Գլենդեյլում՝ ութժամյա համայնքային տոն, Նիագարայում՝ ջրի վրա ընկնող երեք գույն, Մոնտեվիդեոն՝ նամականիշ, Բուենոս Այրեսում յուրաքանչյուր անկախ տարվա դիմաց կանգնած մեկ երեխա կկանգնի

Yerevan Online Mag.-ը պատմում է՝ ինչպես է աշխարհում նշվելու Հայաստանի 35 ամյակը

20 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԼԵՎՈՆ ԱՐԱՄՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ    

Բուենոս Այրեսի հայկական դպրոցներից հավաքված երգչախմբում ճիշտ 35 երեխա կա՝ այնքան, որքան հանրապետության անկախության տարիները։ Սեպտեմբերի 21-ի երեկոյան նրանք կանգնելու են քաղաքի «Ազատության պալատ» մշակութային կենտրոնի բեմում։ Հայկական ու արգենտինական երաժշտությունը նույն ծրագրում են։ Վալտեր Ռիոսը նվագելու է բանդոնեոն, Մարիել Դյուպետին՝ երգելու։ Բեմում կլինեն սոպրանո Ալլա Ավետիսյանը, երաժիշտ Հակոբ Բարսեղյանը և «Արգենտինայի օդանավակայաններ» նվագախումբը՝ Նեստոր Տեդեսկոյի ղեկավարությամբ։ Նատալիա Պելայոն ու Մատիաս Սանտոսը կկատարեն Արամ Խաչատրյանի «Սպարտակ» բալետի Ադաջոն։ Արգենտինայի ազգային ժողովրդական բալետը առաջին անգամ կներկայացնի Կարեն Գևորգյանի «Հայկական կերպարներ» բեմադրությունը։ Տարազները կարել են Հայաստանում՝ հենց այդ երեկոյի համար։ Ծրագրին աջակցում է Արգենտինայի մշակույթի պետական քարտուղարությունը։

Հոբելյանական տարին Եվրոպայում սկսվել էր գարնանը։ Ապրիլի 27-ից մայիսի 16-ը Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը 14 համերգ տվեց Իտալիայում, Գերմանիայում, Շվեյցարիայում, Ավստրիայում և Իսպանիայում։ Ծրագրերում կային Շոստակովիչի Տասներորդ սիմֆոնիան, Մալերի «Տիտանը», Բրամսի ու Բրուխի ջութակի կոնցերտները, Չայկովսկու Առաջին դաշնամուրային կոնցերտը, Դվորժակի թավջութակի կոնցերտը, հատվածներ Խաչատրյանի «Սպարտակից» ու «Գայանեից»։ Մենակատարներն էին Օգյուստեն Դյումեն, Սերգեյ Խաչատրյանը, Եվա Գևորգյանը և Էտտորե Պագանոն։ Ամեն երեկո նոր դահլիճ էր, նոր ազդագիր, նույն ճամպրուկներում դրված պարտիտուրները։

Սեպտեմբերի 17-ին Մոնտեվիդեոյի պատմական «Ուրուգվայ ակումբում» ներկայացրին հուշանամականիշը։ Դահլիճում նստած էին պետական պաշտոնյաներ, դիվանագետներ, պատգամավորներ, հայկական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ և համայնքի անդամներ։ Ուրուգվայի փոստը նամականիշը մարեց հատուկ կնիքով։ Փոստի փոխնախագահ Խոսե Լուիս Պերեյրան խոսեց երկու երկրների բարեկամությունից։ Հայաստանի դեսպան Մարիամ Գևորգյանը հիշեց կրթական ու մշակութային ծրագրերը, Ուրուգվայում բացված ԹՈՒՄՈ կենտրոնը, խորհրդարանական կապերը։ Պաշտպանության նախարար Սանդրա Լասոն վերադարձավ 1965 թվական՝ այն որոշմանը, որով Ուրուգվայը պաշտոնապես ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը։ Արարողությունն ավարտվեց։ Փոքրիկ թղթի վրա մնաց սև կնիքը՝ Մոնտեվիդեո, 17 սեպտեմբերի 2026։

Երեք օր անց Գլենդեյլում տոնը կբացվի զբոսայգու դարպասներով։ «Նոր Սերունդ» մշակութային միության 27-րդ ամենամյա փառատոնը Վերդուգո զբոսայգում կսկսվի սեպտեմբերի 20-ին՝ առավոտյան ժամը 11-ին, և կավարտվի երեկոյան 7-ին։ Հասցեն՝ Կանադա բուլվար, 1621։ Մուտքն անվճար է։ Կլինեն կենդանի երաժշտություն, պար, հայկական խոհանոց, տեղացի արհեստավորների ու վաճառողների տաղավարներ, երեխաների գոտի։ Պաշտոնական տարեդարձից մեկ օր առաջ համայնքը ութ ժամով կհավաքվի նույն այգում։ Փառատոնը 27 տարեկան է։ Հանրապետությունը՝ 35։

Այդ օրվա երեկոյան Գյումրիի Թատերական հրապարակում Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը կնվագի երեքժամյա «Անկախության սիմֆոնիա» համերգը։ Սկզբում կհնչի «Մեր հայրենիքը», հետո՝ Խաչատրյանի «Լեզգինկան», «Դիմակահանդեսի» վալսը, «Սուսերով պարը», Տիգրան Մանսուրյանի կինոերաժշտությունը, Շառլ Ազնավուրի «Բոհեմը» և «Քեզ համար, Հայաստան»-ը։ Բեմում կլինեն Լիպարիտ Ավետիսյանը, Նավասարդ Հակոբյանը, Մաշա Մնջոյանը, Սրբուկը, Գոռ Սուջյանը և Ազգային ակադեմիական երգչախումբը։ Դիրիժորական վահանակի մոտ կլինի Էդուարդ Թոփչյանը։ Երբ Գյումրիում համերգը մոտենա ավարտին, Կալիֆոռնիայի Վերդուգո զբոսայգում օրը դեռ նոր ընթացքի մեջ կլինի։

Սեպտեմբերի 21-ի գլխավոր բեմը Հանրապետության հրապարակում է։ Սպասվում է մոտ 40 հազար հանդիսատես։ Կառավարության պահուստային ֆոնդից հոբելյանական միջոցառումներին հատկացվել է 1 միլիարդ 326 միլիոն 969 հազար դրամ։ Ծրագիրն ընդգրկում է Երևանը, Վանաձորը, Կապանը, Գյումրին և Իջևանը։ Երևանյան բաժինը 1 միլիարդ 31 միլիոն 453 հազար դրամ է, մարզային միջոցառումներինը՝ 295 միլիոն 516 հազար։ Հրապարակի ներկայացումը կտևի մեկուկես ժամ։ Առաջին հատվածը կառուցված է «Հազարան բլբուլ» հեքիաթի ու առասպելի վրա։ Հետո բեմը կանցնի Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբին, Ազգային ակադեմիական երգչախմբին, Թաթա Սիմոնյանին, Արման Հովհաննիսյանին, Իվետա Մուկուչյանին, Արամ MP3-ին և մյուս կատարողներին։

Պայմանագրային աղյուսակում ամեն անուն իր թիվն ունի։ Թաթա Սիմոնյանի ելույթ՝ 20 միլիոն դրամ։ Արման Հովհաննիսյան՝ ավելի քան 17 միլիոն։ «Կարեն–Սևակ բենդ» և Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբ՝ ավելի քան 13-ական միլիոն։ Երկու հաղորդավարների աշխատանքի համար միասին հաշվարկվել է 4 միլիոն 920 հազար դրամ։ Դրոնների ցուցադրությունը՝ 51 միլիոն։ Փաստաթուղթը ճշգրիտ է մինչև վերջին հազարը։ Մոտ 40 հազար հանդիսատեսը դեռ սպասվող թիվ է։

Սեպտեմբերի 14-ին Կենտրոնական բանկը շրջանառության մեջ դրեց 35-ամյակին նվիրված արծաթե հուշադրամը։ Մի երեսին Հայաստանի զինանշանն է և ավանդական զարդանախշը։ Մյուսին՝ Ազգային ժողովի շենքը, ոճավորված եռագույնը, օրհներգից մի տող՝ «Թող միշտ պանծա Հայաստան»։ Երևանում տարեդարձի մի չափը միլիարդանոց հաշվարկն է, մյուսը՝ ափի մեջ տեղավորվող դրամը։ Մոնտեվիդեոյի տարբերակը թղթից է։ Այն ծրարի անկյուն է պահանջում։

Վարշավայի ծրագիրը մեկ նախադասության չափ է։ Սեպտեմբերի 21-ին, ժամը 19։00-ից, Շլյոնսկո–Դոմբրովսկի կամուրջը կլուսավորվի Հայաստանի դրոշի գույներով։ Երթ չի հայտարարվել։ Համերգ էլ չկա։ Երեկոյան կամուրջը կփոխի գույնը, իսկ մեքենաները կշարունակեն անցնել վրայով։

Կանադայում եռագույնը երեք հասցե ունի։ Օտտավայի քաղաքապետարանի առջև կբարձրացվի Հայաստանի դրոշը։ Քաղաքի հայտնի «Օտտավա» լուսային գրությունն ամբողջ օրը կվառվի կարմիր, կապույտ ու ծիրանագույն։ Տեղական ժամանակով ժամը 22։00-ին նույն գույները կհասնեն Նիագարայի ջրվեժին։ Հրապարակված ծրագրում բեմի անուն չկա, կատարողների անուններ չկան։ Դրոշաձող, քաղաքային գրություն, ջրի վրա ուղղված լուսարձակներ։

1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ի հանրաքվեի հարցը մեկ նախադասություն էր․ «Համաձա՞յն եք, որ Հայաստանի Հանրապետությունը լինի անկախ ժողովրդավարական պետություն՝ ԽՍՀՄ կազմից դուրս»։ Կողմ քվեարկեց 2 միլիոն 42 հազար 627 մարդ։ Դեմ՝ 10 հազար 2։ Անվավեր ճանաչվեց 4 հազար 129 քվեաթերթիկ։ Երեսունհինգ տարի անց թուղթը վերադարձել է այլ տեսքով՝ Բուենոս Այրեսի համերգի ազդագիր, Մոնտեվիդեոյի նամականիշ, Երևանի ծախսերի պայմանագիր, Գլենդեյլի փառատոնի քարտեզ։ Լույսն էլ իր ժամն ունի՝ 19։00 Վարշավայի կամրջի համար, 22։00 Նիագարայի ջրի համար։

Սեպտեմբերի 21-ին, Օնտարիոյի ժամանակով ժամը տասին, Նիագարայի վրա կմիանան կարմիր, կապույտ ու ծիրանագույն լույսերը։ Երևանում արդեն սեպտեմբերի 22-ի առավոտյան վեցը կլինի։ Հանրապետության հրապարակը ժամեր առաջ դատարկված կլինի։ Դրոնները՝ իջեցված։ Ջուրը մի պահ կանցնի երեք գույների միջով, հետո լուսային ծրագիրը կփոխվի։ Մոնտեվիդեոյի նամականիշի սև կնիքը վաղուց չորացած կլինի։ Վրան կմնան քաղաքը, օրը և 2026 թվականը։