Մարտեր առանց կանոնների. խորհրդարան, որը կորցրել է առաքելությունը

29 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, YEREVAN ONLINE Mag.

Օր, որը ոսկե տառերով պետք է գրվի Հայաստանի խորհրդարանականության պատմության մեջ։ Բայց ոչ այն պատճառով, ինչի համար կուզենայինք։ Այսօր ՀՀ Ազգային ժողովի նիստերի դահլիճը, որը սահմանադրորեն պետք է լիներ ժողովրդավարական քննարկումների, օրենսդրական աշխատանքի և քաղաքական բանավեճի վայր, վերածվեց «մարտադաշտի»՝ բռունցքների, աթոռների, հայհոյանքների և արյան հոտով լցված ասպարեզի։

Եվ սա ամենևին էլ «պատահական միջադեպ» չէ։ Սա այն համակարգային ճգնաժամի տրամաբանական և տխուր գագաթնակետն է, որտեղ քաղաքականությունը վաղուց փոխարինվել է ցուցադրական ագրեսիայով, իսկ պետականությունը՝ անձնական վիրավորանքներով ու ֆիզիկական հաշվեհարդարով։

Ինչպես սկսվեց «խուլիգանությունը»

Ֆորմալ առումով ամեն ինչ տեղի ունեցավ Հաշվեքննիչ պալատի անդամի ընտրության հարցի քննարկման ժամանակ։ Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր Տարոն Չախոյանը ելույթ էր ունենում, երբ ընդդիմադիր «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը ընդհատեց նրան։ Հետո հնչեց «Արան դու ես» արտահայտությունը, և վիճաբանությունը վերածվեց զանգվածային ծեծկռտուքի։ Ըստ ԱԺ նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանի՝ Կարապետյանը «չկարողացավ տիրապետել իր էմոցիաներին», վիրավորական արտահայտություններ արեց և փորձեց հարվածել Չախոյանին։

Բայց սա միայն սկիզբն էր։ Այն, ինչ հաջորդեց, արդեն իսկ դուրս էր ցանկացած քաղաքակիրթ շրջանակից։ Պատգամավորները մոտ կես ժամ բռունցքներով ու ոտքերով հարվածում էին միմյանց, գոռգոռում, իսկ ԱԺ փոխխոսնակ Վահագն Ալեքսանյանը (ի դեպ՝ իշխող ուժից) աթոռ շպրտեց ընդդիմադիրների ուղղությամբ։ Դահլիճում կային վնասվածքներ. «Ուժեղ Հայաստանի» պատգամավոր Անդրանիկ Գևորգյանի քթից արյուն էր հոսում։ Ծեծը շարունակվեց նաև միջանցքում, որտեղ անվտանգության աշխատակիցները ստիպված էին պատ կազմել «հակամարտող կողմերի» միջև։ Կոտրվեցին աթոռներ, վնասվեց պետական գույքը։

Եվ այս ամենը՝ ուղիղ եթերում։ Ամբողջ երկիրը, ողջ աշխարհը տեսան, թե ինչպես են օրենսդիր մարմնի անդամները, որոնք պարտավոր են լինել օրենքի և կարգապահության երաշխավորը, վերածվում ամբոխի։

Ո՞վ է մեղավոր. «Արան դու ես»-ի քաղաքականությունը

Իշխանությունն ու ընդդիմությունը, իհարկե, փորձում են մեղքը գցել միմյանց վրա։ Սա էլ է ծանոթ և ձանձրացնող։

ԱԺ նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանը հայտարարեց, որ «առաջին պատասխանատուն հենց դուք եք, դուք եք սկսել այս ծեծկռտուքը»՝ դիմելով Կարապետյանին։ Իսկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, «դատապարտելով բռնությունը», միևնույն ժամանակ ողջ պատասխանատվությունը դրեց ընդդիմության վրա և «ողջունեց» իր կուսակիցների գործողությունները։ Ավելին՝ նա աթոռ նետելը որակեց որպես «համաչափ և ճիշտ»արարք։

Ահա այստեղ է թաքնված ամենամեծ վտանգը։ Երբ վարչապետը, ով պետք է լինի պետականության և օրենքի գերակայության երաշխավորը, հրապարակավ արդարացնում է բռնությունը՝ այն համարելով «համաչափ» պատասխան «լկտիությանը», նա ոչ թե մարում է հրդեհը, այլ բենզին լցնում կրակի վրա։ Սա ոչ թե քաղաքական առաջնորդություն է, այլ ագրեսիայի օրինականացում։ Սա հստակ ուղերձ է հասարակությանը. «եթե քեզ վիրավորում են, կարող ես աթոռ նետել»։

Մյուս կողմից էլ ընդդիմությունը, մասնավորապես «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցությունը, ամենևին էլ «անմեղ զոհ» չէ։ Հենց նրանց առաջնորդի՝ Կարապետյանի պահվածքն էր, որ սանձազերծեց այս ամենը։ Իսկ «Հայաստան» դաշինքի ղեկավար Աննա Գրիգորյանը, մեղադրելով Ռուբինյանին «սադրանքը խրախուսելու» մեջ, միաժամանակ Չախոյանին անվանեց «ֆեյքերի ֆաբրիկայից տեղափոխված» մարդ։ Այսինքն՝ փոխադարձ վիրավորանքների և անձնական հաշիվների լեզուն վաղուց էր դարձել այս խորհրդարանի «lingua franca»-ն։

Քանի դեռ վարչապետը «ողջունում» է աթոռ նետելը, իսկ ընդդիմությունը պատասխանում է նույն լեզվով, Հայաստանի խորհրդարանը կմնա այն, ինչ դարձավ այսօր՝ բռնության թատերաբեմ՝ զուրկ օրենսդրական իմաստից։