«Երևան Մոլ»-ի 30 տոկոսը, «Շանթ»-ի 48 տոկոսը և տասնմեկ ծանուցագիր. ինչ գործ է հավաքում դատախազությունը Միքայել Մինասյանի շուրջ
6 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՐՄԵՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ
«Ազդարար»-ի սեպտեմբերի 29-ի էջում տասնմեկ առանձին գրառում կար։ Նույն վարչությունը։ Նույն հասցեն։ Գրեթե նույն չոր տեքստը։ Հոկտեմբերի 9-ին, կեսօրից հետո, հասցեատերերին սպասում էին Տիգրան Մեծի պողոտա 50-ում՝ Գլխավոր դատախազության ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման գործերով վարչությունում։ Պետք էր ծանոթանալ նյութերին, ներկայացնել դիրքորոշում, լրացնել հայտարարագիր։
Գույքի ցանկ չկար։ Կային անուններ՝ Միքայել Մինասյան, նրա կինը՝ Անուշ Մինասյան, Արմեն Պետրոսյան, Բագրատ Սարգսյան, Աբրահամ Սարգսյան, Արամ Մնացականյան, Բորիս Գոլովանով, Գեննադի Ռոմանենկո, Վազրիկ Սեկոյան, Տիգրան Եղոյան, Տիգրան Սաֆարյան։ Մեդիա, առևտրի կենտրոն, գովազդ, էներգետիկ բիզնես։ Տարիներ շարունակ տարբեր գործերում ու հրապարակումներում շրջած անունները հիմա մեկ ցուցակում էին։
Ծանուցագիրը հարցաքննության մասին չէ։ Դատախազությունը հայտնել է, որ Մինասյանին և նրա հետ փոխկապակցված անձանց պատկանող գույքի ուսումնասիրությամբ կազմվել է նախնական ամփոփագիր։ Օրենքը այդ պահին պահանջում է տեղեկացնել շահագրգիռ անձանց։ Նրանք մեկ ամիս ունեն նյութերը կարդալու, առարկություններ ներկայացնելու և հայտարարագիր լրացնելու համար։ Հայտարարագրում ներառվում են անձի ու նրա ընտանիքի գույքը, պարտավորությունները, Հայաստանում և արտերկրում բացված բանկային հաշիվները, եկամուտները, խոշոր ձեռքբերումներն ու օտարումները։
Դրա համար ցուցակում կա նաև Անուշ Մինասյանի անունը։ Ծանուցումը նրան քրեական մեղադրանք չի առաջադրում։ Գույքի ուսումնասիրությունը ներառում է ընտանիքի ֆինանսական տվյալները, երբ դատախազությունը փորձում է համադրել՝ տարիների ընթացքում ինչ է ձեռք բերվել, ում անունով է ձևակերպվել, ինչ եկամտով է վճարվել և ում իրավունքը կարող է շոշափվել հնարավոր հայցով։ Ամուսնու և կնոջ անունները նույն ցուցակում դեռ թաքցված սեփականության ապացույց չեն։ Դատախազությունը փաստաթղթեր է սպասում։ Հասցեատերերը կարող են դրանց դիմաց դնել իրենց փաստաթղթերը։
Նախնական ամփոփագրից հետո վարչությունը կարող է դադարեցնել ուսումնասիրությունը, փորձել հաշտության հասնել կամ դիմել դատարան։ Այս վարույթով դատարանի վճիռ չկա։ «Ապօրինի ծագում ունեցող գույք» ձևակերպումն առայժմ դատախազության պնդումն է։ Այն պետք է ապացուցվի քաղաքացիական դատավարությունում։ Եթե գործը հասնի դատարան, պատասխանողները կարող են ներկայացնել եկամուտների, վարկերի, վաճառքների, նվիրատվությունների և սեփականության ծագման իրենց ապացույցները։ Քրեական գործերից որևէ մեկի ավարտը այս վարույթը ինքնաբերաբար չի փակում։
Հունիսի 4-ին այս ուսումնասիրության մասին հրապարակային տեղեկություն դեռ չկար։ Նախընտրական եզրափակիչ բանավեճում Նիկոլ Փաշինյանն ասաց. «Ինչ վերաբերում է Սերժ Սարգսյանի փեսա Միշիկին, մենք Միշիկի ապօրինի գույքերն ենք այսօր հետ վերադարձնում»։ Այդ պահին հրապարակված չէր բռնագանձման հայցը, նախնական ամփոփագիրը կամ վերադարձված գույքի ցանկը։ Գրեթե չորս ամիս անց «Ազդարար»-ում հայտնվեցին անունները։ Գույքի ցանկը չհայտնվեց։ Քաղաքական նախադասության հետևից հանրային դաշտ հասավ իրավական ընթացակարգի չոր լեզուն՝ գրանցված փոստ, պաշտոնական հրապարակում, մեկամսյա ժամկետ։
Մինասյանի հետ կապվող բիզնեսների հրապարակային ցուցակն ավելի հին է։ 2020 թվականի ապրիլին վարչապետի մամուլի քարտուղար Մանե Գևորգյանը պնդեց, որ նախկին դեսպանը տարբեր անձանց անուններով բաժնեմասեր է ունեցել «Սպայկա»-ում, Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատում, «Երևան Մոլ»-ում, «Շանթ»-ում, «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում և այլ ընկերություններում։ Դա քաղաքական մեղադրանք էր։ Դատական ապացույցներ հրապարակված չէին։ Հետագա տարիներին այդ ցուցակի որոշ մասեր հայտնվեցին քրեական վարույթների նկարագրություններում։ Այնտեղ արդեն կային տոկոսներ, պայմանագրերի ամսաթվեր, փոխանցված գումարներ և մարդկանց անուններ։
Բագրատ Սարգսյանի անունը ցուցակից առաջինը տանում է դեպի հեռուստատեսություն։ Նա «Արմենիա» հեռուստաընկերության համահիմնադիրներից էր և 1998 թվականին ընկերությունում ուներ 27 տոկոս բաժնեմաս։ Հետագայում տեղափոխվեց Միացյալ Նահանգներ և հիմնեց «ՅուԷս Արմենիա» հեռուստաընկերությունը։ Հրապարակային ծանուցումը չի ասում, թե նրա որ գույքային իրավունքն է ուսումնասիրվում։ Այն միայն նրան տալիս է նյութերին ծանոթանալու և դիրքորոշում ներկայացնելու հնարավորություն։
Արամ Մնացականյանի դեպքում հրապարակված թղթերն ավելի շատ բան են ասում։ Նա Մինասյանի դասընկերն է, «Շանթ» հեռուստաընկերության 48 տոկոսի բաժնետերը և դեղերի մեծածախ առևտրով զբաղվող «Մերիան գրուպ»-ի ամբողջական սեփականատերը։ 2025 թվականին դատարան ուղարկված քրեական վարույթում դատախազությունը պնդել է, որ Մնացականյանը, Մինասյանը և ևս մեկ անձ պայմանավորվել են թաքցնել «Շանթ»-ի 48 տոկոս բաժնեմասի իրական ծագումն ու պատկանելությունը։ Մեղադրանքի համաձայն՝ բաժնեմասը գնելու գումարը անցել է արտերկրյա ու փոխկապակցված կառույցներով, հետո սեփականությանը տրվել է օրինական տեսք։ Դատարանը այդ պնդումներին վերջնական գնահատական դեռ չի տվել։
«Երևան Մոլ»-ի դրվագում փաստաթղթերի մեջ կանգնած է մի թիվ՝ 3 միլիարդ 124 միլիոն 800 հազար դրամ։ Վազրիկ Սեկոյանը 2013 թվականին դարձել էր այն ժամանակ «Շին Տավր» կոչվող ընկերության տնօրենը։ 2019-ին նրա անունով ձևակերպվել էր արտերկրյա «Էմ Էլ Ար Ի» ընկերությանը պատկանող 30 տոկոս բաժնեմասի վաճառքը՝ մոտ 3,2 միլիարդ դրամով։ Դատախազությունը գործարքը ձևական է համարում։ Նույն վարկածով՝ գումարը տարբեր պայմանագրերով շրջանառվել է չորս կազմակերպությունների հաշիվներով, փոխանցվել ընկերությանը, ապա բաժնեմասերը գրանցվել են Սեկոյանի անունով՝ իրական պատկանելությունը թաքցնելու համար։ Սեկոյանը նախկինում ղեկավարել էր նաև «ՓանԱրմենիան մեդիա գրուպ»-ը։ Այդպես «Երևան Մոլ»-ի գործարքի կողքին նորից երևում է նախկին մեդիա կառույցը։
Տիգրան Եղոյանի անունը մնացել է «Էս Այ Հոլդինգ»-ում անցկացված խորհրդակցությունների արձանագրություններում։ Դատախազության նկարագրությամբ՝ նա Միքայել Մինասյանի և Լեոնիդ Արևշատյանի վստահելի մարդկանց շրջանակում էր և մասնակցում էր ընկերությունների ոչ պաշտոնական կառավարմանը։ Խորհրդակցությունների ժամանակ քննարկվել են գույքի գնումն ու փոխանցումը, ֆինանսական հոսքերը, շահույթի բաշխումը, պաշտոնատար անձանց միջոցով օրենսդրական փոփոխություններ նախաձեռնելու հարցերը։ Արձանագրություններից մեկում մնացել է կոպիտ ձևակերպումը՝ «փողերի լվացքը վերջացնելու»։ Էլեկտրոնային նամակները ուղարկվել են Մինասյանին, Արևշատյանին, Եղոյանին, Արմեն Պետրոսյանին, Բագրատ Սարգսյանին, Վազրիկ Սեկոյանին և այլ անձանց։
Տիգրան Սաֆարյանի անունը տանում է դեպի հեռուստագովազդի վաճառքն ու լսարանի չափումը։ Նա երկար տարիներ կապված է եղել «Մեդիա Ինթերնեշնլ Սերվիս»-ի հետ։ 2025 թվականի իրական շահառուների հայտարարագրում Սաֆարյանը նշված է որպես ընկերության 100 տոկոս իրական շահառու՝ 2013 թվականից։ Նույն տարիներին «ՓանԱրմենիան մեդիա գրուպ»-ը միավորում էր հեռուստաակտիվները, «Մեդիա Ինթերնեշնլ Սերվիս»-ը վաճառում էր գովազդը, «Ադմոսֆեր»-ը չափում էր լսարանը։ «Ադմոսֆեր»-ն այդ շրջանում Հայաստանում հեռուստալսարան չափող միակ ընկերությունն էր։ Շուկայի մասնակիցները վիճարկել էին նրա տվյալները։ 2022 թվականի միջազգային աուդիտը չափման համակարգը միջազգային չափանիշներին չհամապատասխանող էր գնահատել։ Այդ թվերով էին հաշվարկվում հեռուստագովազդի գինն ու բաշխումը։
Արմեն Պետրոսյանի անունը հասնում է «Ձորագետ Հիդրո»-ի գործին։ 2023 թվականին այդ վարույթով Մինասյանին մեղադրանք էր առաջադրվել առանձնապես խոշոր չափերով փողերի լվացման համար։ Դատախազության վարկածով՝ պետական պաշտոն զբաղեցնելու և ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու արգելքի պայմաններում նա անձամբ, Պետրոսյանի ու Լեոնիդ Արևշատյանի միջոցով մասնակցել է 2010 թվականին հիմնադրված ընկերության կառավարմանը և օրինականացրել հանցավոր ճանապարհով ստացված գույք։ Այդ գործով վերջնական դատական գնահատական չկա։
Աբրահամ Սարգսյանի, Բորիս Գոլովանովի և Գեննադի Ռոմանենկոյի անունների մոտ հրապարակված թղթերը լռում են։ Ծանուցումները չեն ասում, թե որ բաժնեմասը, պայմանագիրը կամ փոխանցումն է նրանց դարձրել շահագրգիռ անձ։ Բաց նյութերն էլ այդ կապը չեն պարզում։ Մնացած ամեն բան այս պահին ենթադրություն կլինի։
Միքայել Մինասյանը շուրջ վեց տարի Հայաստանում չէ։ Նրա նկատմամբ 2020 թվականին հայտարարված միջազգային հետախուզումը 2022 թվականին դադարեցվել էր։ Հայաստանի ներսում քրեական վարույթները շարունակվել են։ Հոկտեմբերի 9-ի ընթացակարգը նախկին դեսպանի՝ շենք մտնելուց կախված չէ։ Օրենքը թույլ է տալիս ծանուցումն ուղարկել գրանցված փոստով, էլեկտրոնային եղանակով և հրապարակել պաշտոնական կայքում։ Առաքման հաստատում չլինելու դեպքում հրապարակումից մեկ ամիս անց անձը համարվում է պատշաճ ծանուցված։ Աթոռը կարող է դատարկ մնալ։ Ժամկետը դրանից չի կանգնի։
Հոկտեմբերի 9-ին Տիգրան Մեծի պողոտա 50-ում կարող են բացվել քրեական վարույթներից հավաքված փաստաթղթերը։ Ցուցակի գլխավոր անունը գուցե սենյակում չլինի։ Պաշտոնական կայքում արդեն մնացել են տասնմեկ գրեթե նույնատիպ գրառում։ Գույքի ցանկը հրապարակված չէ։ Յուրաքանչյուր ծանուցման վերջում նույն ժամկետն է՝ հրապարակման օրվանից մեկ ամիս։
