Ահա այն մարդը, ով փրկեց Fly Dubai-ի ինքնաթիռի վիրավոր օդաչուին. Yerevan Online Mag.-ը պատմում է երկնքում տեղի ունեցած մեծ դրամայի և դրա գլխավոր հերոսի մասին
FZ1073-ը կտրուկ կորցնում էր բարձրությունը։ Ուղևորներն ընկնում էին։ Խցիկում վիրավորված հրամանատարը կարողացել էր հասնել դռան բացման կոճակին։ Մուսաևը մյուսների հետ ներս մտավ, օգնեց զսպել երկրորդ օդաչուին, ապա վերադարձավ արյունաքամ հրամանատարի մոտ։
1 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՆԻ ՍԱՀԱԿՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ
Ճիչը եկավ օդաչուների խցիկից։ Շոթա Մուսաևը գրեթե անմիջապես վեր կացավ։ Նա հետո կասեր՝ իրեն ոչ ոք չէր կանչել։ Լսել էր գոռոցը, տեսել էր՝ ինչ-որ բան այն չէ, և վազել էր առաջ։ Ինքնաթիռն այդ պահին կտրուկ իջնում էր։ Սրահում սկզբում կարծեցին, թե ուժեղ տուրբուլենտություն է։ Հետո միջանցքով դեպի խցիկ վազող մարդկանց տեսան։
2026 թվականի սեպտեմբերի 30-ի առավոտն էր։ «Ֆլայդուբայի» FZ1073 չվերթը Դուբայից գնում էր Թել Ավիվ։ «Բոինգ 737 MAX 8»-ում 174 մարդ կար։ Թռիչքից մոտ երկուսուկես ժամ անց օդանավը Սաուդյան Արաբիայի վրայով շարժվում էր շուրջ 34 հազար ֆուտ բարձրության վրա։ Թռիչքային տվյալների գծում հետո կերևար կտրուկ անկումը. մոտ կես րոպեում կորել էր ավելի քան 14 հազար ֆուտ՝ շուրջ 4.3 կիլոմետր։
Անկումը սկսվել էր խցիկում։ Իսրայելական պաշտոնական վարկածով՝ երկրորդ օդաչուն դանակով հարձակվել էր Հնդկաստանի քաղաքացի, հրամանատար Սմիթ Մաչհարի վրա և փորձել կործանել օդանավը։ «Ֆլայդուբայը» հաստատեց խցիկում տեղի ունեցած բախումը և հայտնեց, որ պատճառներն ու շարժառիթները դեռ պարզված չեն։ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացիական ավիացիայի մարմինը դեպքը կոչեց անվտանգության միջադեպ և խնդրեց սպասել քննությանը։
Այդ ձևակերպումները հնչեցին ավելի ուշ։ Խցիկում Մաչհարը հատակին էր։ Նրա մարմինը փակում էր դուռը։ Իսրայելի վարչապետի գրասենյակի փոխանցմամբ՝ վիրավոր օդաչուն վերջին ուժով հասել էր բացման կոճակին։ Դուռը բացվեց։ Դրսում կանգնած մարդիկ ներս մտան։
Սանտեխնիկ Յանիվ Հայունը առաջիններից էր։ Նա տեսել էր հատակին ընկած հրամանատարին և երկրորդ օդաչուին, որը, ուղևորների ու իսրայելական պաշտոնյաների ասելով, հարվածում էր կառավարման վահանակին։ Հայունը նետվել էր նրա վրա։ Ասաֆ Ռաջուանը, Ցվիկա Մանեսը, Շոթա Մուսաևը և մյուսները միացել էին։ Մուսաևը հետո պատմեց, որ առաջ էր վազել կռվելու։ Վիրավորին բուժելու մասին այդ պահին չէր մտածել։
Երկրորդ օդաչուին խցիկից դուրս բերեցին։ Նա շարունակում էր դիմադրել և փորձում էր ազատվել։ Ուղևորները կապեցին նրա ձեռքերն ու ոտքերը։ Երբ նա նորից շարժվում էր, կապերն ամրացնում էին։ Ոչ ոք չգիտեր՝ նա մենակ է, թե ոչ։ Մի քանի մարդ մնաց սրահի տարբեր հատվածներում և հետևեց, որ ուրիշ մեկը չշարժվի դեպի առջև։ Խցիկի դուռը փակեցին։ Օդանավում գտնվող «Ֆլայդուբայի» լրացուցիչ թռիչքային անձնակազմը հասավ կառավարման վահանակին և սկսեց ուղղել ինքնաթիռը։
Մուսաևը վերադարձավ հրամանատարի մոտ։ Մաչհարի գլխից ու ձեռքերից ուժեղ արյուն էր գալիս։ Արյուն կար հատակին ու հագուստին։ Մուսաևը ատամնաբույժ էր և, իր խոսքով, օդանավում եղած միակ բժիշկը։ Նա սեղմեց վերքերը, կանգնեցրեց արյունահոսությունը և փորձեց կայունացնել Մաչհարի ճնշումը։ Նրա տեղը խցիկի մոտ էր՝ դռան ու մարդկանց ոտքերի միջև։
Մաչհարը գիտակից էր։ Աղոթում էր։ Պատասխանում էր հարցերին։ Ասաց, որ 39 տարեկան է և երկու երեխա ունի։ Մուսաևը շարունակ խոսում էր նրա հետ։ Հետո կասեր՝ վախենում էր, որ Մաչհարին կկորցնեն։ Արյունահոսությունը կանգնել էր, վիճակը մի պահ կայունացել։ Վայրէջքից առաջ այն նորից վատացավ։
Օդանավի տրանսպոնդերը փոխանցեց 7500 և 7700 կոդերը՝ ապօրինի միջամտության ու ընդհանուր արտակարգ իրավիճակի ազդանշանները։ Իսրայելում կործանիչներ բարձրացրին օդ։ FZ1073-ը շեղվեց ուղուց, կարճ ժամանակով մտավ Հորդանանի օդային տարածք, ապա վերադարձավ Սաուդյան Արաբիայի երկինք և ուղղվեց դեպի Թաբուք։ Խցիկում լրացուցիչ անձնակազմը կայունացնում էր օդանավը։ Սրահում ուղևորները հսկում էին կապված երկրորդ օդաչուին։ Խցիկի մոտ Մուսաևը շարունակում էր սեղմել Մաչհարի վերքերը։
FZ1073-ը Թաբուքում վայրէջք կատարեց տեղական ժամանակով առավոտյան 9։45-ին՝ աղետի ազդանշանից մոտ մեկ ժամ անց։ Բուժաշխատողները բարձրացան օդանավ։ Սմիթ Մաչհարին և երկրորդ օդաչուին տեղափոխեցին հիվանդանոց։ Հնդկաստանի դեսպանությունը հետո հայտնեց, որ հրամանատարի վիճակը կայուն է։ Սաուդյան բժիշկները Մուսաևին ասացին՝ նրա բուժած օդաչուն ողջ է, անմիջական վտանգ չկա։
Գետնի վրա դեպքն արդեն տարբեր անուններ ուներ։ Իսրայելի իշխանությունները խոսում էին օդանավը կործանելու փորձի մասին։ Պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը գործածեց «ջիհադիստական ահաբեկչություն» ձևակերպումը։ «Ֆլայդուբայը» զգուշացրեց չշտապել ենթադրություններով։ Իսրայելական կողմը հայտարարեց, որ երկրորդ օդաչուն Օմանի քաղաքացի է և ձերբակալվել է Սաուդյան Արաբիայում։ Շարժառիթի մասին հաստատված պատասխան դեռ չկար։
Ուղևորները Թաբուքում սպասեցին փոխարինող օդանավին։ Ավելի քան տասը ժամ անց նրանք հասան Բեն Գուրիոնի օդանավակայան։ Դիմավորողների առջև դուրս եկան արյունոտ շապիկներով մարդիկ։ Յանիվ Հայունի հագին դեռ նույն վերնաշապիկն էր, որով մտել էր խցիկ։ Մյուսները պատմում էին ընկնող ինքնաթիռի, գոռացող ուղևորների և այն վայրկյանների մասին, երբ ոչ ոք հրահանգի չէր սպասել։
Շոթա Մուսաևը երկար չխոսեց։ Հիշեց ճիչը, դեպի խցիկ վազքը, կապվող երկրորդ օդաչուին, հրամանատարի գլխից հոսող արյունը։ Ասաց, որ Չինաստանից էր վերադառնում և հիմա ուզում է տուն գնալ ու գրկել երեխաներին։ Թաբուքի հիվանդանոցում այդ պահին մնում էր 39-ամյա Սմիթ Մաչհարը։ Ինքնաթիռի հատակին, երբ Մուսաևը սեղմում էր նրա վերքերը, նա ասել էր՝ երկու երեխա ունի։
