1955-ին Ալբերտ Ազարյանը, 2026-ին Արթուր Ավետիսյանը. օղակների եվրոպական երկու հայկական ոսկիների միջև մնացած 71 տարին

Օղակների եվրոպական ոսկին հայկական անունից 71 տարի չէր երևացել։ 1955-ին հաղթել էր Ալբերտ Ազարյանը՝ ԽՍՀՄ դրոշի տակ։ 2026-ին արձանագրության առաջին տողում գրվեց՝ Արթուր Ավետիսյան, ARM։

23 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԼԵՎՈՆ ԱՐԱՄՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ    

Օգոստոսի 21-ին, ժամը 20:26:06-ին, «Արենա Զագրեբի» մրցավարական համակարգը փակեց օղակների եզրափակչի արձանագրությունը։ Էջը մեկն էր։ Առաջին երկու տողերում նույն թիվն էր՝ 14,400։ Համար 500՝ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Արթուր, ARM։ Համար 651՝ ԶԱՅԿԱ Իլյա, WG2։

Ոսկին վճռեց կողքի փոքր սյունակը։ Ավետիսյանի կատարման գնահատականը 9,000 էր, Զայկայինը՝ 8,700։ Զայկան բերել էր 5,7 բարդությամբ ծրագիր, Ավետիսյանը՝ 5,4։ Զայկայի բարդությունը երեք տասնորդական էր ավելացնում մեկնարկային հաշվին։ Ավետիսյանը նույնքան շահեց կատարման մեջ՝ 9,000 ընդդեմ 8,700-ի։ Ընդհանուր հաշիվները հավասարվեցին։ Ավելի բարձր կատարումը Ավետիսյանին թողեց առաջին տողում։

Նա այդ տողում առաջինն էր նաև ելույթի կարգով։ Մոտեցավ օղակներին, ավարտեց ծրագիրը, ստացավ 14,400 և նստեց։ Մրցումը նոր էր սկսվում։ Մնացել էր յոթ ելույթ։ Առաջին համարով դուրս եկած մարզիկը մրցակիցների հաշվարկը չէր տեսել և այլևս շտկելու բան չուներ։ Թիվը դրված էր։ Մնում էր նայել, թե ում կհերիքի այն անցնելու համար։

Օղակների կատարման գնահատականը սկսվում է 10-ից։ Հետո մրցավարները հանում են տասնորդականներ՝ ծալված արմունկի, բացված ոտքերի, անկայուն պահման, ավելորդ ճոճքի, վայրէջքի քայլի համար։ Վերջնական թերթիկը շարժումները չի նկարագրում։ Այն պահում է կորուստը։ Ավետիսյանի 10-ից մնացել էր 9,000։ Դա եզրափակչի ամենաբարձր կատարումն էր։

Նիկիտա Սիմոնովը ստացավ 14,000։ Երրորդը ելույթ ունեցավ Իլյա Զայկան։ Նրա հաշիվը նույնպես 14,400 էր։ Ցուցատախտակը նրան դրեց երկրորդ տեղում. 8,700-ը ցածր էր Ավետիսյանի 9,000-ից։ Զայկայի անվան կողքին Ռուսաստանի եռատառ կոդը չկար։ Գրված էր WG2՝ Զագրեբում ռուս մարզիկների համար կիրառված չեզոք նշումը։ Մրցաշարի փաստաթղթերում բացակայում էին նաև նրանց դրոշն ու օրհներգը։ Նույն հաշվով երկու մարզիկներից մեկի անվան կողքին «ARM» էր, մյուսի մոտ՝ չեզոք կոդ։

Չորրորդը Վահագն Դավթյանն էր։ Նա հավաքեց 14,000 և վերջում զբաղեցրեց հինգերորդ տեղը։ Սիմոնովն էլ ուներ 14,000։ Դավթյանին առաջ պահեց կատարման գնահատականը՝ 8,700՝ 8,600-ի դիմաց։ Գերմանիան ներկայացնող Արթուր Սահակյանը ստացավ 13,900։ Քորթնի Տալոքը՝ 14,366։ Հարրի Հեփվորթի հաշիվը կանգ առավ 12,866-ի վրա։ Ավետիսյանի առաջին ելույթը դեռ վերևում էր։

Վերջինը մոտեցավ Էլեֆթերիոս Պետրունիասը՝ օլիմպիական չեմպիոնը, Եվրոպայի բազմակի հաղթողը և նախորդ տարվա համատեղ տիտղոսակիրը։ Որակավորման փուլում նա առաջ էր անցել Ավետիսյանից։ Եզրափակչի ցուցատախտակին նրա թիվը հայտնվեց վերջինը՝ 14,366։ Բրոնզ։ Քորթնի Տալոքն ուներ նույն հաշիվը, բայց Պետրունիասի կատարումը 8,766 էր, Տալոքինը՝ 8,666։ Նորից նույն սյունակը փոխեց տեղերը։

Առաջին վեց հորիզոնականները կազմեցին երեք զույգ՝ 14,400 և 14,400, 14,366 և 14,366, 14,000 և 14,000։ Երեք անգամ ընդհանուր հաշիվը չբավարարեց։ Ոսկին, բրոնզը և հինգերորդ տեղը բաժանեց կատարումը։ Եզրափակչի միակ ուղիղ 9,000-ը գրված էր Արթուր Ավետիսյանի անվան դիմաց։

Երկու օր առաջ նույն դահլիճում պատկերը ուրիշ էր։ Որակավորման փուլում Ավետիսյանը չորրորդն էր։ Զայկան հավաքել էր 14,466, Պետրունիասը՝ 14,400, Տալոքը՝ 14,366։ Ավետիսյանի հաշիվը 14,333 էր՝ նույն 5,4 բարդությամբ և 8,933 կատարմամբ։ Վահագն Դավթյանի ելույթը Հայաստանին երկրորդ տեղն էր տվել ութ հոգանոց եզրափակչում։ Որակավորման աղյուսակի վերևում ուրիշ անուններ էին։

Եզրափակչում Ավետիսյանը ծրագրին նոր բարդություն չավելացրեց։ 5,4-ը մնաց։ Կատարումը 8,933-ից բարձրացավ 9,000-ի։ Տարբերությունը 0,067 էր։ Այդքանն էլ բավական եղավ չորրորդ տեղից առաջինը հասնելու համար։ Զայկայի 14,466-ը դարձավ 14,400։ Պետրունիասի 14,400-ը՝ 14,366։ Որակավորման առաջին քառյակից իր հաշիվը բարձրացրեց Ավետիսյանը։

14,400 թիվը նա արդեն տեսել էր ոսկու մեդալի կողքին։ 2025 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում՝ Լայպցիգում, Պետրունիասն ու Թուրքիայի ներկայացուցիչ Ադեմ Ասիլը եզրափակիչն ավարտել էին 14,400-ական միավորով։ Երկուսն էլ ոսկի էին ստացել։ Արծաթ չէր հանձնվել։ Ավետիսյանը 14,366-ով վերցրել էր բրոնզը։ Նրա բարդությունը դարձյալ 5,4 էր, կատարումը՝ 8,966։ Ոսկուց նրան բաժանել էր 0,034 միավոր։

Զագրեբում Ավետիսյանը հավաքեց հենց 14,400։ Նախորդ տարվա իր հաշվին ավելացրած 0,034-ը հիմա նրան պահեց առաջին տեղում։ Զայկան հասավ նույն թվին ավելի բարդ ծրագրով։ Պետրունիասը մնաց 0,034 միավոր ցածր։ Մեկ տարի առաջ նույն 0,034-ը նրան թողել էր բրոնզով։

Նրա ճանապարհը դեպի այս եզրափակիչը սկսվել էր Երևանում, յոթ տարեկանում։ Հայրը ցանկացել էր, որ որդին մարզիկ դառնա։ Առաջին մրցումից տղան վերադարձել էր բրոնզե մեդալով և մնացել մարմնամարզության մեջ։ Նա մարզվեց Ալբերտ Ազարյանի անվան մարմնամարզության դպրոցում։ Հավաքականում նրա մարզիչը Հակոբ Սերոբյանն է, անձնական մարզիչը՝ Հայկ Նազարյանը։ Ավետիսյանը մարզչական գործ է սովորել Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտում։

2016 թվականին Բեռնում նա օղակների վրա նվաճեց երիտասարդների Եվրոպայի առաջնության արծաթը։ 2019-ին Նեապոլի Ունիվերսիադայում դարձավ չեմպիոն։ 2020 թվականի մայիսին ուսի վիրահատություն տարավ։ Վերադարձից հետո նորից հասավ աշխարհի ուժեղագույն ությակ։ 2022-ին Լիվերպուլի աշխարհի առաջնության եզրափակչում չորրորդն էր՝ մեդալից դուրս մնացած առաջին մարզիկը։ 2023-ի աշխարհի առաջնությունն ավարտեց յոթերորդ տեղում։ 2025-ին ստացավ մեծահասակների Եվրոպայի առաջնության իր առաջին մեդալը՝ բրոնզը։ Բեռնի արծաթից մինչև Զագրեբի ոսկի անցել էր տասը տարի։

2022-ին Ավետիսյանը երեք նպատակ էր նշել՝ Եվրոպայի, աշխարհի և Օլիմպիական խաղերի ոսկի։ Օգոստոսի 21-ին առաջին նպատակի կողքին արդեն ամսաթիվ ու քաղաք կային։ 2026 թվականի աշխարհի գավաթի փուլերում, Զագրեբից առաջ, նա հաղթել էր Կոտբուսում, երկրորդն էր եղել Կահիրեում, երրորդը՝ Օսիեկում։ Հետո վերցրել էր օղակների ընդհանուր հաշվարկը։ Զագրեբը դարձավ տարվա չորրորդ մրցավայրը, որտեղ նա մեդալ ստացավ։ Այս անգամ՝ Եվրոպայի չեմպիոնի ոսկին։

Հայաստանի հավաքականի համար այդ երեկոյի մեդալները սկսվել էին նժույգ թափերից։ Իտալացի Գաբրիելե Տարգետտան հաղթել էր 15,133 միավորով։ Եվրոպայի գործող չեմպիոն Համլետ Մանուկյանը ստացել էր 15,000 և արծաթ, Մամիկոն Խաչատրյանը՝ 14,900 և բրոնզ։ Մանուկյանի կատարումը՝ 9,300, բարձր էր Տարգետտայի 9,233-ից։ Իտալացու բարդությունը 5,9 էր, Մանուկյանինը՝ 5,7։ Այդ երկու տասնորդականը պահեցին Տարգետտային առաջին տեղում։

Օղակներում Ավետիսյանի բարդությունը 5,4 էր, Զայկայինը՝ 5,7։ Կատարման երեք տասնորդականը հավասարեցրեց ընդհանուր հաշիվը և նույն պահին լուծեց հավասարությունը։ Հայաստանը մեկ երեկոյում նժույգ թափերից վերցրեց արծաթ ու բրոնզ, օղակներից՝ ոսկի։ Թվերը մնացին արձանագրության մեջ՝ 15,000, 14,900, 14,400։ Վահագն Դավթյանը հինգերորդն էր։ Օղակների եզրափակչում Հայաստանը երկու մարզիկ ուներ։

1955 թվականին Ալբերտ Ազարյանը Ֆրանկֆուրտում հաղթել էր օղակների վրա։ Տղամարդկանց Եվրոպայի առաջնությունն անցկացվում էր առաջին անգամ։ Ազարյանը նույն մրցաշարում ոսկի էր նվաճել նաև զուգափայտի վրա։ Մեկ տարի անց Մելբուռնում, 1960-ին՝ Հռոմում, նա դարձավ օղակների օլիմպիական չեմպիոն։ Ֆրանկֆուրտի արձանագրության մեջ նրա անվան կողքին ԽՍՀՄ-ն էր։

2001 թվականից Երևանում նրա անունն է կրում այն դպրոցը, որտեղ մարզվում է Ավետիսյանը։ Իր մարզական օրինակների շարքում Ավետիսյանը նշել է Ազարյանին։ Երկու հաղթանակները բաժանում էին 71 տարի և երկու տարբեր դրոշ։ Մարզասարքը նույնն էր։ Ֆրանկֆուրտի հին էջում Ազարյանի անվան կողքին խորհրդային պատկանելությունն էր։ Զագրեբի նոր էջի առաջին տողում՝ «ARM»։

Մեդալների հանձնման ժամանակ հնչեց Հայաստանի օրհներգը։ Ավետիսյանի կողքին կանգնած էին նույն 14,400-ը վաստակած Զայկան և 14,366 հավաքած Պետրունիասը։ Վահագն Դավթյանը հինգերորդն էր։ Գերմանիան ներկայացնող Արթուր Սահակյանը՝ յոթերորդ։ Մի էջի վրա երեք հայկական ազգանուն կար։ Առաջին տողում Հայաստանի կոդը մեկն էր։

Պաշտոնական թերթիկի ներքևի աջ անկյունում մնացել է ստեղծման ժամը՝ 20:26:06։ Կողքին՝ էջի նշումը՝ 1/1։ Պատմության համար այնտեղ առանձին սյունակ չկա։ Կան բարդություն, կատարում, ընդհանուր գնահատական, տեղ։ Առաջին տողում գրված է՝ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Արթուր, ARM, 14,400։ Ամենամաքուր թիվը մի փոքր ձախ է՝ 9,000։