Անգեղակոթի ղեկավարը գյուղացիներին խորհուրդ է տալիս շուն պահել ադբրեջանցիներից պաշտպանվելու համար. «Որ շանը կրակեն գոնե ձենը կլսվի, մարդիկ կիմանան»

4 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ, 2026, ՓԱՆՈՍ ԼԵՎՈՆՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ    

ԱԲ

Հոկտեմբերի 3-ին հրապարակված հարցազրույցում Անգեղակոթի վարչական ղեկավար Արմենակ Մարկոսյանը գյուղացիներին խորհուրդ է տալիս շուն պահել։ Լրագրողը հարցնում է՝ իսկ եթե զինված մարդը շա՞նն էլ կրակի։ Հոկտեմբերի 1-ին հարևան Շաքիում ադրբեջանցի զինծառայողը բնակելի տուն էր մտել ու վիրավորել կնոջը։

Հոկտեմբերի 1-ին Շաքիից զանգահարել են 112։ Տուն մարդ է մտել, կրակել մոր ոտքին։ Դատախազությունը նշել է ահազանգի ժամը՝ 14։17։ ԱԱԾ-ի առաջին հաղորդագրության մեջ ժամը 14։15-ն է։ Երկու հաղորդագրություններում էլ ոստիկանությունն արձագանքում է կրակոցից հետո։ Զենքով մարդն արդեն հասել էր ընտանիքի տուն։

Սկզբում պաշտոնապես հաղորդվեց ոտքից վիրավորված քաղաքացու մասին։ Նրա անունն Անի Ավետիսյան է։ Հետո հայտնի դարձան ընտանիքի պատմությունն ու երեխաների վնասվածքները։ Անիին Սիսիանում բուժօգնություն տվեցին, ապա տեղափոխեցին Երևան։ Նրա երկու երեխաներն էլ բժշկի կարիք ունեցան. մեկի աջ դաստակը կոտրված էր, մյուսի մոտ փափուկ հյուսվածքների սալջարդ արձանագրեցին։

Նասիմի Մուսաևին սկսել էին որոնել Շաքիի դեպքից օրեր առաջ։ Ադրբեջանի գլխավոր դատախազության հաղորդմամբ՝ սեպտեմբերի 26-ին նրան չեն գտել ծառայության վայրում և սկսել են փնտրել։ Նա ծառայում էր Լաչինի ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկում։ Ռազմական դատախազության ստուգման ընթացքում կասկածներ էին առաջացել, որ զինծառայողը զորամասն ինքնակամ է լքել։ Բաքվում այդ փաստով քրեական գործ հարուցեցին։

Սեպտեմբերի 29-ին Ադրբեջանի պետական անվտանգության ծառայությունը տեղեկությունը փոխանցեց Հայաստանի ԱԱԾ-ին։ Զինծառայողն անհետացել էր։ Չէր բացառվում, որ նա կարող էր ապօրինի անցած լինել Հայաստանի սահմանը։ ԱԱԾ-ն հետագայում հայտնեց, որ երկու երկրների իրավասու մարմինները որոնողական աշխատանքներ են կատարել։

Թե Մուսաևը երբ է անցել սահմանը, հրապարակված հաղորդագրություններից պարզ չէ։ Սեպտեմբերի 26-ին նրան սկսել են որոնել, 29-ին տեղեկացրել են հայկական կողմին։ Այդ երկու ամսաթվով Հայաստանում նրա անցկացրած օրերը հաշվել հնարավոր չէ։ Հայտնի է, որ հոկտեմբերի 1-ին նա արդեն Շաքիի տներից մեկում էր՝ զենքով։

Շաքիի դպրոցի տնօրեն Վաղինակ Հարությունյանը հոկտեմբերի 1-ին ասաց, որ բնակիչներին զինված ադրբեջանցու մասին չէին իրազեկել։ Գյուղի վարչական ղեկավար Ռուբեն Մանուչարյանի խոսքով՝ իրեն զգուշացրել էին, որ օտար մարդ կարող է հայտնվել, բայց ազգությունը չէին ասել։ Հանձնարարել էին՝ եթե այդպիսի մարդ նկատի, տեղեկացնի։

Գյուղի ընտանիքներին երբ, ինչ և ինչպես էին հայտնել՝ դեռ հրապարակված չէ։ ԱԱԾ-ի առաջին հաղորդագրության մեջ նշվում են ծառայությունների շփումները, որոնումները, ապա՝ Շաքիից ստացված վիրավորման ահազանգը։ Դպրոցից տուն գնացող երեխաներին կամ նրանց ծնողներին նախապես զգուշացնելու մասին այդտեղ տեղեկություն չկա։

Անիի քույրը՝ Արփի Ավետիսյանը, պատմել է, որ դպրոցից վերադարձած երեխաները տան կողպեքը կոտրված են գտել։ Հյուրասենյակում տեսել են զինծառայողին ու օգնության կանչել մորը։ Արփիի խոսքով՝ տուն հասած Անին տեսել է երեխաներին ուղղված զենքը։ Փորձել է ձեռքով փակել ինքնաձիգը, վիրավորվել, ապա դանակով դիմադրել։ Ընտանիքն այսպես է պատմել դեպքը։ Նախաքննության հրապարակված նկարագրության մեջ այդքան մանրամասներ առայժմ չկան։

Մարկոսյանը ենթադրում է, որ զինծառայողը բաց դուռ է տեսել ու ներս մտել՝ չիմանալով, որ տանը մարդիկ են ապրում։ Տուժածի քույրը խոսում է կոտրված կողպեքի մասին։ Դատախազության հաղորդագրության մեջ նշված է բնակարան ապօրինի մտնելը։ Թե ինչպես է նա ներս մտել, հաղորդագրությունը չի պարզաբանում։

Մուսաևը կրակելուց հետո փախել էր։ Նրան հայտնաբերեցին Շաքիի մեկ այլ հասցեում և ժամը 15։30-ին ձերբակալեցին։ Կրակոցի տեղն ու ձերբակալության ժամը գրանցված են։ Մինչ այդ տարված որոնումների ամբողջ ընթացքն ու զինվորի անցած ճանապարհը չեն հրապարակվել։

Հոկտեմբերի 2-ին ԱԱԾ-ն հայտարարեց՝ սահմանն ապօրինի հատել է մեկ մարդ՝ Մուսաևը։ Ծառայությունը հերքեց մի քանի ներթափանցած անձանց, դիվերսանտների ու շարունակվող որոնումների մասին լուրերը։ Հերքումը վերաբերում էր այդ պահին այլ մարդկանց փնտրելու մասին տեղեկություններին։ Շաքիի դեպքից առաջ որոնումներ լինելու մասին ԱԱԾ-ն ինքն էր հայտնել։

Քրեական գործին նույն օրը երկու հոդված ավելացավ։ Սկզբում վարույթը նախաձեռնվել էր զենքի կիրառմամբ առողջությանը ծանր վնաս հասցնելու, հրազենի ապօրինի շրջանառության և բնակարանի անձեռնմխելիության խախտման հոդվածներով։ Հոկտեմբերի 2-ին ավելացան պետական սահմանն ապօրինի հատելն ու հրազենի մաքսանենգությունը։ Այդ հոդվածներով նախաձեռնված վարույթը միացրին առաջինին։

Դատարանը Մուսաևին երկու ամսով կալանավորեց։ Քննությունը շարունակվում է։ Բաքվի հայտարարության մեջ նա զորամասն ինքնակամ լքելու մեջ կասկածվող զինծառայող է։ Երևանում մեղադրվում է Հայաստանի տարածքում կատարված արարքների համար։ Հրապարակված տեղեկությունները չեն հաստատում, որ Շաքիի տուն մտնելը պետական հանձնարարություն էր։ Դեռ ամբողջությամբ չի բացատրվել նաև, թե ինչու որոնվող զինծառայողին չգտան մինչև կրակոցները։

Մարկոսյանն ասում է, որ այս դեպքի պատճառով չպետք է վատացնել Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունները։ «Ես սա ներխուժում չեմ էլ համարում»։ Խոսում է լեռնային տեղանքից, որոնման դժվարությունից։ Գյուղացիներին խորհուրդ է տալիս զգոն լինել, դուռը փակել, շուն պահել։

Հոկտեմբերի 3-ին Մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանն այցելեց Երևանի «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոն։ Անի Ավետիսյանը շարունակում էր այնտեղ բուժվել։ Պաշտպանի աշխատակազմը հայտնեց, որ ուսումնասիրել է նրա բուժօգնության հարցերը և հետևում է կնոջ ու երեխաների իրավունքների պաշտպանությանը։

«Դռները փակ պահել ու շուն պահել»,— խորհուրդ է տալիս Մարկոսյանը։ Շաքիի գործի սկզբում մեկ ուրիշ նախադասություն է։ 112 զանգահարողը հայտնել էր, որ կրակել են մայրիկի ոտքին։