ԱՄՆ կոնգրեսը հանրապետականներից անցավ դեմոկրատներին. ինչ կատարվեց ԱՄՆ-ում՝ Yerevan Online Mag.-ի մեծ ռեպորտաժում

2 минуты назад

4 мин. чтения

Նյու Ջերսիում նախկին օդաչուն հաղթեց գործող կոնգրեսականին։ Կանզասն առաջին անգամ 94 տարում դեմոկրատ սենատոր ընտրեց։ Տեխասում պարտվեց Թրամփի աջակցած թեկնածուն։ Ընտրական գիշերվա վերջում հանրապետականները կորցրել էին Կոնգրեսի երկու պալատները։

3 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ, ԼՈՍ ԱՆՋԵԼԵՍ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԱՄՆ ԹՂԹԱԿԻՑ

Նոյեմբերի 3-ին, ժամը 21։48-ին, հայտնի դարձավ Նյու Ջերսիի յոթերորդ ընտրատարածքի հաղթողը։ Ռեբեկա Բենեթ։ Բրիջուոթերի «Բրիջուոթեր Մանոր» հանդիսությունների սրահում մարդիկ գրկախառնվում էին։ Բենեթը 39 տարեկան էր։ Նախկինում ծառայել էր որպես ռազմածովային ուղղաթիռի օդաչու, հետո ղեկավար պաշտոն զբաղեցրել առողջապահության ոլորտում։ Սա նրա առաջին ընտրապայքարն էր։ Մրցակիցը Թոմ Քին կրտսերն էր՝ գործող հանրապետական կոնգրեսականը, նախկին նահանգապետի որդին։ Ընտրատարածքում գրանցված հանրապետականներն ավելի շատ էին, բայց հաղթեց Բենեթը։ Սրահում տոնում էին մեկ մանդատ։ Վաշինգտոնում հենց այդպիսի մանդատներն էին որոշելու, թե ում ձեռքում կմնա Ներկայացուցիչների պալատը։

Ժամը 22։41-ին Փենսիլվանիայից եկավ Ջանել Սթելսոնի հաղթանակի լուրը։ Նա հաղթել էր Սքոթ Փերիին։ Երկու տարի առաջ նախկին հեռուստահաղորդավարուհին նրան պարտվել էր մոտ հինգ հազար ձայնով։ Փերին Կոնգրեսում էր 2013 թվականից, ժամանակին ղեկավարել էր հանրապետական պահպանողականների խմբակցություններից մեկը։ Քվեարկության նախօրեին Բոյլինգ Սփրինգսում բնակվող 68-ամյա Էդի Յանեքը պատմել էր, որ Սթելսոնի օգտին ավելի քան հազար զանգ է արել։ Կամավոր էր դարձել՝ որոշելով, որ Փերին պետք է հեռանա Կոնգրեսից։ Այս անգամ հաղթեց Սթելսոնը։

Ներկայացուցիչների պալատի բոլոր 435 տեղերը քվեարկության էին դրված։ Մեծամասնության համար պետք էր առնվազն 218-ը։ Հանրապետականների առավելությունը մինչ ընտրությունները շատ փոքր էր։ Նյու Ջերսիի ու Փենսիլվանիայի կորուստներին ավելացան Հյուսիսային Կարոլինայի, Կենտուկիի և այլ նահանգների արդյունքները։ Հյուսիսային Կարոլինայի տասնմեկերորդ ընտրատարածքում Ջեյմի Էյջերը հաղթեց հանրապետական Ջենիֆեր Բալքոմին։ Առանձին տեղամասերում դեռ հաշվում էին ձայները, երբ լրատվական կազմակերպություններն արդեն հայտարարեցին՝ պալատի մեծամասնությունն անցնում է դեմոկրատներին։

Սենատի թվերն ավելի համառ էին թվում։ Հանրապետականներն ընտրություններին եկել էին 53 աթոռով։ Դեմոկրատները, իրենց հետ քվեարկող երկու անկախ սենատորների հաշվառմամբ, ունեին 47-ը։ Ընտրության էր դրված 35 տեղ՝ ներառյալ երկու արտահերթ ընտրությունները։ Դեմոկրատներին հարկավոր էր պահպանել իրենց տեղերը և հանրապետականներից զուտ չորս աթոռ վերցնել։ Դա պահանջում էր հաղթել նահանգներում, որտեղ հանրապետական թեկնածուն սովորաբար ընտրություններին մոտենում էր վստահ առավելությամբ։

Տեխասում հաղթեց Ջեյմս Տալարիկոն՝ հանրային դպրոցի նախկին ուսուցիչը, որն աստվածաբանություն էլ էր սովորել։ Նա պարտության մատնեց նահանգի գլխավոր դատախազ Քեն Փաքսթոնին։ Վերջին անգամ Տեխասը դեմոկրատ էր ընտրել ԱՄՆ Սենատ 1988 թվականին։ Փաքսթոնի շուրջ վեճերն ավելի վաղ էին սկսվել։ 2023 թվականին նահանգի՝ հանրապետականների վերահսկած Ներկայացուցիչների պալատը նրան իմպիչմենթի էր ենթարկել։ Նահանգային Սենատը նրան արդարացրել էր։ 2026 թվականի հանրապետական նախնական ընտրություններում Թրամփը պաշտպանել էր Փաքսթոնին՝ գործող սենատոր Ջոն Քորնինի դեմ։ Փաքսթոնը հաղթել էր Քորնինին։ Նոյեմբերի 3-ին պարտվեց Տալարիկոյին։ Նույն գիշեր նահանգապետ Գրեգ Էբոթը զիջեց իր պաշտոնը դեմոկրատ Ջինա Ինոխոսային։ Տեխասում հանրապետականները կորցրին երկու պաշտոն, որոնք մտադիր էին պահել։

Կանզասում վերջին դեմոկրատ սենատորի ընտրությունից անցել էր 94 տարի։ 1932 թվականից հետո նահանգը Սենատ էր ուղարկել միայն հանրապետականների։ Հիմա գործող սենատոր Ռոջեր Մարշալը պարտվեց Ադամ Համիլթոնին՝ մեթոդիստական մեծ եկեղեցական համայնքի հովվին։ Համիլթոնը խոսում էր տնտեսական դժվարություններից, հորդորում լսել նաև հակառակ կողմին։ Թրամփը երկու անգամ եկել էր Կանզաս՝ Մարշալին աջակցելու։ Փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն էլ երկու անգամ մասնակցել էր նրա օգտին կազմակերպված միջոցառումների։ Չորս այցը չփրկեց Մարշալի տեղը։ Կանզասը դեմոկրատ սենատոր ընտրեց։

Հարավային Կարոլինայում սենատական տեղը թափուր էր մնացել հուլիսին՝ Լինդսի Գրեհեմի մահից հետո։ Նրա փոխարեն նշանակվել էր քույրը՝ Դարլին Գրեհեմը։ Հետո նա Թրամփի աջակցությամբ հաղթել էր հանրապետականների նախնական ընտրություններում։ Գրեհեմը պետական պաշտոն զբաղեցնելու փորձ ուներ, բայց քարոզարշավի ընթացքում խնդիր էր դարձել ազգային անվտանգության հարցերում սեփական անփորձության մասին նրա հայտարարությունը։ Դեմոկրատների թեկնածուն Չարլսթոնի մանկաբույժ Էնի Էնդրյուսն էր։ Նա խոսում էր բուժօգնության գներից, ընտանիքների ծախսերից, Վաշինգտոնի կոռուպցիայից։ 2024 թվականին Թրամփն այստեղ հաղթել էր գրեթե 18 տոկոսային կետի առավելությամբ։ Երկու տարի անց սենատական ընտրությունում հաղթեց Էնդրյուսը։

Այովայում հանրապետական Էշլի Հինսոնի մրցակիցը Ջոշ Թյուրեքն էր՝ նահանգային օրենսդիր և պարալիմպիկ բասկետբոլի կրկնակի չեմպիոն։ Նա ծնվել էր ողնաշարի զարգացման արատով, անվասայլակով էր մասնակցում ընտրական հանդիպումներին։ Թյուրեքը խոսում էր աշխատավոր ընտանիքների ծախսերից։ Նրանք պայքարում էին հեռացող սենատոր Ջոնի Էռնսթի տեղի համար։ Այովայի ֆերմերներին անհանգստացնում էին մաքսատուրքերը, դիզելի բարձր գինը, գյուղատնտեսական դժվարությունները։ Հինսոնը պարտվեց։ Սենատի այդ տեղը գնաց Թյուրեքին։

Օհայոյում Շերոդ Բրաունը հաղթեց հանրապետական Ջոն Հասթեդին և վերադարձավ Սենատ։ Պայքարը Ջեյ Դի Վենսի նախկին տեղի համար էր։ Հյուսիսային Կարոլինայում նախկին նահանգապետ Ռոյ Քուփերը հաղթեց Թրամփի աջակցած Մայքլ Ուոթլիին։ Ջորջիայում Ջոն Օսոֆը պահեց դեմոկրատների տեղը՝ պարտության մատնելով հանրապետական Մայք Քոլինզին։ Մենում Թրոյ Ջեքսոնը հաղթեց Սյուզան Քոլինզին՝ ավարտելով նրա երկարամյա սենատական կարիերան։ Սենատի հաշվարկը փոխվեց։ Դեմոկրատներն անցան մեծամասնության շեմը։ Որոշ տեղերում քվեաթերթիկներ դեռ մնացել էին հաշվելու, բայց այդ հաշվարկով հանրապետականների մեծամասնությունն այլևս չէր վերադառնա։

Ընտրությունների օրվա հարցումներում գրեթե տասից ինը մարդ ասել էր, որ ապրուստի արժեքը կարևոր կամ վճռական նշանակություն ունի իր քվեի համար։ Հարցվածների շուրջ երեք քառորդը դժգոհ կամ զայրացած էր երկրի ընթացքից։ Մոտ 70 տոկոսը ցանկանում էր, որ Կոնգրեսը նախագահի նկատմամբ վերահսկողությունն ուժեղացնի։ Սրանք հարցմանը մասնակցած ընտրողների պատասխաններն էին, ամբողջ բնակչության մասին հաստատված թվեր չէին։ Փետրվարին սկսված Իրանի դեմ պատերազմից հետո բենզինը թանկացել էր։ Թրամփի ներմուծման մաքսատուրքերի շուրջ վեճը շարունակվում էր։ Հանդիպումներում, հարցումներում, ընտրողների պատասխաններում կրկնվում էին ծանոթ ծախսերը՝ սնունդ, վառելիք, բնակարան, բուժօգնություն։

Նախագահն ընտրություններից առաջ մեկնել էր հանրապետական թեկնածուների հավաքներին։ Մարդկանց խնդրում էր քվեարկել այնպես, կարծես ինքն էլ է քվեաթերթիկում։ Նոյեմբերի 3-ին, երբ արևմտյան ափի ընտրատեղամասերը դեռ չէին փակվել, նա սոցցանցում գրեց. «Ես քվեաթերթիկում չէի, իսկ եթե լինեի, մենք ջախջախիչ հաղթանակ կտանեինք»։ Հետո հեռուստահարցազրույցում ասաց, որ ընտրողներին թեկնածուները դուր չէին եկել։ Մեկ այլ հարցազրույցում խոսեց արդյունքներն ընդունելու և դեմոկրատների հետ աշխատելու պատրաստակամության մասին։ Իր աջակցած Փաքսթոնը պարտվել էր Տեխասում, Ուոթլին՝ Հյուսիսային Կարոլինայում, Դարլին Գրեհեմը՝ Հարավային Կարոլինայում։

Դեմոկրատների սենատական առաջնորդ Չաք Շումերը խոսեց Սենատի ընտրական քարտեզի սերնդային փոփոխության մասին։ Ներկայացուցիչների պալատի դեմոկրատ առաջնորդ Հաքիմ Ջեֆրիսն ասաց, որ ամերիկացիները վճռական փոփոխություն են պահանջում։ Այժմ նա կարող է հավակնել պալատի խոսնակի պաշտոնին։ Հանրապետականների սենատական առաջնորդ Ջոն Թյունը խոստացավ դիմադրել դեմոկրատների նախաձեռնություններին և Թրամփի օգնությամբ կանգնեցնել դրանցից ամենածայրահեղները, ինչպես ինքն էր դրանք անվանում։ Գիշերը դեռ չէր ավարտվել, իսկ Կոնգրեսի հաջորդ վեճի կողմերն արդեն իրենց տեղերն էին զբաղեցնում։

Նոր Կոնգրեսը պաշտոնավարելու է 2027 թվականի հունվարի 3-ից։ Մինչ այդ երկու պալատներում ղեկավար պաշտոնները մնում են հանրապետականների ձեռքում։ Հունվարից դեմոկրատները կղեկավարեն հանձնաժողովները, կկարողանան լսումներ հրավիրել, վարչակազմից փաստաթղթեր պահանջել, որոշել օրինագծերի քննարկման ընթացքը։ Թրամփը կմնա Սպիտակ տանը։ Սովորական օրինագծերն օրենք դառնալու համար դեռ պետք է նրա ստորագրությունը։ Նախագահական վետոն հաղթահարելու համար երկու պալատներից յուրաքանչյուրում անհրաժեշտ է ձայների երկու երրորդը։ Սենատում շատ օրինագծերի քննարկումն ավարտելու համար սովորաբար անհրաժեշտ 60 ձայնի կանոնն էլ կմնա ուժի մեջ։

Ընտրությունների գիշերը Թրամփը հրապարակեց կարմիր գլխարկի պատկեր՝ իր նախընտրական գլխարկների ձևով։ Վրան մեկ բառ էր. «ՎԵՏՈ»։ Ձայները դեռ հաշվում էին։ Նոր Կոնգրեսը դեռ չէր գումարվել։ Նրա ղեկավարները դեռ չէին ընտրվել։ Գլխարկի գրությունն արդեն պատրաստ էր։