«Հայրենիք» կինոթատրոնի շենքը քայքայվում է թիկունքից. 1951-ին «Բեռլինի անկումը» բացեց Շենգավիթի նոր կինոթատրոնը, այսօր նույն շենքի վրա անկումը գալիս է ջրի սովորական ճանապարհով
- 3 дня назад
- 8 мин. чтения
9 ՀՈՒԼԻՍԻ, 2026, ՄԱՔՍԻՄ ՔԱԼԱՇՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԹՂԹԱԿԻՑ
Լարերը կտրում են կադրը։ Սև, խիտ, անփույթ։ Դրանց տակ «Հայրենիք» կինոթատրոնի հետնապատն է։ Ծեփը տեղ-տեղ պոկվել է մեծ կտորներով։ Քարը դուրս է եկել։ Կամարաձև պատուհանների շուրջը ճաքերը իջնում են վար։ Վերևում տանիքի եզրը կիսատ է, շերտավորված, վատ փակված։ Ներքևում մեքենաների տանիքներն են, ծառի ստվերը, պատահական պաստառը, կիսատ երևացող սանդուղքը։ Լուսանկարում ձայն չկա։ Պատը, միևնույն է, լսվում է։
Էդուարդ Հայրումյանը նկարել է շենքը այն կողմից, որտեղ սովորաբար չեն կանգնում։ Ճակատային կամարները մնում են ձախ եզրում։ Սպիտակ զարդաճաղը դեռ պահում է հին խստությունը։ Այն հիշեցնում է, որ շենքը կառուցվել էր հանդիսավոր մուտքի համար, սեանսից առաջ դանդաղ բարձրացող մարդկանց համար, ճաշակով դիտվելու համար։ Հետո աչքը գնում է թիկունք։ Այնտեղ ճարտարապետությունը զիջել է ջրին։ Ջուրը չի շտապել։ Իր գործը արել է հանգիստ։
Լուսանկարը փորձաքննություն չէ։ Բայց վնասի տրամաբանությունը պարզ է։ Տանիքի թիթեղների բաց կարերը, վերևի եզրի վատ վիճակը, պատուհանների մոտ իջնող ճաքերը միասին տալիս են նույն ճանապարհը։ Անձրևաջուրը մտնում է ծածկի տակ, գտնում է կարերը, իջնում է պատի միջով։ Ձմռանը սառչում է։ Գարնանը բացում է քարը։ Ամռանը թողնում է փոշիացած ծեփ։ Սրա համար աղմուկ պետք չէ։ Կաթիլը բավական է։ Տարին նույնպես։
Շենքի անունը այստեղ ծանր է։ «Հայրենիք»։ Խորհրդային կինոթատրոնի համար ընտրված բառ՝ մեծ, վստահ, տոնական։ Այդ բառը սովոր է բարձր ձայնի։ Այն եղել է ճառերի մեջ, պաստառների վրա, երգերում, դպրոցական շարադրություններում։ Արշակունյաց 38-ում այն հիմա չափվում է ավելի պարզ բաներով։ Տանիք։ Ջրահեռացում։ Պարտավորություն։ Ստուգում։ Նախագիծ։ Քար։ Ցեմենտ։ Ամրացում։ Անունը մնացել է բարձր։ Աշխատանքը մնացել է գետնին։
1951 թվականի մայիսի 1-ին Երևանի Ստալինյան շրջանում բացվեց նոր կինոթատրոն։ Արխիվային ազդը կարճ էր։ Բացվում է «Հայրենիք» կինոթատրոնը։ Ցուցադրվելու է գունավոր գեղարվեստական ֆիլմ «Բեռլինի անկումը»։ Շենգավիթի այդ հատվածը գործարանների, արտադրական տարածքների և նոր թաղամասերի քաղաք էր։ Մարդը առավոտյան գնում էր աշխատանքի, երեկոյան կարող էր նույն շրջանից դուրս չգալ և մտնել սրահ։ Տոմսարկղի փոքր անցքից թղթի շերտ էր դուրս գալիս։ Դռների մոտ հերթ էր հավաքվում։ Մութ դահլիճում լույսը գալիս էր էկրանից։
Շենքը նախագծել էր Գրիգոր Աղաբաբյանը։ Նրա անունը Երևանում մնացել է կամուրջների, շուկայի, վարչական և հասարակական շենքերի վրա։ «Հայրենիք»-ը պատահական տուփ չէր։ Այն իր անկյունը պահող կառույց էր՝ Արշակունյաց պողոտայի և Գարեգին Նժդեհի խաչմերուկի մոտ։ Կենտրոնի փայլուն փողոցներից հեռու էր, բայց իր թաղամասի համար ուներ սեփական հանդիսավորությունը։ Կամարներ։ Բարձր մուտք։ Միջնադարյան արևելյան ձևերի հիշեցում։ Ներսում սանդուղքներ։ Վերևում դահլիճ։ Փողոցից մարդուն հանում էր և տանում մութ սրահ։
Հին բնակիչների պատմություններում «Հայրենիք»-ը սկսվում է խիտ ամբոխից։ Առաջին սեանսին ասեղ գցելու տեղ չկար։ Այդպիսի նախադասությունը կարող էր հին բանահյուսություն դառնալ, եթե շենքը հիմա չկանգներ այդ վիճակում։ Շենգավիթի կինոթատրոնը մարդկանց տալիս էր տեղում կինո տեսնելու իրավունք։ Կենտրոն գնալ պետք չէր։ Թաղամասը ուներ իր սրահը, իր աֆիշան, իր բուֆետը, իր հերթը։ Հետո եկան հնդկական ֆիլմերի տարիները։ Ռաջ Կապուրի դեմքը։ Տոմսերի կռիվները։ Ոստիկանները դռների մոտ։ Հրմշտոցը։ Պատմությունը, թե «Թափառաշրջիկ»-ից առաջ վեճը հասել էր դանակի։ Քաղաքը կինո էր սիրում կոպիտ, մարմնով, երբեմն վտանգավոր։
Այդ կյանքը պահվում էր մարդկանցով, որոնց անունները հազվադեպ են մտնում ճարտարապետական գրքեր։ Տոմսարկղում Քնարն էր։ Բուֆետում՝ Խաչիկը։ Աֆիշաները նկարում էր Ռուբոն։ Կինոխցիկում աշխատում էր Վանիկը։ Մինչև սեանսը նվագախումբ էր հնչում։ Հին կինոմեխանիկի հիշողության մեջ 23 ԿՊԿ կինոապարատը դեռ շարժվում է։ Հեռախոսային ավտոմատը դեռ պատասխանում է զանգերին ու ասում օրվա ֆիլմը։ Երեխաները դեռ փորձում են ներս սողոսկել առանց տոմսի։ Հիմա շենքի հետնամասը այդ ամենից ոչինչ չի պահում։ Այն զբաղված է իր դանդաղ քանդվելով։
1991 թվականի մարտի 18-ի մի տեղեկանք արդեն ուրիշ ժամանակի դուռ է բացում։ Կոոպերատիվի գործունեությունը հարկային վարչության կողմից չի ստուգվել։ Կինոթատրոնը չի աշխատում։ Չոր նախադասություն է։ Դռան վրայի կնիքի պես։ Սեանսները վերջացել էին։ Տոմսարկղի անցքը կորցրել էր իմաստը։ Բուֆետի հոտը դուրս էր եկել պատերից։ Անունը մնացել էր շենքի վրա, բայց դահլիճը այլևս չէր ապրում իր օրացույցով։ Փակ կինոթատրոնը մի պահ դեռ տաք է մնում։ Հետո գալիս են կիսաօգտագործման տարիները։ Մի սենյակ վարձով։ Մի գրասենյակ։ Մի պահեստ։ Մի միջոցառում։ Մի խոստում, թե շուտով կվերանորոգվի։ «Շուտով»-ը շատ շենքեր է մաշել։
1996 թվականի մայիսի 22-ի կառավարության որոշման մեջ «Հայրենիք»-ը մտավ գույքի լեզու։ Թույլատրվեց «Հայրենիք» կինոթատրոն արտադրական կոոպերատիվին գնել մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի նախարարությունից վարձակալած գույքը։ Հուլիսի 16-ին կնքվեց սեփականաշնորհման պայմանագիրը։ Գինը գրվեց շատ ճշգրիտ՝ 165 միլիոն 641 հազար 955 դրամ։ Թիվը հաշվապահական էր։ Այդ թվի մեջ չկար առաջին սեանսի հերթը։ Չկար Ռուբոյի նկարած աֆիշան։ Չկար Վանիկի կինոխցիկը։ Գույքի փաստաթուղթը նման բաներ չի հիշում։ Քաղաքը պիտի հիշեր։ Քաղաքը չհիշեց այնքան, որքան պետք էր։
Հետո շենքը կապվեց Շենգավիթի նախկին ղեկավար Սարգիս Հովհաննիսյանի անվան հետ։ Հին հրապարակումներում նա պատմում էր, որ կոոպերատիվի բաժնետերերից աստիճանաբար գնել է բաժնեմասերը և դարձել միակ սեփականատեր։ Պատմությունը շարժվում էր սեփականաշնորհումների ծանոթ մեխանիկայով։ Կոլեկտիվ։ Բաժնեմասեր։ Պայմանագիր։ Գրանցում։ Նախկին պաշտոնյա։ Փակ դահլիճ։ Այդ տարիներին բառերը արագ էին փոխվում։ «Կինոթատրոն»-ը դառնում էր «անշարժ գույք»։ «Դահլիճ»-ը՝ «տարածք»։ «Պահպանություն»-ը՝ «հետագա օգտագործում»։ Ամեն բառ մի փոքր հեռացնում էր շենքը իր սկզբնական գործից։
2015-ից «Հայրենիք»-ը մտավ բանկային պատմության մեջ։ Շենքը գրավադրվեց «Վանանդ Կաթ» ընկերության պարտավորությունների դիմաց։ 2019-ին այն հայտնվեց աճուրդի հայտարարություններում՝ 358 միլիոն դրամ մեկնարկային արժեքով։ Մեկ աճուրդ չկայացավ հայտեր չլինելու պատճառով։ Հետո նշանակվեց կրկնաճուրդ։ Սեփականատերը պնդում էր, որ իրեն խաբել են, որ ուրիշի պարտքի պատճառով շենքը հասել է գրավի ու աճուրդի, որ ինքը պատրաստ է վճարել վարկի հիմնական մասը, եթե տույժերի հարցը լուծվի։ Ամեն կողմ ուներ իր հաշվարկը, իր թուղթը, իր չվճարված գումարը։ Շենքը կանգնած էր նույն տեղում։ Նրա համար տարբերություն չկար՝ իրեն անվանում են ապագա մշակութային կենտրոն, բանկային գրավ, սնանկության գործի ակտիվ, թե նախկին կինոթատրոն։ Ջուրը այդ բառերը չէր կարդում։
2018-ի աշնանը Սոսե միջազգային կինոփառատոնի բացումը կատարվեց հենց «Հայրենիք»-ի հասցեում։ Այդ երեկոն պետք է հիշեցներ Երևանի երբեմնի կինոթատրոնների ճակատագիրը։ Լույսը մի պահ վերադարձավ շենքին։ Մարդիկ եկան, խոսեցին կինոյի մասին, նստեցին, լուսանկարվեցին։ Դահլիճների փակվելու հետ քաղաքից հեռացած սովորությունները մեկ երեկոյով վերադարձան։ Հետո փառատոնը գնաց իր օրակարգերով։ Շենքը մնաց Արշակունյացի խաչմերուկում։ Մի երեկոյի բաց դուռը հետո ավելի դառն է թվում։ Այն մնում է որպես ապացույց, որ դուռը կարող էր բացվել։ Բացված պահելն էր դժվար։
2020-ին նույն շենքի մասին արդեն խոսվում էր որպես վերադարձող մշակութային օբյեկտի։ Սեփականատերը հայտարարում էր, որ ներսում դահլիճ է կառուցում, ուզում է ստեղծել «100 տոկոսանոց մշակույթի կենտրոն», մերժել է այն առաջարկները, որոնք շենքը կտանեին ավելի շահութաբեր օգտագործման։ Փակված կինոթատրոնը կարող էր վերադառնալ թաղամաս։ Դահլիճը կարող էր նորից լույս վառել։ Հին ճակատը կարող էր դուրս գալ կիսամեռ դեկորի վիճակից։ Քաղաքը այդպիսի խոստումներ շատ է լսել։ Դրանք սկսվում են ապագա ժամանակով։ Հետո մնում է փոշին կամ կողպված դուռը։
2023-ի սեպտեմբերին «Հայրենիք»-ը ստացավ նորահայտ հուշարձանի կարգավիճակ։ Պաշտոնական ձևակերպումը չոր էր ու անհրաժեշտ՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի «Հայրենիք» կինոթատրոնի շենք, կառուցված 1951 թվականին, ճարտարապետ Գրիգոր Աղաբաբյան։ 2025-ի օգոստոսին կառավարության պետական ցուցակում այն արդեն գրված էր նույն հասցեով՝ Արշակունյաց պողոտա 38, Արշակունյացի և Գարեգին Նժդեհի խաչմերուկ։ Այդ պահից հին պնդումը, թե շենքը ցուցակում չկա, հնացավ։ Պատը դրանից չչորացավ։ Ցուցակում գտնվող շենքի հետնամասը այսօր լուսանկարվում է նույն բաց քարերով, նույն ճաքերով, նույն վտանգավոր տանիքի եզրով։
Ուշացումը այստեղ ունի իր կենսագրությունը։ Արշակունյաց պողոտայի այլ շենքեր վաղուց ունեին իրենց տողերը հուշարձանների ցուցակներում։ Աղաբաբյանի անունը վաղուց կար Երևանի պաշտոնական հիշողության մեջ։ «Հայրենիք»-ը երկար մնաց մի տեղում, որտեղ բոլորը հասկանում էին շենքի արժեքը, բայց այդ գիտելիքը ուժ չուներ։ Այդ տարիները դատարկ չեն անցնում։ Ուշացած տողը չի վերադարձնում պոկված ծեփը։ Չի չորացնում պատի ներս մտած ջուրը։ Չի ամրացնում քարաշարը։ Երբ շենքը բոլորի աչքում արդեն արժեք ունի, բայց որևէ մեկը պարտադրված չէ բարձրանալ տանիք, փակել ճեղքը և ստորագրել ժամկետ, քարը սկսում է ապրել իր հաշվարկով։
Պետական ցուցակը փոքր արխիվ է։ Շենքերը այնտեղ դառնում են տողեր։ Այդ տողը պիտի գործի սկիզբ լինի։ «Հայրենիք»-ի տողը, եթե մնա անվան, տարեթվի, հասցեի և ճարտարապետի վրա, կլինի հերթական թուղթը, որով քաղաքը ծածկում է իր չարվածը։ Ցանկում գրելն ավելի հեշտ է, քան տանիքի տակ մտնելը։ Կառավարական որոշման լեզուն անվտանգ է՝ անվանում, տարեթիվ, գտնվելու վայր։ Թաց պատի լեզուն կոշտ է։ Այն ունի կատարող կամ բացակայող կատարող։ Ճաքը չի ծնվում ընդհանուր անպատասխանատվությունից։ Այն ծնվում է չնորոգված եզրից, չմաքրված ջրահեռացումից, չպահանջված նախագծից, չկատարված այցից։
Հուշարձանի կարգավիճակը քաղաքում երբեմն ընդունվում է որպես հանգստացնող կնիք։ Թուղթը տրվել է։ Անունը մտել է ցուցակ։ Շենքը կարծես ապահով է։ Օրենքի լեզուն ուրիշ բան է ասում։ Սեփականատերը պարտավոր է պահպանել, նորոգել, ամրակայել, վերականգնել, բարեկարգել։ Պետք է համաձայնեցված նախագիծ։ Պետք է պարտավորագիր։ Պետք է վնասի վերացում։ Այդ բառերը ձանձրալի են արձանագրության մեջ։ Այրումյանի լուսանկարի կողքին դրանք դառնում են շատ պարզ հարցեր։ Ո՞վ է փակել տանիքի ճեղքը։ Ո՞վ է ստուգել ջրահեռացումը։ Ո՞վ է չափել պատի խոնավությունը։ Ո՞վ է պահանջել ամրակայման նախագիծ։ Ո՞վ է վերադարձել երկրորդ անգամ։
2024-ի փետրվարին և մարտին Երևանի քաղաքապետարանի գործակարգավարական խորհրդակցություններում խոսվեց մասնավոր հուշարձան-շենքերի մասին։ Քաղաքում գույքագրվել էր շուրջ 50 շենք, որոնք պատկանում էին մասնավոր անձանց կամ ընկերությունների և բարեկարգման կարիք ունեին։ Նախարարությունը 2023-ի հունիսին ծանուցումներ էր ուղարկել։ Արձագանքել էր մեկ սեփականատեր։ Քաղաքապետը խոսում էր նոր տույժերի մեխանիզմը գործի դնելու մասին։ Սեփականատերերը պետք է սկսեին գործողություններ անել։ Այս բառերը կարելի է դնել «Հայրենիք»-ի լուսանկարի վրա։ Գործողությունը այստեղ մեծ մշակութային ծրագիր չէ։ Ջրահեռացման ստուգում է։ Վտանգավոր հատվածի ամրացում։ Պատի զննություն։ Վերականգնման նախագծի հրապարակում։ Ժամկետ։ Երբեմն քաղաքային քաղաքականությունը պիտի նեղանա մինչև մի թիթեղի չափ։
«Հայրենիք»-ի վնասը վտանգավոր է իր հանգստությամբ։ Շենքը չի այրվել մեկ գիշերում։ Չի պայթեցվել։ Չի քանդվել ծանր տեխնիկայով։ Սոցցանցի արագ զայրույթի համար այնտեղ մեկ մեծ կադր չկա։ Այն կանգնած է բանուկ փողոցի մոտ և թաքնված է սովորականության մեջ։ Մարդիկ անցնում են։ Մեքենաները կանգնում են։ Լարերը կախվում են։ Ծառը մեծանում է։ Պատը ամեն տարի մի քիչ ավելի բաց է մնում։ Քաղաքը արագ է լսում աղմուկը։ Խոնավությունը ձայն չունի։ Այն նստում է քարի մեջ ու աշխատում այնտեղից։
Հին շենքերը հաճախ մեռնում են ճակատի պահպանված տեսքով։ Ճակատը թույլ է տալիս ասել, թե ամեն ինչ դեռ կանգուն է։ Թույլ է տալիս լուսանկարվել։ Թույլ է տալիս խոսել ապագա ծրագրերից։ Հետնամասն այդ խոսքերի գինն է չափում։ Արշակունյաց 38-ում թիկունքը դիմակ չունի։ Ծեփի կորուստը կոսմետիկ հարց չէ։ Բացված քարաշարը, կամարների մոտ ճաքերը, տանիքի վատ եզրը, ներքևի խառնված մալուխները, ջրի թողած հետքերը խոսում են երկար չարված աշխատանքի մասին։ Հին շենքին քնքուշ բառեր պետք չեն։ Պետք են արհեստավոր, ինժեներ, թույլտվություն, վերահսկողություն և սեփականատեր, որը երևում է կատարած գործով։
Հեշտ է մեկ անունի վրա դնել ամբողջ մեղքը և հանգստանալ։ Այդպես այս պատմությունը կկորցնի իր սառնությունը։ Սեփականատերը ունի իր բեռը, որովհետև գույքը վերցրած մարդը վերցրել է նաև պատերը, տանիքը, ճակատը, սեանսների հետքը և ապագա վտանգը։ Պետությունը ունի իր բեռը, որովհետև 1996-ին մշակութային շենքը գնաց մասնավորի մոտ առանց այնպիսի մեխանիզմի, որը շենքին կպահեր իր արժեքի մեջ։ Համայնքը տարիներով տեսել է նույն անկյունը։ Նախարարության տված կարգավիճակը ուշ հասավ շենքին։ Կարգավիճակից հետո պատի վրա պետք է երևար միջամտությունը։ Այս բեռները հավասար չեն։ Բայց բոլորը նստած են նույն քարի վրա։
«Հայրենիք» բառը հայկական խոսքում ծանր է։ Այն սիրում են արտասանել բարձր տեղերից։ Այստեղ բառը կախված է պոկված ծեփի կողքին։ Արշակունյաց 38-ում այն կորցնում է իր հանդիսավոր պաշտպանությունը և դառնում է կենցաղային հարց։ Ի՞նչ արժե այդ անունը, երբ պահելու եղանակը տանիքի նորոգումն է, իսկ ճառը դրա տեղը չի բռնում։ Առայժմ պատասխանը նյութական է։ Թաց քար։ Փակ դահլիճ։ Ուշացած ցուցակ։ Չկատարված վերականգնում։
Կինոթատրոնը քաղաքի մեջ ֆիլմի մեքենա չէ միայն։ Այն հերթ է, սպասում, տոմս, կանգառի խոսակցություն, առաջին ժամադրություն, երեխայի առաջին սեանս, մութ դահլիճից միասին դուրս եկող մարդկանց հոսք։ Երբ այդ շենքը փակվում է, թաղամասից հեռանում է այդ ընդհանուր շարժումը։ Շենգավիթի «Հայրենիք»-ը մի քանի անգամ է փակվել։ Առաջին անգամ՝ երբ սեանսները դադարեցին։ Հետո՝ երբ դարձավ սեփականաշնորհման օբյեկտ։ Հետո՝ երբ գրավի ու աճուրդի պատմությունը կուլ տվեց մշակութային խոստումը։ Հետո՝ երբ հուշարձանի կարգավիճակը եկավ առանց տեսանելի շտապ աշխատանքի։ Ամեն փակվելը մի շերտ է ավելացրել պատին։ Հիմա այդ շերտերը պոկվում են։
Լուսանկարներում ծառը ծածկում է պատի մի մասը։ Քաղաքն էլ հաճախ այդպես է ծածկում վատ լուրը՝ կանաչով, պաստառով, կայանված մեքենայով, սպասումով։ Սպիտակ մեքենայի տանիքը մաքուր է։ Շենքի քարը բացված է։ Լարերը անցնում են պատի վրայով, կարծես հին կինոթատրոնը դարձել է հենակ։ Մի կողմում սպիտակ զարդաճաղն է՝ մանրակրկիտ, համարյա հանդիսավոր։ Մյուս կողմում կոպիտ բացվածքն է, որտեղ ծեփը այլևս չի մնում։ Այդ տեսարանը բացատրության կարիք չունի։ Այն կա։
Վերանորոգման խոստումը այս քաղաքում երկար կյանք ունի։ «Վերանորոգվելու է» նախադասությունը կարող է տարիներով փոխարինել գործին, եթե ոչ ոք չի հարցնում ամսաթիվ, նախագիծ, գումար, պատասխանատու, վերահսկող մարմին, կատարողական ակտ։ «Հայրենիք»-ի դեպքում հարցերը արդեն դրված են պատի վրա։ Շենքը հուշարձան է։ Ճարտարապետը հայտնի է։ Հասցեն ճշգրիտ է։ Սեփականության պատմությունը հայտնի է։ Գրավի և աճուրդի փուլերը հայտնի են։ Մասնավոր հուշարձան-շենքերի համար տույժերի մեխանիզմների մասին խոսք եղել է։ Մնում է ամենաանզարդ մասը։ Աշխատել։
Այդ աշխատանքը չի սկսվում ճոխ բացումով։ Սկսվում է մասնագիտական զննությամբ։ Տանիքի ջրի ճանապարհը փակելով։ Պատի խոնավությունը կանգնեցնելով։ Վտանգավոր հատվածները ամրացնելով։ Ներսի դահլիճը փաստագրելով։ Օգտագործման ծրագիրը հրապարակելով։ Եթե սեփականատերը կարող է անել, քաղաքը պետք է տեսնի ժամկետները։ Եթե չի անում, օրենքը պետք է գործի։ Հուշարձանի կարգավիճակը պետք է դուրս գա որոշման տողից և երևա պատի վրա։ Ոչ որպես պաստառ։ Որպես կանգնեցված քայքայում։
Արշակունյաց խաչմերուկում «Հայրենիք»-ը դեռ ամբողջովին չի պարտվել։ Ճակատը պահում է համամասնությունը։ Կամարները դեռ ծանրություն ունեն։ Ճաղը դեռ նուրբ ստվեր է տալիս։ Շենքը դեռ կարելի է վերադարձնել քաղաքին առանց նրա պատմությունը ջնջելու։ Բայց «դեռ»-ը ժամկետ ունի։ Այդ ժամկետը հայտարարության մեջ չի երևում։ Տանիքից իջնող ջուրը չի սպասում սեփականատիրոջ բացատրությանը, չի կարդում հուշարձանների ցուցակը, չի սպասում մշակութային ծրագրի հարմար օրվան։ Այն գտնում է թույլ կարը և իջնում։
Վերջում մնում է նույն լուսանկարը։ Վերևում սև լարերն են։ Մեջտեղում բացված պատը։ Ներքևում մեքենաներն ու ծառի ստվերը։ Ճակատը դեռ պահում է հին կեցվածքը։ Թիկունքը բաց է։ Քաղաքը կարող է սովորել այդ տեսարանին և անցնել կողքով։ Ջուրը սովորելու բան չունի։ Հաջորդ անձրևին այն վերադառնալու է նույն տեղը։
