«Մենք այլևս ժամանակ չունենք». Ֆլորիդայում օդաչուի վերջին հաղորդումից վայրկյաններ անց «Լիրջեթ 60»- օդանավը բախվել է ճանապարհին

Վերջին գրանցված բարձրությունը 8750 ֆուտ էր։ Դրանից հետո՝ հարված Միլիթերի Թրեյլի մոտ, կրակ, պատռված ասֆալտ։ Մոտակայքի տներից մեկին բեկորներ էին դիպել։ Շուրջ 600 բնակչի համար պատրաստում էին ապաստարաններ։

2 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ, ԼՈՍ ԱՆՋԵԼԵՍ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԱՄՆ ԹՂԹԱԿԻՑ    

Ժամը 12:49:22-ին «Լիրջեթ 60»-ից դեռ բարձրության տվյալներ էին ստացվում։ Վերջին թիվը 8750 ֆուտն էր՝ մոտ 2,7 կիլոմետր։ Դրանից հետո բարձրության հրապարակված գրանցումն ընդհատվում է։ Ինքնաթիռը բախվեց գետնին Փալմ Բիչ շրջանի Միլիթերի Թրեյլ ճանապարհի մոտ։ Ավտոմեքենաների տեսագրիչներում երևում են գրեթե ուղղահայաց անկումն ու կրակի բռնկումը։ Ասֆալտի մեջ խառնարան բացվեց։ Կողքին տներ էին, ճանապարհով մեքենաներ էին անցնում։ Ինը մարդ կար օդանավում։ Ոչ ոք չփրկվեց։

Կիրակի՝ նոյեմբերի 1-ի առավոտյան, ինքնաթիռը մեկնել էր Տեխասի Օսթին–Բերգստրոմ միջազգային օդանավակայանից։ Նշանակետը Բահամյան կղզիների Հյուսիսային Էլյութերան էր։ Թռիչքի մեկնարկը գրանցված է համաշխարհային ժամանակով 15:37-ին։ Նախորդ օրը նույն օդանավը Արկանզասի Լիթլ Ռոքից հասել էր Օսթին։ Այժմ այն թռչում էր դեպի արևելք՝ Մեքսիկական ծոցի վրայով, հետո՝ Ֆլորիդայի հարավով։ Երթուղին գրանցվել էր գրեթե մինչև հարվածը։ Ում էին սպասում Բահամներում, ինչու էին այդ մարդիկ մեկնել այնտեղ՝ կիրակի երեկոյան դեռ հայտնի չէր։

N722BD։ Այս համարով էր գրանցված ինքնաթիռը։ Ամերիկյան ավիացիոն գրանցամատյանում նշված են նաև գործարանային համարը՝ 271, և սեփականատերը՝ Դելավերի Ուիլմինգթոն քաղաքում գրանցված LR60271 LLC ընկերությունը։ Գրանցման վկայականը տրվել էր 2023 թվականի հունվարին։ Փաստաթղթում չկային նոյեմբերի 1-ի թռիչքը պատվիրողի, ուղևորների կամ անձնակազմի անունները։ Հայտնի չէր նաև, թե ինը մարդուց քանիսն էին օդաչուներ կամ անձնակազմի մյուս անդամներ։

Նեյփլսի շրջանում «Լիրջեթ 60»-ն իջել էր մոտ 35 հազար ֆուտ՝ ավելի քան 10,5 կիլոմետր բարձրության։ Օդաչուն կարգավարին հայտնեց, որ օդանավի վրա սառույց է առաջանում։ Դրսի ջերմաստիճանը, նրա հաղորդմամբ, մինուս 47 աստիճան Ցելսիուս էր։ Սառցակալումը նա կառավարելի էր համարում, տուրբուլենտությունը՝ միջին ուժգնության։ Հարցրեց՝ առջևում ավելի հանգիստ օդ կա՞։

Գետնի վրա նույն առավոտյան անձրևի վտանգի մասին զգուշացում կար։ Ազգային օդերևութաբանական ծառայությունը գիշերը հեղեղումների նախազգուշացում էր հրապարակել Փալմ Բիչի, Բրոուարդի և Մայամի-Դեյդի շրջանների համար։ Այն ուժի մեջ էր մտնում ժամը տասին։ Սպասվում էին տեղատարափներ ու տեղ-տեղ ամպրոպներ։ Բայց այդ զգուշացումը վերաբերում էր գետնի վրա հնարավոր հեղեղումներին։ Բարձրության վրա սառույցի առաջացման մասին օդաչուի հաղորդումը առանձին փաստ էր։ Դրանցից դեռ չէր հետևում վթարի պատճառը։

Օդաչուն հաղորդեց նաև տեղումների մասին և խնդրեց բարձրանալ մինչև 37 հազար ֆուտ՝ մոտ 11,3 կիլոմետր։ Կարգավարը թույլ տվեց։ Գրանցումներում երևում է կարճ վերելք։ Հետո ինքնաթիռը կտրուկ թեքվում է աջ և սկսում արագ իջնել։ Անկման արագությունը մի պահ գերազանցում է 32 հազար ֆուտը մեկ րոպեում։ Մոտ մեկ րոպեում այն կորցնում է շուրջ ութ կիլոմետր բարձրություն։ Վերջին գրանցումը՝ 8750 ֆուտ։ Թռիչքի հրապարակված տվյալներով հնարավոր էր հետևել բարձրությանն ու ուղղությանը։ Թե այդ ընթացքում ինչ էին ցույց տալիս խցիկի մյուս սարքերը և ինչ գործողություններ էին կատարում օդաչուները, դեռ չէր պարզվել։

Ռադիոկապը շարունակվում էր։ Օդաչուն սկզբում հաղորդեց, որ մեկ րոպեում տասը հազար ֆուտ բարձրություն են կորցնում։ Հետո հնչեց «Մեյդեյ»։ Հաջորդ հաղորդման մեջ նա արդեն խոսում էր թույլատրելի սահմանը գերազանցող արագությունից և րոպեում քսան հազար ֆուտ անկումից։ Կարգավարը հարցրեց՝ ինչ օգնություն է պետք։ «Մենք բախվելու ենք գետնին»,- ասաց օդաչուն։ Կարգավարը շարունակում էր խոսել. «Ես կապի մեջ եմ ձեզ հետ։ Խոսեք ինձ հետ»։ Վերջին լսված նախադասություններից մեկը սա էր. «Մենք այլևս ժամանակ չունենք»։

Ռոջեր Ֆորսելն ապրում է կործանման վայրից կես մղոնից պակաս հեռավորության վրա։ Նրա պատմելով՝ օդանավն անցել էր տան վրայով և ցնցել շենքը։ Հարևանները դուրս էին եկել։ Հետո նա տեսել էր ծուխը։ Երբ տնից հեռացել էր իր գործերով, վերադարձի ճանապարհն արդեն փակ էր։

Էնթոնի Բլեքմոնը գտնվում էր հարվածի վայրից մոտ 500 ֆուտ՝ շուրջ 150 մետր հեռավորության վրա։ Նրա խոսքով՝ բեկորները թափվել էին շուրջբոլորը, մի մասը դիպել էր իր տանը։ «Ճանապարհն այրվում էր»,— պատմել էր նա։ Տեսագրություններում կրակը տարածված է պատռված ասֆալտի և բեկորների շուրջ։ Անցնող մեքենաներն էլ էին շատ մոտ։ Դեպքի վայր ժամանած նահանգապետ Ռոն Դեսանտիսն անկումը համեմատեց հրթիռի հետ։ Նա խոսեց նաև հեռու տարածված բեկորների մասին։

Առաջին պաշտոնական հաղորդագրությունում հրշեջ-փրկարարները վարորդներին խնդրեցին շրջանցել Միլիթերի Թրեյլը։ Շերիֆի ծառայությունը փակեց ճանապարհը երկու ուղղություններով։ Ժամը 15:52-ի սահմաններում ԱՄՆ տրանսպորտի նախարար Շոն Դաֆին հաստատեց ինը մարդու մահը։ Դեսանտիսը հայտնեց, որ գետնի վրա զոհված կամ վիրավորված մարդկանց մասին այդ պահին հաղորդումներ չկան։ Փրկարարները դեռ աշխատում էին։

Սկզբնական հաղորդումներում անգամ վայրի անվանումներն էին տարբեր։ Դաշնային ավիացիոն վարչությունը նշում էր Քրեսթհեյվենի մերձակայքը։ Վթարը քննող մարմինը՝ Լեյք Ուորթ Բիչը։ Տեղական հաղորդագրություններում հաճախ գրվում էր Գրինեքրես։ Այդ քաղաքի հրշեջ ծառայությունը ստիպված եղավ պարզաբանել՝ ինքնաթիռն ընկել է քաղաքի վարչական սահմանից դուրս, բայց իր չորս ստորաբաժանումները մասնակցում են աշխատանքներին։ Միլիթերի Թրեյլի անունը բոլոր հաղորդումներում նույնն էր։ Ճանապարհը փակ էր։

Կողքին շարժական տների թաղամաս էր։ Ինքնաթիռն ընկել էր մուտքի մոտ։ Բնակիչների մի մասի տունը կարող էր վնասված չլինել, բայց այնտեղ հասնելու ճանապարհ չկար։ Փալմ Բիչ շրջանի հանձնակատար Ջոել Ֆլորեսը հայտարարեց, որ մոտ 600 մարդու համար պետք է սնունդ ու գիշերակաց կազմակերպել։ Պատրաստում էին երկու ժամանակավոր ապաստարան։ Համայնքային ավտոբուսները պիտի տեղափոխեին մարդկանց, Կարմիր խաչն էլ պատրաստ էր օգնության։ Ճանապարհի մի հատվածը դարձել էր քննիչների աշխատանքային տարածք։

Հարավից հյուսիս ձգվող Միլիթերի Թրեյլով երթևեկողներին այլ ճանապարհներ էին առաջարկում։ Հանրային աշխատանքների պատասխանատուները չէին կարող ասել, թե երբ կվերաբացվի վնասված հատվածը։ Ֆլորեսը կասկածում էր, որ հարավային ուղղությունն առաջիկա երեսուն օրում հնարավոր կլինի գործարկել։ Դա որոշված ժամկետ չէր։ Նախ քննիչները պիտի ավարտեին աշխատանքը, հետո պետք էր զբաղվել ճանապարհով։

«Լիրջեթ 60»-ի արտադրող «Բոմբարդիեն» պատրաստակամություն հայտնեց աջակցել քննությանը։ Դաշնային ավիացիոն վարչությունը հրապարակեց օդանավի տեսակը, մեկնման վայրն ու նշանակետը և ներսում գտնվող մարդկանց թիվը։ Պատճառները պարզելու գործն անցավ Ազգային տրանսպորտային անվտանգության խորհրդին։ Նրա մասնագետների մի մասին սպասում էին կիրակի երեկոյան, մյուսներին՝ երկուշաբթի առավոտյան։ Նոյեմբերի 2-ին նախատեսված էր առաջին ճեպազրույցը։ Կադրերն արդեն տարածվել էին, ռադիոհաղորդումներն էլ էին հայտնի։ Վթարի պաշտոնապես հաստատված պատճառ դեռ չկար։

Կիրակի երեկոյան հայտնի էին N722BD համարը, գործարանային 271 թիվը, թռիչքի բարձրությունները, վերջին ռադիոհաղորդումները։ Հայտնի էր ինը զոհի մասին։ Նրանց անունները դեռ չէին հրապարակվել։ Օդաչուն հասցրել էր հաղորդել սառցակալման ու անկման մասին։ Թռիչքի տվյալները ցույց էին տալիս աջ շրջադարձը։ Դրանց միջև եղածը քննիչները դեռ պիտի վերականգնեին։

Միլիթերի Թրեյլում փրկարարներն ու իրավապահները շարունակում էին աշխատել։ Հարևան թաղամասի բնակիչների համար գիշերակացի տեղեր էին պատրաստում։ Ճանապարհի փակման մասին հաղորդագրության մեջ վերաբացման ժամ չկար։ Գրված էր՝ «մինչև հետագա ծանուցումը»։