Հայ հոգևորականները Թրամփի մոտ. Yerevan Online Mag.-ը պատմում է Վաշինգտոնում կայացած աննախադեպ իրադարձության մասին և հիշում անցյալում հայ հոգևորականների և ԱՄՆ նախագահների հանդիպումները

Թրամփի աշխատասենյակում միասին էին երկու կաթողիկոսությունների չորս առաջնորդ, հայ կաթողիկե եպիսկոպոսն ու ավետարանական հովիվը։ Նրանց հետ՝ Հայաստանի դեսպանը։ Այս կազմով ընդունելությունը բացառիկ էր։ Աղոթքը Հայաստանի ու Ամերիկայի ժողովուրդների համար էր։

18 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԱՄՆ ԹՂԹԱԿԻՑ    

Օվալաձև աշխատասենյակում Հայաստանի համար աղոթում էին միասին։ Առաքելական թեմերի առաջնորդների հետ հայ կաթողիկե եպիսկոպոսն ու ավետարանական հովիվն էին։ 2026 թվականի սեպտեմբերի 16-ին նրանց և Հայաստանի դեսպան Նարեկ Մկրտչյանին ընդունել էր ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը։ Վեց հոգևոր առաջնորդները օրհնություն էին հայցում Հայաստանի ու Ամերիկայի ժողովուրդների համար՝ նրանց բարօրության, ապագայի և երկու երկրների բարեկամության։

Նախագահական այս ընդունելությունը բացառիկ էր իր կազմով։ Հովնան արքեպիսկոպոս Տերտերյանն ու Մեսրոպ եպիսկոպոս Պարսամյանը ներկայացնում էին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ենթակայությամբ գործող ԱՄՆ Արևմտյան և Արևելյան թեմերը։ Անուշավան արքեպիսկոպոս Դանիելյանն ու Գեղամ արքեպիսկոպոս Խաչերյանը՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության ԱՄՆ Արևելյան և Արևմտյան թեմերը։ Նրանց հետ էին ԱՄՆ-ի և Կանադայի հայ կաթողիկե առաջնորդ Միքայել եպիսկոպոս Մուրադյանն ու Հյուսիսային Ամերիկայի հայ ավետարանական միության ավագ հովիվ, վերապատվելի Հենրիկ Շահնազարյանը։ Ամերիկայի երկու ափերից եկած առաջնորդները, տարբեր եկեղեցական կառույցների անունից, մասնակցում էին նույն ընդունելությանը։

Նարեկ Մկրտչյանն այնտեղ Հայաստանի Հանրապետության անունից էր։ Դեսպանն ու հոգևոր առաջնորդները նախագահի հետ խոսեցին հայ-ամերիկյան հարաբերությունների, քրիստոնեական կապերի, կրոնական ազատության ու խաղաղության ամրապնդման մասին։ Այդ հարցերը նրանք բարձրացնում էին անմիջապես Թրամփի մոտ։ Դեսպանությունը հանդիպումն անվանեց «պատմական»։ Ընդունելության արժեքը նաև այս համատեղ ներկայությունն էր՝ վեց հոգևոր առաջնորդ և Հայաստանի պաշտոնական ներկայացուցիչը ԱՄՆ նախագահի աշխատասենյակում։

1983 թվականի հունիսի 16-ին այդ աշխատասենյակում Ռոնալդ Ռեյգանի հյուրը Մեծի Տանն Կիլիկիո Գարեգին Բ կաթողիկոսն էր։ Հայրապետը նրան հանձնեց Կիլիկիո Մեծ խաչը։ Ռեյգանը հանդիպման մասին գրեց անձնական օրագրում՝ հիշատակելով նաև ստացած խաչը։ Հայկական այդ այցից պահպանվեց հենց նախագահի գրառումը։

1989 թվականի փետրվարի 9-ին Ջորջ Բուշ ավագը նույն աշխատասենյակում ընդունեց Վազգեն Ա կաթողիկոսին ու նրա պատվիրակությանը։ Այդ օրը Էնդրյուսի ռազմաօդային բազայում Բարբարա Բուշը դստեր հետ դիմավորում էր Հայաստանի երկրաշարժից տուժած երեխաներին։ Նրանք Ամերիկա էին եկել բուժվելու։ Նախագահական արխիվում նույն ամսաթվով մնացին երկու հայկական հանդիպումների լուսանկարները՝ հայրապետը Սպիտակ տանը, երեխաները՝ ռազմաօդային բազայում։

1996 թվականի հունվարի 16-ին Բիլ Քլինթոնին այցելեց Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը։ Նույն Գարեգին Սարգիսյանն էր, որը տասներեք տարի առաջ Ռեյգանին հանդիպել էր որպես Կիլիկիո հայրապետ։ Քլինթոնին նա հանձնեց Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի պարգևը՝ Հայաստանի անկախությանն աջակցելու և ամերիկյան օգնության համար։ Զրույցի թեմաներից էին Հայաստանն ու Կովկասի խաղաղությունը։ Սպիտակ տան և հայ հոգևոր առաջնորդների հանդիպումները տասնամյակների պատմություն ունեին։ 2026-ի սեպտեմբերյան ընդունելությունն այդ պատմությանը ավելացրեց տարբեր համայնքների առաջնորդների ու Հայաստանի դեսպանի համատեղ այցը։

Սեպտեմբերի 16-ի այցը նախաձեռնել էր Նարեկ Մկրտչյանի ղեկավարած դեսպանությունը՝ Սպիտակ տան Հավատքի գրասենյակի հետ։ Նրանք կազմակերպել էին վեց հոգևոր առաջնորդների հանդիպումը նախագահի հետ։ Զրույցին մասնակցում էին նաև գրասենյակի ղեկավար Փոլա Ուայթ-Քեյնը՝ Թրամփի երկարամյա հոգևոր խորհրդատուն, և տնօրեն Ջենիֆեր Քորնը։ Պատվիրակությունը Սպիտակ տանը զրուցակիցներ ուներ նաև կրոնական համայնքների հետ աշխատող այդ կառույցում։

Հավատքի գրասենյակը Թրամփը ստեղծել էր 2025 թվականի փետրվարի 7-ի հրամանագրով։ Այն պետք է լսեր կրոնական ու համայնքային կազմակերպությունների ղեկավարներին, նրանց առաջարկությունները հասցներ վարչակազմ և աշխատեր կրոնական ազատության հարցերով։ Հայ հոգևոր առաջնորդները նախագահի ընդունելությունից առաջ առանձին հանդիպել էին գրասենյակի ղեկավարներին։ Անուշավան արքեպիսկոպոսը բարձր էր գնահատել համագործակցությունը։ Նա խոսել էր պետության և կրոնական կառույցների կապի մասին՝ պահպանելով նրանց գործունեության սահմանները, և այդ աշխատանքի նպատակների թվում նշել ընտանիքի, հասարակության ու ազգի բարօրությունը։

Խաղաղության մասին զրույցը Սպիտակ տուն էր վերադարձնում նախորդ տարվա օգոստոսի 8-ը։ 2025-ին այդ օրը այստեղ հանդիպել էին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Դոնալդ Թրամփը։ Ստորագրվել էր համատեղ հռչակագիր։ Փաշինյանը գնահատել էր ԱՄՆ նախագահի անձնական ներգրավվածությունը՝ այդ օրը համարելով հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների նշանակալի հանգրվան։ Մեկ տարի անց նույն նստավայրում հայ հոգևոր առաջնորդներն իրենց աղոթքում հիշատակեցին Թրամփի ներդրումը խաղաղության գործընթացում։

Աղոթելիս նրանք Հայաստանի հետ հիշատակում էին Ամերիկան։ Տարբեր համայնքների առաջնորդները Ամերիկայի բարօրությունն ու Հայաստանի խաղաղությունը ներառել էին նույն խնդրանքի մեջ։ Այդ համատեղ աղոթքն էր ընդունելության ջերմ հայկական դրվագը՝ երկու ժողովուրդների ապագայի համար օրհնություն հայցող վեց հոգևորականների մասնակցությամբ։

Հանդիպման պաշտոնական լուսանկարն արել էր նախագահական լուսանկարիչ Ջոյս Բողոսյանը։

Հովնան արքեպիսկոպոսը աղոթել էր աշխարհի խաղաղության, եկեղեցու զորացման և Միացյալ Նահանգների իշխանությունների համար։ Հետո հոգևոր առաջնորդները միասին հնչեցրել էին «Պահպանիչ» աղոթքը։ Սպիտակ տանը այն ասվել էր գրաբար։