Ամեն օրվա «Ամէն»-ը. ինչպես ենք օգտագործում այդ սուրբ բառը՝ ինքներս էլ չնկատելով
- 37 минут назад
- 2 мин. чтения
Այս ակնարկը ծնվել է մեր ընթերցող Նաիրա Քեշիշյանի մի նուրբ դիտարկումից։ Նա մեր ուշադրությունը հրավիրեց հայերենի «ամեն» բառի և աղոթքի «Ամէն»-ի զարմանալի համահնչության վրա։ Նաիրայի այդ միտքն էլ դարձավ այս ակնարկի ելակետը։
6 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, YEREVAN ONLINE Mag.
Հայերեն բառարանում «ամեն»-ի դիմաց գրված է՝ «Առանց բացառության բոլոր, համայն»։ Քիչ ներքև՝ «Եղիցի, թող լինի՝ կատարվի»։ Առաջինի կողքին «դերանուն» նշումն է, երկրորդի՝ «կրոնական»։ Երկու բացատրությունների միջև մի քանի տող է։
Ամեն օր, ամեն տարի, ամեն մարդ։ Ասում ենք՝ առանց բառի վրա կանգ առնելու։ Խոսում ենք մեր սովորությունների, աշխատանքի, հաջորդ տարվա մասին։ Աղոթքի վերջում նույն հնչողությունն ավելի ուշադիր ենք լսում։ «Ամէն» ենք ասում՝ հաստատելով ասվածը, վստահելով դրան։
Կարող ես աղոթք չիմանալ, եկեղեցի չմտնել ու ասել՝ «ամեն առավոտ»։ Դրանից առօրյա խոսքն աղոթք չի դառնում։ Բայց աղոթքն ավարտող ձայնը լսվում է սովորական նախադասության մեջ։ Այս մոտիկությունն ինձ զարմացնում է։
Հայաստանը քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակած առաջին երկիրն է։
Այդ վաղեմությամբ հպարտանալու պատճառ ունենք։ Ինձ ավելի մոտ է այն, որ աղոթքի «ամէն»-ը հայի ականջին առօրյա հնչողություն էլ ունի։ Նույն հնչողությամբ խնդրում ենք, խոսում տան մասին, դժգոհում։ Հանդիսավոր ձայն պետք չէ։
«Հայր մեր»-ում հացը խնդրում ենք այս օրվա համար.
«Զհաց մեր հանապազորդ տուր մեզ այսօր»։
Վաղը նորից հաց է պետք լինելու։ Աղոթքի վերջում ասված «ամէն»-ն այս խնդրանքն էլ է հաստատում։ Ամեն օր հացը պետք է պատրաստել, բաժանել։ Երեկ կերակրածդ մարդն այսօր էլ պիտի ուտի։ Հոգնելն այդ կարիքը չի վերացնում։
«Ամեն օր զանգիր» խնդրանքին էլ մեկ զանգով չես պատասխանի։ Հաջորդ օրն էլ պիտի զանգես։ Խոսելիք կարող է գրեթե չլինել։ Խնդրողը ձայնդ նորից է ուզում լսել։ Այդ ցանկության մեջ եմ լսում «Ամէն»-ը։
«Ամեն տարի» ասելով՝ հաջորդ տարվա համար էլ ենք տեղ թողնում։ Տարիները կարող են շատ թվալ։ Հետո նույն խոսքի մեջ ավելի զուսպ խնդրանք ես լսում՝ թող նորից հավաքվենք։ Թող հաջորդ տարի էլ կարողանանք։
«Ամեն օր ցավում է»։ Նույն բառն այստեղ էլ կա։ Բայց «թող լինի» ասելը դաժան կլիներ։ Ցավողը գուցե հենց վաղվա կրկնությունից է վախենում։ Բառերի համահնչությունը նրա ցավը չի օրհնում։
«Ամեն մարդ» ասելիս բառարանի բացատրությունն անփոփոխ է՝ առանց բացառության։ Սիրելի մարդկանց մասին խոսելիս հեշտ է ընդունել այս իմաստը։ Ավելի դժվար է ընդունել, որ նույն բառը վերաբերում է նաև նրան, ում չենք սիրում, ում հետ համաձայն չենք կամ ում չենք ճանաչում։ Մեր վերաբերմունքից «ամեն»-ի իմաստը չի նեղանում։
Հայերենի այս մտերմությունն եմ սիրում։ Շտապելիս էլ կարող ես հանկարծ լսել աղոթքից ծանոթ ձայնը։ Մի պահ կանգ ես առնում ասածդ «ամեն»-ի վրա։
Ամէն:
