Տասնյոթ ամիս առաջ ԵՊՀ-ում նրան անվանում էին ֆակուլտետի հիմնասյուն, հիմա նրա պայմանագիրը չեն երկարացնում, իսկ նույն դահլիճում խոսած մարդիկ լուռ են. Գագիկ Ղազինյանի պրոֆեսորական կարիերայի տխուր ավարտը

5 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԱՐՄԵՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ 

Օգոստոսի 4-ի երեկոյան Երևանի պետական համալսարանի կայքում Գագիկ Սերգեյի Ղազինյանի աշխատանքային կենսագրության առաջին տողը դեռ ավարտվում էր այսպես՝ «1996-ից մինչ օրս»։ Երեք բառ։ Բաց վերջավորություն։ Համալսարանի ներսում վերջն արդեն որոշված էր՝ սեպտեմբերի 1-ը։ Այդ օրը լրանում է քրեական դատավարության և կրիմինալիստիկայի ամբիոնի պրոֆեսորի պայմանագիրը։ Նրան հայտնել են, որ հաջորդ պայմանագիրը չի կնքվելու։ Նույն էջում ներքևում նշված են 2025 թվականի գիտական հոդվածները, 2024-ի հրապարակումը, 2023-ի չորս հարյուր էջանոց դասագիրքը։ Վերևում դեռ ներկա ժամանակն է։ Սեպտեմբերի 1-ից հետո այդ տողը պիտի փոխեն։ Կամ պիտի թողնեն մի «մինչ օրս», որն այլևս ճիշտ չէ։

Պայմանագիրը ժամկետից շուտ չեն լուծել։ Այն հասնում է վերջին օրվան, և ԵՊՀ-ն նոր պայմանագիր չի առաջարկում։ «Խզել», «ազատել», «չերկարացնել» բայերը աշխատանքային իրավունքում տարբեր բաներ են։ Ղազինյանի դեպքում ընտրված ձևը ժամկետի ավարտն է։ Օգոստոսի 1-ին նա այդ մասին խոսեց կարճ. «Իմ պայմանագիրն է լրանում սեպտեմբերի 1-ին։ Դրանից հետո պարզ կլինի և՛ իմ քայլերը, և՛ իրենց»։ Հարցին՝ ուզո՞ւմ է շարունակել դասախոսել, պատասխանեց՝ «բնականաբար»։ Հրաժեշտի խոսք չէր։ Սեպտեմբերի 1-ը դեռ առջևում էր։

Հրապարակված տեղեկության համաձայն՝ ծանուցումը տրվել է հուլիսի 7-ին։ Մինչև օգոստոսի 4-ը ԵՊՀ-ն չէր ասել, թե ինչ մասնագիտական կամ կազմակերպական հիմքով է հրաժարվել նոր պայմանագրից։ Դասավանդման որակի վերաբերյալ դժգոհություն չէր հրապարակվել։ Չկար գիտական աշխատանքի բացասական գնահատական, ուսանողական հարցման արդյունք, ամբիոնի բեռնվածության կրճատման մասին տեղեկություն, հաստիքի վերացման որոշում կամ մրցույթում չընտրվելու արձանագրություն։ Կար միայն վերջնաժամկետը։ Ռեկտոր Հովհաննես Հովհաննիսյանը հրապարակային բացատրություն չէր տվել։ Համալսարանի խոսնակից խոստացված պարզաբանումը լուրի հրապարակման օրը չէր ստացվել։ Օրեր անց ԵՊՀ կայքի լրահոսում նոր միջոցառումներ ու հաղորդագրություններ էին։ Ղազինյանի էջում «մինչ օրս»-ը դեռ տեղում էր։

Նրա որդին՝ Դավիթ Ղազինյանը, ասաց, որ հայրը որոշումը վիճարկելու է դատարանում։ Նա այն կապեց իր քաղաքական գործունեության հետ և պնդեց, թե հրահանգը եկել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից։ Հրապարակված փաստաթուղթ կամ վկայություն, որը կհաստատեր այդ պնդումը, չկա։ Ամսաթվերը հայտնի են։ Դավիթ Ղազինյանը «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամ է և հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններից հետո ընտրված Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Հունիսի 18-ին նրան կալանավորել էին ընտրակաշառք տալու նախապատրաստության մեղադրանքով։ Նա մեղադրանքը հերքում է։ Հուլիսի 24-ին դատարանը նրան ազատ արձակեց՝ առանց խափանման միջոց կիրառելու։ Հուլիսի 7-ը, եթե ծանուցման հրապարակված ամսաթիվը ճիշտ է, ընկնում է նրա կալանքի օրերի մեջ։ Այդ համընկնումը հրահանգ չի ապացուցում։ ԵՊՀ-ի լռությունն էլ հրապարակային փաստ չի տալիս, որով հնարավոր լիներ հերքել որդու պնդումը։

Տասնյոթ ամիս առաջ նույն ֆակուլտետի դահլիճում ուրիշ բառեր էին հնչում։ 2025 թվականի մարտի 6-ին նշում էին Ղազինյանի 70-ամյակը։ ԵՊՀ պաշտոնական նյութում գրված էր՝ «մեծ շուքով»։ Նրա անվանը նախորդում էր կոչումների երկար շարքը՝ իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս, ԵՊՀ պրոֆեսոր-էմերիտուս, Ռուսաստանի կրթության ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, Հայաստանի վաստակավոր իրավաբան, Իրավաբանների միության նախագահ։ Դահլիճում խոսեցին ակադեմիական հարցերի գծով պրոռեկտոր Էլինա Ասրիյանը, նոր դեկան Հարություն Խաչիկյանը, Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր Սերգեյ Առաքելյանը, քրեական դատավարության և կրիմինալիստիկայի ամբիոնի վարիչ Սամվել Դիլբանդյանը, գործընկերներ, ուսանողներ, շրջանավարտներ։ ԵՊՀ-ն Ղազինյանին ոսկե մեդալ հանձնեց։

Հոբելյանական խոսքերում նրան անվանում էին ֆակուլտետի հիմնասյուներից մեկը։ Էլինա Ասրիյանը Ղազինյանին դասեց այն մարդկանց շարքին, որոնք ստեղծում են համալսարանի «մոգական մթնոլորտը»։ Հարություն Խաչիկյանը խոսեց նրա «անվիճելի հեղինակության», սկզբունքայնության և ամեն օր շարունակվող ժառանգության մասին։ Խաչիկյանի ելույթում ժամանակը չէր վերադառնում. մարդն այն տալիս էր իր գործին։ Ղազինյանն ասաց, որ իր ամենամեծ պարգևը ուսանողների հաջողությունն ու ֆակուլտետի զարգացումն են, իսկ ԵՊՀ մեծ ընտանիքի մաս լինելն իր համար պատիվ է։ Պաշտոնական նյութում «անգնահատելի» բառը կրկնվում էր։ Հուլիսյան ծանուցման մեջ գնահատական չկար։ Կար ամսաթիվը։

Ղազինյանի աշխատանքային կենսագրության գրեթե բոլոր տողերը նույն հասցեն ունեն՝ Ալեք Մանուկյան 1։ Նա 1972-ին ընդունվել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետ, ավարտել 1977-ին, 1979-ից 1983-ը սովորել ասպիրանտուրայում։ 1983-ին դարձել է քրեական դատավարության և կրիմինալիստիկայի ամբիոնի դասախոս, 1987-ին՝ դոցենտ, 1989-ին՝ դեկանի տեղակալ։ 1991-ին ղեկավարել է քրեական իրավունքի ամբիոնը։ 1996-ին դարձել է պրոֆեսոր և ընտրվել ֆակուլտետի դեկան։ Այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 2024 թվականը։ Համալսարանում անցկացրած քառասուներեք տարիներից քսանութը անցել են նույն ֆակուլտետի ղեկավարի սենյակում։

Մենուա Սողոմոնյանն այդ տարիներից մի պարզ տեսարան է հիշել։ Ղազինյանը միշտ ձիգ էր, կոկիկ, պարտաճանաչ։ Վաղ առավոտյան կանգնում էր ֆակուլտետի միջանցքում և անձամբ հետևում դասերի մեկնարկին։ Ուսանողները մտնում էին լսարաններ։ Դասախոսները գնում էին իրենց սենյակները։ Ուշացողը միջանցքում տեսնում էր դեկանին։ Ֆակուլտետում կարգը նաև այդպիսի տեսք ուներ։ Դասացուցակ, մրցույթ, խորհուրդ, ամբիոն, գրադարան, գիտական հանդես, պրակտիկայի վայր։ Այդ համակարգով անցել են դատավորներ, դատախազներ, փաստաբաններ, քննիչներ, նախարարությունների աշխատակիցներ և մարդիկ, որոնք տարիներ անց վերադարձել են ԵՊՀ՝ դասավանդելու։ Նրանցից շատերի մասնագիտական առաջին փաստաթղթերից մեկը եղել է Ղազինյանի ղեկավարած ֆակուլտետի դիպլոմը։

Քսանութ տարին երկար իշխանություն է՝ նաև թղթերի վրա։ 2019 թվականի ապրիլի 8-ին Ղազինյանն արդեն քսաներեք տարի դեկան էր։ Հերթական ընտրությունից առաջ ֆակուլտետի բոլոր ամբիոնները քննարկել էին նրա թեկնածությունը։ Ուրիշ անուն չէին առաջադրել։ Գիտխորհրդի առջև մեկ թեկնածու էր կանգնած։ Փակ քվեարկությամբ Ղազինյանը ստացավ 39 կողմ ձայն, մեկ քվեաթերթիկ անվավեր ճանաչվեց։ Ներկայացրած հնգամյա ծրագրում նա խոսում էր լսարանների տեխնիկական հագեցվածության, մասնագիտական գրադարանի, դասախոսների միջև մրցակցության, գործնական ոլորտից մասնագետներ ներգրավելու, օգնականների ինստիտուտի, ուսանողների հարմարման, պրակտիկայի և աշխատանքի տեղավորման մասին։ Ծրագիրը գրված էր մինչև 2024 թվականը։ Հինգ տարի անց դեկանի աթոռն անցավ ուրիշին։

2019-ին դեկանին ընտրել էր ֆակուլտետի գիտխորհուրդը՝ այն մարդկանց փակ քվեարկությամբ, որոնք ամեն օր աշխատում էին նրա ղեկավարած կառույցում։ 2024 թվականի ապրիլի 3-ին հաջորդ դեկանին ընտրեց ԵՊՀ գիտական խորհուրդը։ Հարություն Խաչիկյանը ստացավ 59 ձայն, Գևորգ Պետրոսյանը՝ ութ։ Երկու ընտրության միջև փոխվել էր ընտրող մարմինը։ Ղազինյանի քսանութամյա պաշտոնավարումն ավարտվեց իր նախկին տեղակալի ընտրությամբ։ Համալսարանական կենսագրությունը չփակվեց։ Նա մնաց քրեական դատավարության և կրիմինալիստիկայի ամբիոնում՝ որպես պրոֆեսոր։ Պաշտոնը փոքրացել էր, հասցեն՝ ոչ։ Մեկ տարի անց նոր դեկանը հոբելյանական բեմից ասում էր, որ նախորդի ժառանգությունն ապրում է ամեն օր։ 2026-ի ամռանը նույն ֆակուլտետից ոչ ոք չբացատրեց, թե ինչու այդ ամենօրյա ժառանգության կողքին այլևս պայմանագիր չկա։

Գիտական աշխատանքը շարունակվել էր։ 2024-ին Ղազինյանը համահեղինակել էր Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի չափանիշներին վերաբերող հետազոտություն։ 2025-ին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական հանդեսում տպագրվել էր նրա հոդվածը՝ Հայաստանի նոր քրեական դատավարության օրենսգրքով դատական վերահսկողության մասին։ Նույն տարում նա համահեղինակել էր դատական փուլում արդյունավետ պաշտպանության նախադրյալներին նվիրված մեկ այլ հոդված։ 2026-ին ԵՊՀ հրատարակչությունը լույս ընծայեց «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարություն» դասագրքի առաջին մասը՝ ընդհանուր դրույթների և մինչդատական վարույթի մասին։ Գիրքը 752 էջ է։ Հեղինակային խմբի ղեկավարը Գագիկ Ղազինյանն է։ Տիտղոսաթերթին ԵՊՀ անունն է։ Տարեթիվը՝ 2026։ Նույն համալսարանը նույն տարում տպեց նրա ղեկավարած մեծածավալ դասագիրքը և սեպտեմբերից նրա համար նոր դասախոսական պայմանագիր չնախատեսեց։

Այդ երկու որոշումների միջև կարելի էր մեկ փաստաթուղթ դնել։ Պատճառների շրջանակը մեծ չէ, և յուրաքանչյուր պատճառ իր հետքը թողնում է։ Գուցե ամբիոնում համապատասխան թափուր հաստիք կամ ուսումնական բեռնվածություն չկար։ Գուցե պահանջվող հաշվետվությունը չէր ներկայացվել։ Գիտխորհուրդը կարող էր բացասական որոշում ընդունել։ Հանձնաժողովը կարող էր չառաջարկել նոր պայմանագիր։ Պարզեցված մրցույթը կարող էր ավարտվել ուրիշ թեկնածուի ընտրությամբ։ Համալսարանը կարող էր նաև ունենալ կադրային կամ տարիքային նորացման միասնական կանոն, որը կիրառվել էր համադրելի աշխատողների նկատմամբ։ Օգոստոսի 4-ին ԵՊՀ-ն Ղազինյանի անվան կողքին չէր նշել այդ տարբերակներից որևէ մեկը։ Դատարկ տեղը զբաղեցրին որդու մեղադրանքը, գործընկերների գրառումները և նախկին հեռացումների հիշողությունը։

ԵՊՀ-ի՝ 2025 թվականի ապրիլի 14-ին ընդունված կարգը մանրամասն նկարագրում է հնարավոր ընթացքը։ Ընդհանուր մրցույթով ընտրված դասախոսի հետ ռեկտորը հնգամյա պայմանագիր է կնքում։ Ժամավճարային, համատեղությամբ կամ մինչև կես դրույքով հիմնական աշխատանքի համար անցկացվում է պարզեցված բաց մրցույթ՝ առավելագույնը մեկ տարվա համար։ Ժամկետի ավարտից հետո ռեկտորը կարող է մեկ անգամ, առանց մրցույթի, երեք տարով նոր պայմանագիր կնքել, եթե ամբիոնում կա թափուր պաշտոն ու բեռնվածություն, իսկ գիտամանկավարժական աշխատանքի գնահատականը բավարար է։ Աշխատողը պայմանագրի ավարտից առնվազն երկու ամիս առաջ հաշվետվություն է ներկայացնում։ Գիտական խորհուրդը քննարկում է այն։ Հանձնաժողովը ստուգում է փաստաթղթերը և առաջարկություն ուղարկում ռեկտորին։ Մինչև 2026-2027 ուսումնական տարվա ավարտը կարգը նաև թույլ է տալիս ժամկետը լրացած աշխատողների աշխատանքը շարունակել պարզեցված բաց մրցույթով։

2026 թվականի հունիսի 1-ից հուլիսի 1-ը ԵՊՀ-ն հենց այդպիսի մեկամյա պարզեցված մրցույթ էր հայտարարել պրոֆեսորադասախոսական թափուր պաշտոնների համար։ Հայտարարության մեջ գրված էր, որ թեկնածուն նախորդ շրջանի գիտամանկավարժական աշխատանքի հաշվետվությունը պետք է ներկայացնի իր ամբիոնին։ Թափուր հաստիքների մանրամասները կարելի էր ստանալ ամբիոնի վարիչից։ Ղազինյանը հաշվետվություն ներկայացրե՞լ է։ Սեպտեմբերից նրա ամբիոնում պրոֆեսորի բեռնվածություն կա՞։ Ամբիոնը քննարկե՞լ է նրա աշխատանքը։ Ֆակուլտետի գիտական խորհուրդը քվեարկե՞լ է։ Հանձնաժողովը առաջարկություն ուղարկե՞լ է ռեկտորին։ Ղազինյանը մասնակցե՞լ է պարզեցված մրցույթին։ Գուցե նրան ասել են, որ մրցույթի համար տեղ չկա։ Օգոստոսի 4-ին այս հարցերից ոչ մեկի պատասխանը հրապարակված չէր։

Նույն կարգը առանձին ընթացակարգ է սահմանում, երբ պայմանագիրը ժամկետից շուտ են լուծում։ Այդ դեպքում հանձնաժողովը ստուգում է աշխատողի գործունեությունը, իսկ գիտխորհուրդը փակ գաղտնի քվեարկությամբ գնահատում է դասավանդման որակը, մեթոդաբանությունը, դասընթացի վարումը, հետազոտությունը և ուսանողական հարցումների տվյալները։ Ղազինյանի դեպքում այդ ճանապարհը չի գործել։ Նրա պայմանագիրը հասնում է ժամկետի ավարտին։ Վաղաժամկետ լուծման համար նախատեսված ստուգումների հետքը հրապարակված նյութերում չկա։ Իրավական ձևը հասկանալի է՝ ժամկետն ավարտվում է։ Չի ասվել, թե ինչու հաջորդ պայմանագիրը չկա։

2021 թվականի մայիսի 4-ին կառավարությունը փոխեց պետական երեք բուհերի հոգաբարձուների խորհուրդների կազմավորման համամասնությունը։ ԵՊՀ-ի 20 անդամանոց խորհրդում կառավարությունն ու լիազոր մարմինը միասին ստանում էին 13 տեղ, համալսարանական կողմը՝ յոթ։ Մի շարք դեկաններ հրաժարվեցին մասնակցել նոր խորհրդի ձևավորմանը։ Իրավագիտության ֆակուլտետի դեկան Գագիկ Ղազինյանը հրապարակավ ասաց, որ իշխանությունը գնում է «կառավարելի խորհրդի» ձևավորման և իրեն ցանկալի ռեկտորի ընտրության ճանապարհով։ Նա վիճարկում էր որոշման իրավական հիմքը։ Այդ պահին բարձրագույն կրթության նոր օրենքի դրույթները դեռ քննվում էին Սահմանադրական դատարանում։ Ղազինյանի խոսքը հասցե ուներ՝ կառավարությունը։

Յոթ ամիս անց՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, ԵՊՀ հոգաբարձուների խորհուրդը Հովհաննես Հովհաննիսյանին ընտրեց կառավարիչ-ռեկտոր։ Քվեարկության պատկերը 12 կողմ, հինգ դեմ, երեք անվավեր էր։ Մինչ համալսարան գալը Հովհաննիսյանը եղել էր կրթության փոխնախարար, հետո՝ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր։ Ղազինյանի՝ հինգ տարվա վաղեմության հայտարարությունը վրեժխնդրության ապացույց չէ։ Մնում է փաստը. ներկա ռեկտորի ընտրությունից առաջ Ղազինյանը հրապարակավ նկարագրել էր այդ մեխանիզմը որպես կառավարության վերահսկողության գործիք։ Հինգ տարի անց նույն ռեկտորն իրավասու է որոշելու նրա նոր պայմանագրի հարցը։ Որոշման պատճառը հրապարակված չէ։ Հին խոսքերը դրվել են նոր ծանուցման կողքին։

Համալսարանում արդեն կար նույն վարչական ձևակերպմամբ ավարտված մեկ այլ պատմություն։ 2024 թվականի սեպտեմբերին Մենուա Սողոմոնյանը հայտարարեց, որ 16 տարվա դասավանդումից հետո ԵՊՀ ղեկավարությունը հրաժարվել է իր հետ նոր պայմանագիր կնքել։ Նրա դասընթացները հանվել էին ուսումնական պլաններից կամ քաղաքագիտության ամբիոնի բեռնվածությունից։ Սողոմոնյանի խոսքով՝ դա արվել էր հապճեպ, առանց իր հետ քննարկելու և նախապես տեղեկացնելու։ Նա «Հայաքվե» նախաձեռնության ակտիվ անդամ էր և իշխանության հրապարակային քննադատ։ Հոկտեմբերի վերջին Սողոմոնյանը հայտնեց, որ դատարանն ընդունել է ԵՊՀ-ից իրեն ազատելու հրամանը վիճարկող հայցը։ Նրա խոսքը կարճ էր՝ վերադառնալու է համալսարան։

2026 թվականի օգոստոսին հենց Սողոմոնյանը գրեց Ղազինյանի մասին։ Ռեկտոր Հովհաննես Հովհաննիսյանին անվանեց ներկայիս իշխանության կամակատար, ենթադրեց, որ որոշումը թելադրվել է վերևից, հետո հիշեցրեց նախկին դեկանի վաղ առավոտյան ներկայությունը միջանցքում։ Գրառման վերջում դիմեց համալսարանին, հատկապես՝ Իրավագիտության ֆակուլտետին։ Նրան դառնացրել էր «խուլ ու անտարբեր լռությունը»։ Երկու տարի առաջ Սողոմոնյանի անունն էր դուրս եկել դասացուցակից. պայմանագիրն ավարտվել էր, նորը չէր կնքվել։ Հիմա նա պաշտպանում էր մի մարդու, որը իր հեռացման պահին արդեն դեկան չէր, բայց շարունակում էր մնալ ԵՊՀ-ի ամենաազդեցիկ պրոֆեսորներից մեկը։ Երկուսն էլ խոսել էին դատարան գնալու մասին։ ԵՊՀ-ն նրանց պատմությունների միջև որևէ ընդհանրություն հրապարակավ չէր ընդունել։

2026-ի հունիսին ու հուլիսին նման լուր ստացած մարդկանց ցուցակում Ղազինյանը մենակ չէր։ Նոր պայմանագիր չստանալու կամ համալսարանից հեռանալու մասին հայտնեցին իշխանության մի քանի հրապարակային քննադատներ։ Նրանց թվում էին իրավաբան Ռուբեն Մելիքյանը, որը ԵՊՀ-ում դասավանդել էր 23 տարի, և քաղաքագետ Ալեն Ղևոնդյանը։ Մելիքյանն էլ ասաց, որ պատրաստվում է դատարան դիմել։ Յուրաքանչյուր պայմանագիր ունի իր ժամկետը, դրույքը, ամբիոնային բեռնվածությունը և փաստաթղթերի փաթեթը։ ԵՊՀ-ն այդ փաթեթները հանրությանը չի ներկայացրել։ Դրսից երևում էին նույն երեք հանգամանքները՝ իշխանության քննադատություն, ամռանը ստացված ավարտական լուր, կարճ վարչական պատասխան։ Քաղաքական զտման մեղադրանքը արագ հնչեց։ Փաստական հակադարձում համալսարանից չեկավ։

Ղազինյանի կենսագրությունն այդ շարքում ծանր է նստում։ Տասնամյակներ շարունակ նա եղել է Հայաստանի իրավական հաստատությունների կենտրոնում՝ ֆակուլտետի դեկան, Իրավաբանների միության նախագահ, Արդարադատության խորհրդի անդամ, ակադեմիկոս։ Նրա ուսանողները պաշտոններ են զբաղեցրել տարբեր իշխանությունների օրոք։ Նա ղեկավարել է մի կառույց, որտեղ պաշտոնական իրավունքի լեզուն հաճախ ավելի ծանր է կշռել, քան քաղաքական խոսքը։ 2021-ին կառավարության դեմ նրա առարկությունը վերաբերում էր հենց ընթացակարգին։ 2026-ին նրա սեփական աշխատանքի պատմությունը տեղավորվել է մեկ կարճ ձևակերպման մեջ՝ պայմանագիրն ավարտվում է։

Քսանութ տարի դեկան աշխատած ղեկավարին կարելի է քննադատել։ Կարելի է ստուգել նրա ստեղծած համակարգը, բացել ֆակուլտետի փակ կապերը, չափել դասախոսական աշխատանքի արդյունքը։ ԵՊՀ-ն դրա համար ունի գիտխորհուրդ, հանձնաժողով, հաշվետվություն, ուսանողական հարցում և մրցույթ։ Բարձր կոչումները գնահատման փոխարեն չեն աշխատում։ Ոսկե մեդալը պայմանագիր չէ։ Բայց եթե գնահատում եղել է, որտե՞ղ է դրա արձանագրությունը։ Ո՞վ է քվեարկել։ Ի՞նչ բեռնվածություն է մնացել ամբիոնում։ Այս փաստերը չեն հրապարակվել։ Նրանց տեղը զբաղեցրել է քաղաքական հրահանգի մասին մեղադրանքը։

Ռեկտորատին երկար խոսք պետք չէ։ Բավական են ներկայացված հաշվետվությունը, ամբիոնի բեռնվածության թերթիկը, գիտխորհրդի որոշումը, հանձնաժողովի առաջարկությունը, մրցույթի արձանագրությունը և կիրառված չափանիշները։ Եթե թափուր տեղ չկա, դա երևում է դասացուցակում։ Եթե գիտական աշխատանքը գնահատվել է անբավարար, դրա հետքը պետք է լինի փաստաթղթում։ Եթե ընտրվել է ուրիշ թեկնածու, կա անուն և քվեարկության արդյունք։ Եթե համալսարանը որոշել է 71-ամյա պրոֆեսորի հետ այլևս պայմանագիր չկնքել կադրային կամ տարիքային նորացման պատճառով, նույն կանոնը պիտի երևա նաև համադրելի դեպքերում։ Մինչև օգոստոսի 4-ը հանրության առջև այդ թղթերից ոչ մեկը չկար։

Մարտյան լուսանկարների կողքին Իրավագիտության ֆակուլտետի լռությունն ավելի անհարմար է թվում։ Նոր դեկանը, պրոռեկտորը և ամբիոնի վարիչը տասնյոթ ամիս առաջ հրապարակավ խոսել էին Ղազինյանի մասնագիտական ու բարոյական կշռի մասին։ Մինչև օգոստոսի 4-ը նրանցից ոչ մեկի հրապարակային խոսքը պայմանագրի պատմության մասին չէր հայտնվել։ Ֆակուլտետի գիտական խորհուրդը նույնպես հայտարարություն չէր արել՝ որոշման օգտին կամ դրա դեմ։ Գուցե սպասում են ներքին ընթացակարգին։ Գուցե վախենում են իրենց աշխատատեղի համար։ Գուցե համաձայն են։ Գուցե կարծում են, որ ժամկետային պայմանագիրը բացատրություն չի պահանջում։ Միջանցքում այդ բոլոր տարբերակները նույն կերպ են հնչում։ Լուռ։

Հոբելյանին շատ էին ասում «ժառանգություն»։ Հարմար բառ է։ Այն մնում է գրքերում, ծրագրերում, պատերին ու շրջանավարտների հիշողության մեջ։ Աշխատանքային պայմանագիրը թուղթ է՝ ստորագրություն, դրույք, ժամկետ, վերջին օր։ Հուլիսյան ծանուցումը երկուսի միջև գիծ քաշեց՝ սեպտեմբերի 1։ Մինչ այդ Ղազինյանը ԵՊՀ պրոֆեսոր է։ Հետո նրա 2026 թվականի դասագիրքը կմնա համալսարանի հրատարակչության ցուցակում, իսկ հեղինակը, եթե որոշումը չփոխվի, նոր պայմանագիր չի ունենա։ «Ժառանգություն» բառը կմնա հոբելյանական տեքստում։ Դասաժամը կտրվի ուրիշին կամ չի բացվի։

Դատարանը, եթե հայց ներկայացվի, ուրիշ բառապաշար կպահանջի։ «Հիմնասյուն», «մոգական մթնոլորտ», «անվիճելի հեղինակություն»՝ այնտեղ քիչ բան են որոշում։ Պետք կլինեն պայմանագիրը, ծանուցումը, մրցույթի նյութերը, հաստիքացուցակը, բեռնվածությունը, իրավական ակտը և որոշում ընդունած մարմինների արձանագրությունները։ Դավիթ Ղազինյանի քաղաքական պնդումն էլ պիտի հանդիպի ապացույցի պահանջին։ ԵՊՀ-ն պիտի ներկայացնի մինչ այժմ չասված պատճառը կամ պնդի, որ ժամկետային պայմանագրի ավարտը լրացուցիչ բացատրություն չէր պահանջում։ Մենուա Սողոմոնյանի ընթացող դատական վեճում համալսարանական լուռ որոշումն արդեն ստացել է էջեր, համարներ և պատասխանող կողմ։

Մինչ այդ ամենը մնացել է ԵՊՀ կայքի երկու էջերի միջև։ Մեկում Գագիկ Ղազինյանի աշխատանքի դիմաց գրված է՝ «1996-ից մինչ օրս»։ Մյուսում 2025-ի մարտյան լուսանկարներն են՝ ծաղիկներ, մեդալ, ելույթներ, կողք կողքի կանգնած գործընկերներ։ Հոբելյանական տեքստը սկսվում էր ժամանակի մասին մտքով. այն չի վերադառնում, բայց մարդը կարող է այն տալ իր գործին։ ԵՊՀ-ն այդ նվերը հաշվել էր կես դարով։ Սեպտեմբերի 1-ը դեռ չէր եկել։ Համալսարանն արդեն որոշել էր, թե որ օրն է ավարտվելու «մինչ օրս»-ը։ Պատճառը կայքում չկար։