքի տարածումը կանխելու շուրջ։ Սին բաց հանդիպման ժամանակ խոսել էր միջուկային զենքի ամբողջական վերացման հեռանկարից։ Թրամփը՝ զինանոցների կրճատումից։ Հռչակագրում կրճատման թիվ չկար, բանակցությունների օրացույց չկար, ստուգման ընթացակարգ ու հաջորդ հանդիպման հաստատված օր էլ չկար։


Այդ օրը Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար Ժան-Նոել Բարոն ռադիոյով ասել էր, որ երեք ղեկավարների տարաձայնությունները մեծ են, և Շենչժենից բեկում չի սպասում։ Նա խոսել էր դեռ հանդիպումից առաջ։ Երեկոյան հռչակագիր հրապարակվեց։ Չորս կետերից յուրաքանչյուրը վերաբերում էր մի առանձին հարցի՝ ՄԱԿ, նավթամթերք, միջազգային դատարան, միջուկային վտանգ։ Ուկրաինայի պատերազմի ավարտի, հրադադարի ժամկետի, սահմանների կամ անվտանգության երաշխիքների մասին համաձայնություն այնտեղ չկար։


2025 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ Ալյասկայում, Պուտինն ու Թրամփը նույնպես խոսել էին արդյունավետ բանակցություններից։ Հրադադարի համաձայնություն չէր եղել։ Այն ժամանակ Թրամփն ասել էր՝ գործարք չկա, քանի դեռ համաձայնությունը ձեռք չի բերվել։ Տասնհինգ ամիս անց նա Շենչժենում կրկին խոսում էր հնարավոր առաջընթացից։ Ռուսական կողմը հանդիպումը գնահատում էր բաց ու օգտակար։ Սին առաջարկում էր շարունակել բարձր մակարդակի շփումները։ Ուկրաինայում կրակը դադարեցնելու նոր պայմանավորվածություն չհրապարակվեց։


Հանդիպումից հետո Թրամփը մեկնեց օդանավակայան։ Պուտինը կանգ առավ լրագրողների առաջ և զրույցն անվանեց բաց ու օգտակար։ Չինական տեսագրությունում Սին նրան ուղեկցում է մինչև մեքենան։ Նրանք սեղմում են իրար ձեռքը։ Հրաժեշտ տալիս Պուտինն ասում է, թե, իր կարծիքով, ոչ ոք չէր սպասում, որ ամեն ինչ այսքան լավ կանցնի։ Մեքենան սպասում է։ «Խաղաղության հռչակագրի» չորս կետերում Ուկրաինայի անունը չկա։

 
 

Yerevan Online Mag.-ը հայկական անկախ ինտելեկտուալ առցանց հանդես է մարդկանց, ժամանակի և նրանց միջև ձգվող անտեսանելի կապերի մասին։ Մի անուն, մի դրվագ, մի երևույթ երբեմն բավական են, որ բացվի ամբողջ մի դարաշրջան իր մթնոլորտով ու թաքուն իմաստներով։ Մեր նյութերը գալիս են աշխարհի տարբեր կողմերից՝ Հայաստանից, Եվրոպայից և Միացյալ Նահանգներից։ Նուրբ հետքերից աստիճանաբար ուրվագծվում է հայկական աշխարհը։​

​

Գլխավոր խմբագիր՝ Տաթև Սարգսյան; թղթակիցներ՝ Արմեն Հովհաննիսյան, Արտակ Աբրահամյան, Աննա Սարգսյան, Սարգիս Աբրահամյան, Լևոն Արամյան, Անի Սահակյան, Աշոտ Պողոսյան (ԱՄՆ), Թամար Հովհաննիսյան (Ֆրանսիա):

​

Yerevan Online Mag.-ը անկախ լրատվամիջոց է, որը պատկանում է իր լրագրողներին և կառավարվում է խմբագրական թիմի կողմից։ Լրատվամիջոցը չի պատկանում պետական կառույցների, քաղաքական կուսակցությունների, գործարար խմբերի կամ արտաքին ներդրողների։ Այն չի ընդունում վճարումներ խմբագրական որոշումների, նյութերի հրապարակման կամ խմբագրական դիրքորոշման փոփոխության դիմաց։ Խմբագրության գործունեությունը ֆինանսավորվում է բացառապես անկախ լրագրությանն աջակցող դրամաշնորհային ծրագրերի միջոցով։ Դրամաշնորհատուները չեն մասնակցում թեմաների ընտրությանը, նյութերի պատրաստմանը կամ խմբագրական քաղաքականության ձևավորմանը։

​

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Yerevan Online Mag.-ի հրապարակումների մասնակի կամ ամբողջական օգտագործման ժամանակ հղումը կայքին պարտադիր է: Կայքում արտահայտված կարծիքները կարող են չհամնկնել խմբագրության տեսակետի հետ: Գովազդների բովանդակության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում:

​

www.yerevan.online

0012 Երևան, Հ. Քոչարի 16

Էլ. հասցե՝ info@yerevan.online

​

Copyright © 2019-2026 Yerevan Online Magazine. All rights reserved.

​

bottom of page