ԱՄՆ դատարանը մերժել է երգիչ Վաչե Ամարյանին բաց թողնել ներգաղթային բանտից. Yerevan Online Mag.-ը հավաքել է վերջին իրադարձությունները նրա շուրջ

12 часов назад

3 мин. чтения

11 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ԱՇՈՏ ՊՈՂՈՍՅԱՆ, ՖՐԵԶՆՈ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԱՄՆ ԹՂԹԱԿԻՑ

Սեպտեմբերի 12-ը դեռ գրված է գունավոր պաստառի վրա։ Քեմբրիջ, Օնտարիո։ Հայ համայնքային կենտրոն։ Տիգրան Ասատրյան և Վաչե Ամարյան։ «7 օր, 7 գիշեր»։ Օգոստոսի 25-ին տարածված ազդագիրը սեպտեմբերի 10-ին դեռ շրջում էր համացանցում։ Կալիֆոռնիայի դաշնային դատարանի էջում մեկ ուրիշ ամսաթիվ էր՝ սեպտեմբերի 3։ Այդ օրը դատարանը մերժել էր Ամարյանին անհապաղ ազատելու պահանջը։

Նույն անունը՝ երկու էջի վրա։ Պաստառին երգչի լուսանկարն է։ Դատական քարտում՝ 5:26-cv-04993 համարը։ Այն լուսանկար չունի, մասնագիտություն չի նշում, ձայն չի փոխանցում։ Հանրությունը Վաչե Ամարյան անունը գիտի որպես երգչի անուն, բայց բաց դատական նյութերը անձնագրային տվյալ չեն պարունակում։ Միայն այդ էջերով նույնականացումը վերջնական հաստատել հնարավոր չէ։ Գործում Վաչե Ամարյանը դիմողն է, Մերի Կոստանյանը՝ փաստաբանը, Դեյվիդ Ջ. Վենտուրելլան և մյուս դաշնային պաշտոնյաները՝ պատասխանողները։

Գործը բացվել է օգոստոսի 31-ին՝ Կալիֆոռնիայի կենտրոնական շրջանի դաշնային դատարանում։ Գրանցված վճարը հինգ դոլար է։ Այդքան է սահմանված հաբեաս դիմումների համար։ Նույն օրը Մերի Կոստանյանը շտապ միջնորդություն է ներկայացրել՝ Ամարյանին ազատ արձակելու պահանջով։ Սեպտեմբերի 1-ին գրանցվել է միջնորդության նորացված տարբերակը։ Սեպտեմբերի 3-ին՝ կառավարության պատասխանը և դատական ակտը։ Շտապ պահանջը մերժվել է։ Կալանքի օրինականությունը վիճարկող հիմնական դիմումը մնացել է դատարանում։

Սեպտեմբերի 3-ի որոշումը արագ ազատման ճանապարհը փակեց։ Կալանքի օրինականության մասին վերջնական պատասխան այնտեղ չկա։ Գործը շարունակում է մնալ դատավոր Փերսի Անդերսոնի վարույթում։ Նախնական հարցերով ներգրավված է մագիստրատ դատավոր Պեդրո Վ. Կաստիլյոն։

Մերժման ամբողջական հիմնավորումը հանրային քարտում չի բացվում։ Ներգաղթային գործերի հեռավար դիտումը սահմանափակված է դաշնային կանոններով։ Կողմերն ու փաստաբանները կարող են տեսնել էլեկտրոնային նյութերը։ Մյուսներին հասնում է հիմնականում գրանցամատյանը և դատարանի գրավոր ակտերի մի մասը։ Ամարյանի դիմումի վերնագիրը երևում է։ Հավելվածների ցանկն էլ։ Այն էջերը, որտեղ կարող էին նշված լինել ձերբակալության վայրը, ծառայության իրավական հիմքը, վիզային պատմությունը կամ անհապաղ վնասի նկարագրությունը, բաց էկրանին չկան։

Դատական գրանցումը քաղաքացիական ներգաղթային հաբեաս վարույթ է՝ ԱՄՆ օրենսգրքի 28-րդ բաժնի 2241-րդ հոդվածով։ Դա քրեական մեղադրանք կամ դատավճիռ չէ։ Հանրությանը հասանելի նյութերում Ամարյանի դեմ քրեական գործ չի նշվում։ Վերջնական արտաքսման որոշում նույնպես չի երևում։ Բաց են մնում չորս պարզ տվյալ՝ կալանքի հիմքը, պահման հաստատությունը, ձերբակալության օրը և վայրը։

Հուլիսի 23-ին այդ բառերը նրա հրապարակային խոսքում չկային։ Ամարյանը պատմում էր, որ հինգ տարի Հայաստան չի վերադարձել։ Կինը հարցրել էր՝ հինգ տարին բավարար չէ՞ր։ «ԱՄՆ-ն ինձ շատ լավ է ընդունել և ընդունում»,— ասել էր նա։ Խոսել էր նոր երգացանկից, 2027-ին հայրենիք գալու մտքից։ Վիզայի տեսակը չէր նշել։ Կացության ժամկետի, ներգաղթային դատավորի որոշման կամ ծառայության հետ վեճի մասին խոսք չէր եղել։

Օգոստոսի առաջին տասնօրյակում հրապարակվեց Տիգրան Ասատրյանի հետ ձայնագրած «Շաքար, շաքար» երգը։ Ամսվա վերջին նրանց անունները հայտնվեցին կանադական համերգի պաստառին։ Երաժշտական էջերում ամեն ինչ գնում էր սովորական հերթով՝ երգ, տեսանյութ, ազդագիր, ամսաթիվ։ Այդ հրապարակումները չեն ասում, թե Ամարյանն այդ օրերին որտեղ էր։ Դրանք պահում են միայն ժամանակի երկու եզրը՝ հուլիսի 23-ի հարցազրույցը և օգոստոսի 31-ի շտապ դատական դիմումը։ Մինչև օգոստոսի 31-ը կալանքն արդեն դարձել էր դատական վեճ։ Թե երբ էր այն սկսվել՝ բաց նյութերում չկա։

Դատարանի վերնագրում Ամարյանի դիմաց գրված է Դեյվիդ Վենտուրելլայի անունը։ Նա ԱՄՆ ներգաղթի և մաքսային վերահսկողության ծառայության գործող ղեկավարն է և գործում նշված է պաշտոնի ուժով։ Նրա անձնական հրահանգի մասին հրապարակային նյութ չկա։ Մինչ ծառայությունը ղեկավարելը Վենտուրելլան աշխատել է մասնավոր բանտային «ՋԻՕ Գրուպ» ընկերությունում, հետո վերադարձել ներգաղթային ծառայություն և ղեկավարել կալանքի պայմանագրերը վերահսկող ստորաբաժանումը։ Նրա նշանակման պահին «ՋԻՕ Գրուպը» պահում էր ներգաղթային կալանավորների մոտ մեկ երրորդին։ Ամարյանի պահման հաստատությունը հայտնի չէ։ Բաց փաստերից որևէ մեկը նրան այդ ընկերության կենտրոնների հետ չի կապում։

Ամարյանի փաստաբանը դատարան է մտել մի շրջանում, երբ նույն իրավական ճանապարհով հազարավոր կալանավորներ գրավի լսում էին պահանջում։ 2025 թվականի ամռանը ներգաղթային իշխանությունները նոր մոտեցում էին տարածել։ ԱՄՆ-ի ներսում ձերբակալված մարդկանց լայն շրջանակի համար պահանջվում էր պարտադիր կալանք՝ առանց ներգաղթային դատավորի մոտ գրավի հարցը քննարկելու հնարավորության։ Դաշնային դատարաններում հազարավոր հաբեաս գործեր բացվեցին։ Դեկտեմբերին Կալիֆոռնիայի կենտրոնական շրջանի դատավոր Սանշայն Սայքսը այդ քաղաքականությունն անօրինական համարեց։

Ապրիլի 1-ին Իններորդ շրջանի վերաքննիչ դատարանը Սայքսի որոշման ուժը պահեց Կալիֆոռնիայի կենտրոնական շրջանի սահմաններում և կանգնեցրեց դրա համազգային տարածումը։ Հուլիսի 30-ին երեք դատավորներից երկուսը վճռեցին, որ երկրի ներսում ձերբակալված ներգաղթյալին չի կարելի ամբողջությամբ զրկել գրավով ազատման հնարավորություն խնդրելուց։ Ամարյանի դիմումը ներկայացվեց 32 օր անց։ Փակ փաստաթղթերը չեն ասում՝ նրա փաստաբանը հենվե՞լ է այդ որոշման վրա, եղե՞լ է գրավի լսում, թե՞ կալանքը վիճարկվել է ուրիշ հիմքով։ Ամսաթվերը մոտ են։ Փաստաթղթային կապը չի երևում։

Կալիֆոռնիայի կենտրոնական շրջանի դատարանում ապրիլից գործում է ներգաղթային հաբեաս գործերի արագացված կարգ։ Կառավարությանը ծանուցելուց հետո սովորաբար յոթ օր է տրվում պատասխան ներկայացնելու համար։ Փաստաբան ունեցող դիմողին՝ երեք օր հակադարձելու։ Եթե ծառայությունը պատրաստվում է մարդուն շրջանից դուրս տեղափոխել, պետք է առնվազն երկու դատական աշխատանքային օր առաջ տեղեկացնի դիմողին, նրա փաստաբանին և դատարանին։ Ամարյանի բաց քարտում տեղափոխման կամ արտաքսման կոնկրետ ծանուցում չկա։ Այդ լռությունը ամսաթիվ չի տալիս։

Սեպտեմբերի 10-ի ստուգման պահին դատական բաց հետքը ավարտվում էր սեպտեմբերի 3-ի մերժմամբ։ Ավելի ուշ ազատման որոշում, գործի փակում կամ արտաքսման գրառում գտնել չհաջողվեց։ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարության և Լոս Անջելեսում Հայաստանի հյուպատոսության հրապարակային էջերում նրա մասին հայտարարություն չկար։ Ընտանիքի խոսակցությունները, փաստաբանի բանակցությունները և ծառայության ներսում կատարվող քայլերը դատական քարտում չեն գրանցվում։

Քեմբրիջի համերգին մնացել էր երկու օր։ Պաստառի ներքևում հասցեն էր՝ Ինթերնեշնլ Վիլիջ Դրայվ 15։ Վերևում՝ Վաչե Ամարյանի լուսանկարը։ Դատարանի էջում հասցե չկար։ Այնտեղ մնացել էին հինգ դոլարի վճարը, գործի համարը և սեպտեմբերի 3-ի մերժումը։