Մանկական ուղեղային կաթվածով դերասանը հինգ եթերաշրջան անցավ աշխարհի աչքի առաջ և հետո բացատրեց, թե ինչու ճանաչելիությունը դեռ աշխատանք չի երաշխավորում. Ար Ջեյ Միթիի անսպասելի մահվան մասին

14 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ, ԼՈՍ ԱՆՋԵԼԵՍ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԱՄՆ ԹՂԹԱԿԻՑ    

Հոկտեմբերի 12-ին, ժամը 12։50-ին, Բրաունսվիլի ոստիկանությունը զանգ ստացավ Ար Ջեյ Միթիի տնից։ Ոստիկանները նրան գտան մահացած։ Ժամը 1։32-ին դատավորը արձանագրեց մահը։ Հանցավոր միջամտության նշաններ չկային։ Դերասանի ներկայացուցիչը նույն օրը հայտնեց, որ Միթին ինքնասպան է եղել։ Ոստիկանության հաղորդագրության մեջ այդ բառը չկար։ Մահվան պատճառն ու բնույթը դեռ քննվում էին։ Վերջնական պատասխանը պետք է տար դիահերձումը։ Նա 34 տարեկան էր։

Տասներկու օր առաջ Միթին կանգնած էր Բևերլի Հիլզի «Ֆայն Արթս» կինոթատրոնի լուսավորված մուտքի մոտ։ Ցուցադրում էին նրա նոր ֆիլմը՝ «Խոսելով անծանոթների հետ»։ Նա խաղում էր մանկական ուղեղային կաթվածով փակ ու կարգապահ տղամարդու, որի կյանք է մտնում անսպասելի ընկերությունը։

Հոկտեմբերի 4-ին նա Ալբուկերկեում էր՝ օդապարիկների միջազգային փառատոնում։ Կողքին Լուիս Մոնկադան էր՝ «Բրեյքինգ բեդ»-ի դերասանական կազմից։ Նրանց հրապարակած լուսանկարներում Նյու Մեքսիկոյի երկինքն էր, օդապարիկը, ծիծաղը։ Այդ նկարները դարձան Միթիի վերջին հանրային հայտնությունը։

Հոկտեմբերի 7-ին նրա էջում հայտնվեց Ջո Վուլփիսի փոդքասթից մի հատված։ Միթին խոսում էր Ուայթների ընտանիքի մասին՝ այն տան, որի ներսում հեռուստադիտողը տեսել էր նրա դեռահասությունն ու երիտասարդությունը։ Հայզենբերգի ճանապարհը ավարտվել էր։ Սքայլերի, Ուոլթեր կրտսերի և Հոլիի կյանքում, նրա խոսքով, պատմելու նյութ դեռ կար։ «Պատմելու բան դեռ կա, բայց պետք է ճիշտ պատմել»,— ասում էր նա։ Նույն զրույցում խոստովանում էր, որ «Բրեյքինգ բեդ»-ից բարձր նշաձող գտնելը գրեթե անհնար է։ Նա խոսում էր աշխատանքի, կերպարի, հաջորդ պատմության մասին։ Հինգ օր անց ոստիկանները մտան նրա տուն։

Բրայան Քրենսթոնի հեռախոսում մնացել էր նրանց վերջին նամակագրությունը։ Մի քանի շաբաթ շարունակ նրանք փորձում էին ճաշի օր գտնել։ Մահվան լուրից հետո Քրենսթոնը գրեց, որ չի կարող իմանալ՝ այդ հանդիպումը որևէ բան կփոխե՞ր։ Նա չփորձեց չկայացած ճաշից փրկության պատմություն սարքել։ Պահեց միակ հաստատուն փաստը. հանդիպումը ծրագրված էր և չկայացավ։

Հետո հիշեց 14-ամյա տղային, որին առաջին անգամ տեսել էր 2007 թվականի փետրվարին՝ փորձնական սերիայի նկարահանումներին։ Անփորձ էր։ Երբեմն՝ չարաճճի։ Միշտ ուշադիր։ Ծանր գրաֆիկը տանում էր համառությամբ։ Քրենսթոնը նրան անվանեց իր «քաղցր որդին» և գրեց, որ տարիների ընթացքում այդ տղան լավ դերասան դարձավ։

Ռոյ Ֆրենկ «Ար Ջեյ» Միթի III-ը մանկական ուղեղային կաթվածի ախտորոշումը ստացել էր երեք տարեկանում։ Տարիներ շարունակ կրել էր հատուկ ամրակներ, քայլել հենակներով, անցել ֆիզիկական թերապիա։ Նրա վիճակը ավելի թեթև էր, քան Ուոլթեր Ուայթ կրտսերինը։ Դերի համար Միթին նորից վերցրեց հենակները, ծանրացրեց քայլքը, խոսքի դժվարությունն ավելի տեսանելի դարձրեց։ Մի քանի դրվագ անց այդ աշխատանքն այլևս չէր նկատվում։ Էկրանին դեռահաս էր։ Նախաճաշում էր, պաշտպանում հորը, վիճում մոր հետ ու չէր հասկանում, թե ինչու է տունը քանդվում իր շուրջը։

Միթին խաղաց սերիալի բոլոր հինգ եթերաշրջաններում՝ 56 դրվագում։ Ուոլթեր կրտսերը հանցագործության կենտրոնում չէր։ Նա ապրում էր նույն տան մեջ, որտեղ հոր յուրաքանչյուր արդարացում մի օր բախվում էր իր որդու հայացքին։ Հաշմանդամությունը կերպարին չէր կուլ տալիս։ Միթին տարիներ անց նույն միտքն էր կրկնում հարցազրույցներում. մարդուն պետք է տեսնել այնքան ժամանակ, մինչև հենակները, սայլակը կամ խոսքի առանձնահատկությունը դադարեն գլխավոր լուր լինելուց։

Նրա մանկության մեջ մեծահասակի գործերը շուտ էին սկսվել։ Միթին որդեգրված էր։ Տասնմեկ տարեկանում, մոր ծանր ավտովթարից հետո, խնամում էր նրան և փոքր քրոջը։ Տասներեքում իրեն ընտանիքի հիմնական վաստակողն էր կոչում։ Լոս Անջելես տեղափոխվելուց հետո հայտնվեց զանգվածային տեսարաններում, ստացավ փոքր դերեր։ «Բրեյքինգ բեդ»-ի լսումը նրա առաջին խոշոր հնարավորություններից էր։ Սերիալի ավարտին ուներ համաշխարհային ճանաչում, դերասանական գիլդիայի պարգև և մի անուն, որը յուրաքանչյուր նոր հարցազրույցում նորից վերադարձնում էր Ուոլթեր կրտսերին։

Այդ անունը նաև դռներ էր բացում։ Միթին դարձավ «Յունայթեդ Սերեբրալ Փալսի» կազմակերպության դեսպան, համագործակցեց «Շրայներների մանկական հիվանդանոցների» հետ, խոսեց դերասանական միության ծրագրերում, մասնակցեց հակաբուլինգային արշավների։ 2013 թվականին ստացավ Հերոլդ Ռասելի անվան մրցանակը։

Նա չէր սիրում այն դերերը, որտեղ հաշմանդամություն ունեցող մարդը գրված էր որպես խղճահարության առարկա կամ ուրիշի բարությունը չափելու գործիք։ Պահանջը պարզ էր։ Հաշմանդամություն ունեցող դերասանը պետք է կարողանա խաղալ բժշկի, սիրահարի, հանցագործի, հարևանի, անհաջողակի, ծիծաղելի մարդու։ Դերի անվան կողքին ախտորոշում գրելը դեռ դեր չէր ստեղծում։

«Բրեյքինգ բեդ»-ից հետո եկան «Ծննդատանը փոխվածները», «Կաղնու սենյակը», «Հաղթանակը», «Արդարության պահապանները» և անկախ կինոյի այլ աշխատանքներ։ Նա քայլեց մոդելային ցուցադրություններում, հաղորդումներ վարեց, աշխատեց պարալիմպիկ խաղերի հեռուստատեսային լուսաբանման մեջ։ Նոր դերերը հաճախ փոքր էին այն սերիալի համեմատ, որի նկարահանման հրապարակում նա մեծացել էր։ Միթին ասում էր, որ ճանաչելի դեմքն էլ հաշմանդամություն ունեցող դերասանի համար սովորական դերերի մեծ ընտրություն չի ապահովում։ Նա շարունակում էր լսումների գնալ, նկարահանվել, ֆիլմեր արտադրել և իր անունով բացել այն դռները, որոնք ուրիշների առաջ դեռ փակ էին։

Վերջին տարիներին նրա կյանքի քարտեզում մեծ տեղ էր զբաղեցնում Բրաունսվիլը։ Որպես Ռոյ Ֆ. և Ջոան Քոուլ Միթի հիմնադրամի նախագահ՝ նա մասնակցում էր քաղաքի կրթական, մշակութային ու բարեգործական ծրագրերին։ Հիմնադրամը կապված էր նրա ընտանիքի պատմության հետ։ Քաղաքի նախկին կերպարվեստի թանգարանը վերածվեց «Միթի» արվեստի և մշակույթի կենտրոնի։ Երբ տարածքը ստացավ Տեխասի մշակութային շրջանի պաշտոնական կարգավիճակ, Միթին ասաց. «Սա վերջնագիծը չէ, սա մեկնարկային գիծն է»։

Հոկտեմբերի 12-ի երեկոյան նրա գործընկերները սկսեցին հրաժեշտի գրառումներ հրապարակել։ Աարոն Փոլը գրել էր, որ բառեր չի գտնում, հետո դիմել էր ընթերցողներին՝ դուք սիրված եք, դուք մենակ չեք։ Դին Նորիսը հիշել էր այն դեռահասին, որին նկարահանման հրապարակում աչքից չէր թողնում։ Բոբ Օդենկըրքը գրել էր, որ Միթին աշխարհին դիմավորում էր դրականությամբ և մարդկանց հետ կապվելու ցանկությամբ։

Քրենսթոնի գրառման մեջ մնաց ամենակենցաղային մանրուքը։ Երկու մարդ փորձում էին ճաշի օր որոշել։ Մեծ սերիալից, երկար տարիներից ու հազարավոր նկարահանված կադրերից հետո նրանց միջև նախատեսված էր սովորական սեղան։ Սովորական խոսակցություն։ Այդ օրը չեկավ։

Միթիի վերջին հարցազրույցները, օդապարիկի կողքին ժպիտը, նոր ֆիլմի ցուցադրությունը և աշխատանքի ծրագրերը չեն պատմում, թե ինչ է կատարվել վերջին ժամերին։ Հանրությանը հայտնի փաստերն այստեղ ընդհատվում են։ Ոստիկանությունը շարունակում էր քննությունը։ Բժշկական եզրակացությունը դեռ պատրաստ չէր։ Ընտանիքը խնդրել էր հարգել իր գաղտնիությունը և ծաղիկների փոխարեն նվիրատվություն անել մանկական ուղեղային կաթվածի հետազոտությանը։

ԱՄՆ-ում հոգեբանական ճգնաժամի կամ ինքնասպանության մտքերի դեպքում 988 համարին կարելի է զանգահարել կամ գրել շուրջօրյա։ Այդ թիվը հայտնվեց նաև Միթիի գործընկերների հրաժեշտի գրառումներում։

Բրաունսվիլի քաղաքապետարանի կայքում նրա լուսանկարի տակ մնացել էր նույն նախադասությունը. «Սա վերջնագիծը չէ, սա մեկնարկային գիծն է»։ Էջը հրապարակվել էր հոկտեմբերի 13-ին՝ մեկ օր անց այն զանգից, որ ոստիկանությունը ստացել էր ժամը 12։50-ին։