Ինչպես Աֆղանստանում ու Մալիում ծառայած Անդրանիկ Սարգսյանը զոհվեց Նանսիի մոտ՝ գիշերային վարժանքից բազա վերադառնալիս. Yerevan Online Mag.-ի ռեպորտաժը Փարիզից

4 минуты назад

3 мин. чтения

Անդրանիկ Սարգսյանը 44 տարեկան էր։ Ուներ 2200 ժամ թռիչքային փորձ, կատարել էր 55 մարտական առաջադրանք և արժանացել Պատվո լեգեոնի ասպետի աստիճանի։ Հոկտեմբերի 20-ի գիշերը նրա «Միրաժ 2000Դ»-ն անհետացավ ռադարներից Նանսիի մոտ։

24 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԹԱՄԱՐ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԹՂԹԱԿԻՑ

2026 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, Ֆրանսիայի ժամանակով ժամը 22.40-ի սահմաններում, Նանսի-Օշեի ավիաբազա վերադարձող «Միրաժ 2000Դ»-ի հետ կապը կտրվեց։ Ռադարները կորցրին օդանավի հետքը Ռոժևիլի մոտ։ Գիշերային վարժանքի մարտավարական մասն ավարտված էր։ Խցիկում երկու զինվորական կար՝ 44-ամյա փոխգնդապետ Անդրանիկ Սարգսյանը և 27-ամյա լեյտենանտ Քվենտին Կլիզը։ Ինքնաթիռն ընկավ անտառում։

Առավոտյան հրապարակված առաջին հաղորդագրությունը անուններ չուներ։ Մեկ մարմին հայտնաբերվել էր, ինքնությունը դեռ պիտի հաստատվեր։ Անձնակազմի երկրորդ անդամին որոնում էին։ Հոկտեմբերի 22-ին ֆրանսիական ռազմական գերատեսչությունը հրապարակեց երկու անունն էլ և հաստատեց նրանց մահը։

Կլիզն օդաչուն էր։ Սարգսյանը՝ շտուրման և սպառազինության համակարգերի սպա։ Նրա աշխատանքը սկսվում էր գետնի վրա՝ երթուղի, եղանակ, առաջադրանք, հնարավոր սպառնալիքներ։ Օդում նա հետևում էր տեղորոշման ու ռադարների տվյալներին, կապ պահում մյուս օդանավերի և ցամաքային ստորաբաժանումների հետ, մասնակցում առաջադրանքի կատարմանը։ Սարգսյանը գլխավոր շտուրմանի որակավորում ուներ։ Օդում անցկացրել էր 2200 ժամ։

Նրա հաշվին 55 մարտական առաջադրանք կար։ Աֆղանստան, Մալի, Նիգեր, Սուդան, Չադ։ Մահվան կարճ հաղորդագրության մեջ այդ հինգ երկրները տեղավորվել էին մեկ տողի վրա։ Հոկտեմբերի 20-ի առաջադրանքը գիշերային ուսումնական թռիչք էր Ֆրանսիայի հյուսիսարևելքում։

Ֆրանսիական պետական փաստաթղթերում Սարգսյանի անունը երևում է 23 տարի առաջ։ 2003 թվականի օգոստոսի 29-ի ընդունելության ցուցակում նա 25-րդն է՝ մաթեմատիկա–ֆիզիկա մրցույթով օդուժի դպրոց ընդունված թռչող կազմի սպաների շարքում։ Ցանկը կազմվել էր քննությունների արդյունքներով։ Նույն էջում նշված էր նաև Սալոն-դը-Պրովանս ներկայանալու օրը։

Այդ տարվա հոսքը կրում էր կապիտան Բոյի անունը։ Հոսքի ղեկավար Օլիվիե Պոնսեն երկու տասնամյակ անց արդեն գեներալ էր և հրամանատարում էր Ջիբութիում տեղակայված ֆրանսիական ուժերը։ Սարգսյանի մահվան լուրը հասավ նաև այնտեղ։ Օդուժի ցավակցական գրառման տակ Պոնսեն հիշեց իր նախկին սանին՝ ժպտերես ու շատ բարի երիտասարդին։ Գրեց նաև՝ «ճուտիկ Սարգսյան»։ Նրանք հետագայում հանդիպել էին ռազմական գործողությունների ժամանակ։ Պոնսեի հիշողության մեջ առաջին տպավորությունը չէր փոխվել։ Նրա խոսքն ուղղված էր Սարգսյանի ընտանիքին, համակուրսեցիներին և զոհված անձնակազմի հարազատներին։

Դպրոց ընդունվելուց երկու տարի անց Սարգսյանի անունը հայտնվեց կրտսեր լեյտենանտի կոչում ստացողների շարքում։ Կոչումը հաշվվում էր 2005 թվականի օգոստոսի 1-ից։ 2017 թվականի մարտի 1-ից նա մայոր էր։ 2019 թվականի հունիսի 25-ի նախագահական հրամանագրով ստացավ Պատվո լեգեոնի ասպետի աստիճան։ Հրամանագրում նրա անվան դիմաց գրված էր՝ տասնվեց տարվա ծառայություն։

2022-ից Սարգսյանը ծառայում էր Սեն Դիզիեի 113-րդ ավիաբազայում։ Ղեկավարում էր Սյուիպի «օդ–ցամաք» ավիացիոն հրաձգարանը՝ 09.332 համարը կրող ստորաբաժանումը։ 2024 թվականի փետրվարի 1-ից փոխգնդապետ էր։ Վերջին թռիչքի ինքնաթիռը պատկանում էր Նանսի-Օշեի 133-րդ ավիաբազայի 2/3 «Շամպայն» էսկադրիլիային։ Նույն օդանավում գտնվող երիտասարդ օդաչուն դեռ շարունակում էր մարտական պատրաստությունը։

Քվենտին Կլիզը Նանսի-Օշե էր նշանակվել 2025-ի օգոստոսին՝ 3/3 «Արդեններ» էսկադրիլիա։ Կործանիչի օդաչուի վկայականն արդեն ստացել էր։ «Շամպայն» էսկադրիլիայում «Միրաժ 2000Դ»-ով պատրաստվում էր ստանալ մարտական առաջադրանքների կատարման համար անհրաժեշտ որակավորումը։ Օդում անցկացրել էր 450 ժամ։ Բազայի հրամանատար Լյուդովիկ Հյումբերը լրագրողներին ներկայացրեց անձնակազմի երկու անդամներին՝ մեծ փորձ ունեցող շտուրմանին և երիտասարդ օդաչուին, որն այս ինքնաթիռով թռչելու համար պահանջվող նախապայմաններն ու որակավորումներն ուներ։ Այդ խոսքերը նա ասում էր Ռոժևիլում, վթարից հետո, երբ որոնումը դեռ շարունակվում էր։

Գիշերը վատ եղանակը թույլ չէր տվել ուղղաթիռ օգտագործել։ Փրկարարները տեղանքը զննել էին ոտքով և անօդաչու սարքերով։ Հոկտեմբերի 21-ի առավոտյան ուղղաթիռը բարձրացավ օդ։ Ժամը 11.50-ին վերադարձավ գետին։ Եղանակը նորից վատացել էր։ Անտառի մուտքերը հսկվում էին։ Կողմնակի մարդկանց ներս չէին թողնում։ Հյումբերն ասում էր՝ դեռ պետք է գտնել անձնակազմի երկրորդ անդամին և հավաքել բեկորները։

Այդ օրը Դոհայում գտնվող Էմանուել Մակրոնը հայտարարեց, որ օդաչուի մարմինը հայտնաբերվել է, իսկ շտուրմանին որոնում են։ Երեկոյան Մեցի դատախազ Դավիդ Տուվեն ասաց, որ զոհերի ինքնությունը պիտի հաստատվի գենետիկական քննությամբ։ Դատախազի խոսքով՝ հարվածի ուժը ողջ մնացած զինվորական գտնելու հավանականություն չէր թողնում։

Օդատիեզերական ուժերի խոսնակ Դավիդ Պապալարդոն ներկայացրեց մինչև կապի կորուստը հայտնի հերթականությունը։ Վարժանքի մարտավարական փուլն ավարտվել էր։ Անձնակազմը գիշերը թռչում էր սարքերի ցուցմունքներով։ Աղետի ազդանշան չէր հաղորդվել։ Փրկարար նստատեղերով օդանավը լքելու փորձ չէր գրանցվել։ Վթարի վայրում գտել էին երկու արտանետվող նստատեղերի շարժիչները։ Դատախազության նախնական տվյալներում չկար նշան, որ զինվորականներից որևէ մեկը գործարկել կամ փորձել էր գործարկել փրկության համակարգը։

Պապալարդոն ասաց, որ վթարը կապված չէր ինքնաթիռի տարիքի հետ։ Բազայի հրամանատարի խոսքով՝ օդանավը վերջերս էր արդիականացվել։ Հոկտեմբերի 23-ի պաշտոնական հաղորդագրության մեջ կործանման պատճառ չէր նշվում։ Շարունակվում էին թռիչքային անվտանգության և դատական քննությունները։ Դատախազությունը որևէ վարկած չէր առանձնացրել։ Պաշտոնյաներն արդեն խոսել էին գիշերվա եղանակի, օդանավի արդիականացման և անձնակազմի փորձի մասին։ Վերջին վայրկյանների հաջորդականությունը դեռ չէր վերականգնվել։

Ֆրանսիայում Հայաստանի դեսպանության ցավակցական գրառման մեջ նրա անունը գրված էր հայերեն՝ Անդրանիկ Սարգսյան։ Հաջորդ տողում Քվենտին Կլիզի անունն էր։ Դեսպանությունը դիմում էր երկու ընտանիքներին, նրանց հարազատներին և ֆրանսիական օդատիեզերական ուժերին։ Սարգսյանի ծննդավայրի, մանկության ու ընտանիքի մասին հրապարակված կենսագրական տվյալներ չկային։ Նախկին հրամանատարի հիշողությունը վերադառնում էր օդուժի դպրոց՝ ժպտերես, բարի, «ճուտիկ Սարգսյան»։

2003 թվականի ընդունելության ցուցակի վերջում մնացել է ներկայանալու հրահանգը։ Սարգսյանն ու մյուս ընդունվածները պիտի գնային Սալոն-դը-Պրովանս։ Օրը՝ երկուշաբթի, սեպտեմբերի 1։ Ժամը՝ 14.00-ից 19.30։