Ի՞նչ է կատարվում Ծառուկյանի շուրջ. Սևանի նավամատույցը, Արարատի հին առողջարանը, Առինջի առանձնատունն ու Երևանի բնակարանները հայտնվել են տարբեր դատավորների սեղաններին

ԲՀԿ-ն խորհրդարան չմտավ՝ ստանալով 3.9893 տոկոս։ Երկու օր անց սկսվեցին 70-ից ավելի խուզարկությունները։ Յոթ շաբաթ հետո դատարանն արգելեց տնօրինել Ծառուկյանի տան և «Առինջ մոլի» տակ գտնվող հողերը։ Վճիռները դեռ գրված չեն։ Վարչապետն արդեն ասել է՝ ով պետք է նստի և ինչ պետք է վերցվի։

26 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԱՆՆԱ ՍԱՐԳՍՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆ 

«Արգելել որևէ գործողություն»։ Օգոստոսի 19-ին Հակակոռուպցիոն դատարանի երկու որոշումներում կրկնվում էր նույն ձևակերպումը։ Մեկը վերաբերում էր «Առինջ մոլի» 3.5 հեկտարին, մյուսը՝ Գագիկ և Ջավահիր Ծառուկյանների առանձնատան տակ ու շուրջը գտնվող 14.176 հեկտարին։ Պետությանը ոչինչ չէր վերադարձվում։ Սեփականատիրոջ անունը չէր փոխվում։ Դատարանը մինչև քննության ավարտը փակում էր վաճառքի, նվիրատվության, վերագրանցման և այլ գործողությունների ճանապարհը։

«Առինջ մոլի» գործով Կոտայքի մարզի դատախազությունը դատարան էր դիմել օգոստոսի 7-ին։ Հայցով պահանջվում է անվավեր ճանաչել 2015 թվականի հոկտեմբերի 4-ի աճուրդը։ Դատախազի պնդմամբ՝ հողը մտել է Հողային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածով օտարման արգելք ունեցող տարածքների մեջ, և համայնքը վաճառելու իրավունք չի ունեցել։

Նույն թղթապանակում կա 2025 թվականի հոկտեմբերի 2-ի պայմանագիրը։ Դրանով Գագիկ Ծառուկյանը հողը որպես ոչ դրամական ներդրում փոխանցել է «Ֆիրմա Նյու» ընկերության կանոնադրական կապիտալին։ Դատախազությունը պահանջում է անվավեր ճանաչել նաև այդ գործարքը։ Դատարանը հայցն ընդունել է վարույթ և ընկերությանը արգելել է փոխել հողի իրավական վիճակը։ Աճուրդի օրինականության մասին վճիռ դեռ չկա։

Առանձնատան գործը սկսվում է 2003 թվականից։ Դատախազությունը պահանջում է անվավեր ճանաչել հունվարի 26-ի աճուրդը, որով օտարվել է Գագիկ և Ջավահիր Ծառուկյանների տան տակ ու շուրջը գտնվող 14.176 հեկտարը։ Հայցի մեջ են նաև փետրվարի 15-ի պայմանագիրը՝ Արամիկ Սեդրակյանի, Գայանե Սեդրակյանի ու Գագիկ Ծառուկյանի մասնակցությամբ, և 2013 թվականի մարտի 14-ի վաճառքը՝ Արամիկ Սեդրակյանից Ծառուկյանին։

Արգելանքները դրվել են 12.566 և 1.61 հեկտար հողամասերի վրա։ Ոչ մի հեկտար պետությանը չի անցել։ Սեփականատերերը չեն կարող դրանք վաճառել, նվիրել կամ վերագրանցել, քանի դեռ գործը քննվում է։ Դատախազությունն այս տեղեկությունը հրապարակեց օգոստոսի 26-ին։ Ծառուկյանն այդ օրը կալանքի տակ էր արդեն յոթերորդ շաբաթը։

Հուլիսի 6-ի առավոտյան Առինջի տան դարպասի մոտ Քննչական կոմիտեի աշխատակիցներն էին։ Նույն ժամերին ավելի քան 70 հասցեում խուզարկություն էր գնում՝ մեկ տասնյակից ավելի վարույթների շրջանակում։ Դրանցից շատերը կապված էին Ծառուկյանի ընտանիքի, «Մուլտի գրուպի» ընկերությունների, տնօրենների ու գործընկերների բնակարանների, գրասենյակների և արտադրական տարածքների հետ։ Խուզարկությունները տևեցին մոտ տասներկու ժամ։ Հաջորդ օրը դատարանը Ծառուկյանին երկու ամսով կալանավորեց։ Դատավճիռ չկա։ Նախաքննությունը շարունակվում է։

Քննչական կոմիտեի վարկածով՝ 2022–2024 թվականներին Ծառուկյանի ղեկավարած խմբի միջոցով իրանական ընկերություններից Հայաստան են բերվել 52 ավտոմեքենա, սարքավորումներ, վառելիք և այլ ապրանքներ։ Մաքսային ու պաշտոնական փաստաթղթերում կեղծ տվյալներ են ներկայացվել, իսկ իրանական կողմին պատճառված վնասը կազմել է 21,072,827 դոլար։ Գործում կա նաև 934,465 դոլարի առանձին դրվագ՝ վառելիքի ներմուծմամբ զբաղվող ընկերության շուրջ։ Մեղադրանքի ձևակերպումներում նշված են առանձնապես խոշոր չափերի խարդախություն և փողերի լվացում։ Քննիչները հայտնել են փաստաթղթերի, առարկաների ու ավտոմեքենաների հայտնաբերման մասին։

Պաշտպանները հրապարակել են իրանական դատարանի ակտ և 14.5 միլիոն դոլարի պարտավորագիր։ Նրանց պնդմամբ՝ գումարը պարտք է իրանական կողմը, իսկ Ծառուկյանը պետք է անցներ տուժողի կարգավիճակով։ Բողոք ներկայացրած իրանցի գործարարները մերժել են քաղաքական պատվերի վարկածը և ասել, որ վեճն առևտրային է։

Հուլիսի 21-ին Ծառուկյանի և բողոք ներկայացրած իրանցիներից մեկի առերեսումը տևել է ավելի քան տասը ժամ։ Դուրս գալուց հետո փաստաբաններն ասել են, որ վկայության մեծ մասը կեղծ է, իսկ իրենք տվել են այն հարցերը, որոնք քննիչները չէին տվել։ Քննչական մարմինը գործը չի փակել։ Իրանական փաստաթղթերը կալանքի որոշումը չեն փոխել։

Խուզարկությունից երկու օր առաջ Սահմանադրական դատարանը փակել էր ընտրական վեճը։ Հուլիսի 4-ին այն ուժի մեջ թողեց հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների վերջնական արդյունքները։ ԲՀԿ-ն ստացել էր 58,287 ձայն՝ 3.9893 տոկոս։ Շեմը 4 տոկոս էր։ Մի քանի տեղամասերի արդյունքների անվավերացումից հետո կուսակցությունը մնացել էր գծի տակ։

Փետրվարին Ծառուկյանը հայտարարել էր, որ ԲՀԿ-ն ընտրություններին մասնակցելու է առանձին։ Հունիսի 9-ին նրան «Զվարթնոցում» թույլ չէին տվել լքել երկիրը՝ հարկային բնույթի առանձին քրեական վարույթի և չհեռանալու սահմանափակման պատճառով։ Հունիսի 25-ին դատախազությունը Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովից համաձայնություն էր խնդրել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելու համար։ Հուլիսի 4-ին հրապարակվեց Սահմանադրական դատարանի որոշումը։ Հուլիսի 6-ին խուզարկողները մտան Առինջի տուն և ընկերությունների տարածքներ։

«Արարատցեմենտի» անունը հնչել էր դեռ մայիսի 20-ին՝ Նիկոլ Փաշինյանի քարոզչական ելույթում։ Վարչապետը գործարանն անվանել էր Ծառուկյանի բիզնեսի հենասյուն և ասել, որ այն շուտով պետական է դառնալու։ Նա հիշատակել էր դատախազությունից ստացված գրությունը՝ գույքը պետությանը վերադարձնելու հնարավորության մասին։ Ծառուկյանը պատասխանել էր, որ գործարանը մասնավոր սեփականություն է, և այն վերցնելու համար պետությունը պատասխանատվություն է կրելու։

Հուլիսի 13-ին դատախազությունը դատարանից խնդրեց «Արարատցեմենտի» բաժնետոմսերի կառավարումն ու պահպանումը փոխանցել պետությանը։ Հուլիսի 15-ին դատարանը բավարարեց միջնորդությունը։ Պետությանը փոխանցվեցին կառավարումն ու պահպանումը։ Բաժնետոմսերի սեփականության հարցը մնաց դատարանում։

Միջնորդությունը ներկայացվել էր 2023 թվականի հոկտեմբերի 9-ի ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման հայցի շրջանակում։ Ցուցակում 75 անշարժ գույք է, ևս տասը գույքի շուկայական արժեք, 42 տրանսպորտային միջոց, մասնակցություն 38 իրավաբանական անձանց կապիտալում և 105,865,865,226 դրամ։ Դատախազությունը նշել է 52 բնակարան Նոր Նորքում, հինգ բնակարան Աբովյան փողոցում, տասնմեկ գույք Կոտայքում։ Ընկերությունների շարքում են «Մուլտի գրուպ կոնցեռնը», «Մուլտի ավտոտրանսը», «Օնիրա քլաբը» և այլ կառույցներ։

Հայցը ներկայացվել էր ընտրություններից մոտ երկու տարի ու ութ ամիս առաջ։ 2026-ի հուլիսին այն հասավ գործող գործարանի կառավարմանը։ Մի քանի օր անց «Արարատցեմենտի» աշխատակիցները հավաքվել էին գործարանի դիմաց՝ հասկանալու, թե երբ և ինչպես է վերսկսվելու աշխատանքը։

Հունիսի 23-ին հերթը հասավ Սևանին։ Դատախազությունը դատարան տարավ 1996 թվականի սեփականաշնորհման պայմանագիրը, 2000 թվականին «Բեղլու» ընկերության և Գագիկ Ծառուկյանի միջև կնքված վաճառքը, 2001 թվականի փոփոխությունը և 2025-ին «Սևան» ազգային պարկի ու «Մուլտի գրուպի» միջև կնքված վարձակալությունը։ Պետությունը պահանջում է վերադարձնել 0.29114 հեկտար հող, 425.12 քառակուսի մետր բնակելի շինություններ, 23.04 քառակուսի մետր նավամատույց և 100.8 քառակուսի մետր պարիսպ։ Դատարանը մինչև քննության ավարտը արգելել է փոխել սեփականատիրոջը կամ գրանցված վիճակը։

Նույն օրը Արարատի մարզի դատախազությունը հայց ներկայացրեց «Արարատցեմենտի» դեմ՝ քաղաքի Շահումյան 5 հասցեում գտնվող «Ոսկե բանալի» առողջարանի գույքի վրա բռնագանձում տարածելու պահանջով։ Գույքը 2003-ին գնահատվել էր 44.39 միլիոն դրամ, նվազագույն գինը սահմանվել էր 6.5 միլիոն, մրցույթը շահել էր գործարանը։ Պայմանագրով գնորդը երկու տարվա ընթացքում պարտավորվել էր կատարել 30 հազար դոլարի ներդրում և ստեղծել 30 աշխատատեղ։ Դատախազությունը պնդում է, որ պարտավորությունների կատարման մասին ներկայացվել են կեղծ բովանդակությամբ փաստաթղթեր։ Սեփականության մասին վճիռ այստեղ էլ չկա։

Քարտեզի վրա անունները մեկ շարքով են՝ Սևան, Արարատ, Առինջ, Երևան։ Դատարանում յուրաքանչյուրն առանձին գործ է՝ իր պայմանագրով, իրավական հիմքով և դատավորով։ Ամսաթվերը կուտակվել են նույն ամռանը։

Օգոստոսի 20-ին կառավարության նիստից հետո Փաշինյանին հարցրին, թե ինչու դատարաններին չվստահելու մասին իր խոսքերին հաճախ հետևում են ընդդիմախոսների դեմ արագ գործեր։ Նա պատասխանեց, որ խնդիր է տեսնում այն բանում, որ Ծառուկյանն ու ուրիշները ութ տարի ազատության մեջ են եղել, իսկ ժողովուրդը դրա պատասխանատվությունը դնում է իր վրա։

Հինգ օր անց Ազգային ժողովում բառերը կոշտացան։ Փաշինյանն ասաց, որ Ծառուկյանը, Ռոբերտ Քոչարյանը և իր հիշատակած մյուս անձինք պետք է նստեն, նրանց ունեցվածքը պետք է վերցվի, իսկ պետությունը վերադարձնելու է ամեն ինչ «կոպեկ-կոպեկ, հատիկ-հատիկ»։ Նա խոսեց Ծառուկյանին ընտրակաշառքի համար փող չթողնելու մասին և կրկնեց՝ «կզացնելու եմ»։ Ավելացրեց՝ իրավական իմաստով։

Այդ խոսքերի պահին դատարաններից ոչ մեկը դեռ չէր վճռել, որ 75 գույքերն ապօրինի ծագում ունեն, «Արարատցեմենտի» բաժնետոմսերը պատկանում են պետությանը, Առինջի աճուրդներն անվավեր են կամ Սևանի շինությունները պետք է վերադարձվեն։ Դատարանների թղթերում գրված էր «արգելել» և «փոխանցել կառավարման»։ Փաշինյանի ելույթում՝ «պետք է նստեն» ու «պետք է վերցվի»։

Դատախազության հաղորդագրություններում տարիներ առաջ կատարված խախտումները շտկելու լեզուն է։ Պաշտպանների հայտարարություններում՝ ընտրություններից հետո քաղաքական հակառակորդին մեկուսացնելու և տնտեսական հիմքից զրկելու վարկածը։ Դատարանները վերջնական ձևակերպում դեռ չեն տվել։

Օգոստոսի 25-ին պաշտպանները հայտարարեցին, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ստացել է Ծառուկյանի անունից ներկայացված երկու դիմում։ Դրանք վերաբերում են կալանքի օրինականությանը, ենթադրյալ անմարդկային վերաբերմունքին, քրեական ընթացակարգը քաղաքական նպատակով կիրառելու և կրկնակի հետապնդման պնդումներին։ Պաշտպանությունը խնդրել է արագացված քննություն։ Ստրասբուրգը գործի էության մասին որոշում չի հրապարակել։ Հաջորդ օրը Հայաստանի դատախազությունը հայտնեց Առինջի երկու նոր հայցերի մասին։

Դատարանի թղթերում Առինջի հասցեն հիմա թվերի շարք է՝ 12.566 հեկտար, 1.61 հեկտար, 2003-ի աճուրդ, երկու վաճառքի պայմանագիր, Գագիկ և Ջավահիր Ծառուկյանների անուններ։ Քիչ հեռու «Առինջ մոլն» է՝ 3.5 հեկտար, 2015-ի աճուրդ, 2025-ի կանոնադրական ներդրում։ Հողի սեփականատերը չի փոխվել։ Տնօրինելու իրավունքը սահմանափակվել է։ Երկու որոշումների վերջին պահանջը նույնն է՝ «արգելել որևէ գործողություն»։