«Կապուտակ Սևանի» համալիրի սեփականության շղթան սկսվում է Կոնդի առանձնատների տնտեսության տնօրենի 19-ամյա դստերից և հասնում նախկին նախագահի որդուն. մանրամասներ

29 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, 2026, ԱՆԻ ՍԱՀԱԿՅԱՆ, YEREVAN ONLINE Mag.-ի ԹՂԹԱԿԻՑ   

2001 թվականի նոյեմբերի 20-ին, երբ Հռիփսիմե Որսկանյանը 19 տարեկան էր, Երևանի Յան Ռայնիսի փողոցի բնակարանային հասցեում հիմնադրվեց «Արթ Բիլդ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը։ Քրեական վարույթի հրապարակված շարադրանքը նշում է նոյեմբերի 20-ը։ Պետական ռեգիստրի քարտում գրանցման օրն արդեն նոյեմբերի 26-ն է։ Թերևս մեկը վերաբերում է հիմնադրմանը, մյուսը՝ պետական գրանցմանը։

Հռիփսիմեի հայրը՝ Արամայիս Որսկանյանը, այդ տարիներին ղեկավարում էր Կոնդի առանձնատների տնտեսությունը և շինարարությամբ զբաղվող «Այգեձոր» ընկերությունը։ Քրեական վարույթի հրապարակված վարկածում նա ներկայացվում է որպես Ռոբերտ Քոչարյանի մտերիմ անձ և սեփականության փոխանցումների առանցքային մասնակից։ Այդ բնորոշումը մեղադրանքինն է։ Դատարանը գործի էության վերաբերյալ դատավճիռ դեռ չի կայացրել։

2002 թվականի նոյեմբերի 8-ին Պետական գույքի կառավարման նախարարությունում բացվեցին «Կապուտակ Սևան» առողջարանի մրցույթի երկու հայտերը։ «Արսօյլ» համատեղ ձեռնարկությունը բաժնետոմսերի համար առաջարկել էր 80 միլիոն դրամ և խոստացել 250 միլիոն դրամ ներդրում։ «Արթ Բիլդը» առաջարկել էր 83 միլիոն 669 հազար դրամ և 200 միլիոն դրամ ներդրում։ Հաղթեց «Արթ Բիլդը»։ Նրա գինը 3 միլիոն 669 հազար դրամով բարձր էր, ներդրման խոստումը՝ 50 միլիոնով ցածր։ Մեղադրանքի հրապարակված շարադրանքում հանձնաժողովի միավորները կամ ընտրության կետային հիմնավորումը չկան։

Ազգային ժողովի վերահսկիչ պալատի 2003 թվականի տարեկան հաշվետվության աղյուսակում առողջարանի պետական բաժնեմասը գնահատված է 73 միլիոն 374 հազար դրամ։ Վաճառքի գինը՝ 83 միլիոն 669 հազար։ Նույն տողում ներդրումային պարտավորությունը բաժանված է երեք տարվա՝ 65 միլիոն 2003-ին, 65 միլիոն 2004-ին, 80 միլիոն 2005-ին։ Գումարը 210 միլիոն է։ Դատախազության 2026 թվականի շարադրանքում մրցութային խոստումը 200 միլիոն է։ Տասը միլիոն դրամի տարբերությունը հրապարակված թղթերում բացատրություն չունի։

Մրցույթի արձանագրությունը հաղթողին 60 օր էր տալիս մասնավորեցման պայմանագիրը կնքելու համար։ 2003 թվականի փետրվարի 27-ին Դավիթ Վարդանյանի ստորագրությամբ «Արթ Բիլդին» ուղարկված գրությունը արձանագրեց պարզ փաստը՝ մրցույթից անցել էր երեք ամիս, պայմանագիր դեռ չկար։ Վաճառքը դրանով չկանգնեց։

Մայիսի 15-ին կառավարությունն ընդունեց 622-Ա որոշումը։ Առողջարանի գույքից առանձնացված թիվ 1 և 2 քոթեջները՝ 440 քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով, 355,2 քառակուսի մետր հացատունը, մեքենասարքավորումներն ու արտադրատնտեսական գույքը դրվեցին ուղղակի վաճառքի։ Գինը 3 միլիոն 500 հազար դրամ էր։ Տարեկան հաշվետվության այդ տողում ակտիվների գնահատված արժեքի սյունակում գծիկ կա։ «Գնահատված մեծություն» սյունակում գրված է 14 միլիոն 924 հազար 900 դրամ։ Վաճառքի գնի դիմաց՝ 3 միլիոն 500 հազար։ Գնորդի անվան տեղում՝ «հայտնի գնորդը»։ 2026 թվականի մեղադրանքի նկարագրության մեջ այդ գնորդը «Արթ Բիլդն» է։

Գնորդը պարտավորվեց իր միջոցներով մինչև 2004 թվականի մարտի 29-ը վերանորոգել պետությանը պատկանող թիվ 3 և 4 քոթեջները։ Այդ պարտավորությունն անցավ պետական հաշվետվության աղյուսակ։ Կատարման մասին տվյալ այդ տողում չկա։

2003 թվականի դեկտեմբերի 2-ին «Կապուտակ Սևան առողջարան» փակ բաժնետիրական ընկերությունը միացվեց «Արթ Բիլդին»։ Գրանցումից հետո առողջարանի դուստր ձեռնարկության անունով ձևակերպված անշարժ գույքերն անցան «Արթ Բիլդի» հաշվեկշռին։ Մեկ տարի առաջ լճափի այդ գույքի համար երկու ընկերություն էր մրցել։ Դեկտեմբերի դրությամբ դրանք արդեն հաղթողի հաշվեկշռում էին։

2004 թվականի մարտի 31-ին Պետական գույքի կառավարման վարչությունից նոր նամակ եկավ։ Վարչությունը գրել էր, որ «Արթ Բիլդի» ստանձնած պարտավորությունների կատարումը հաստատող տեղեկություններ չի ստացել։ Ընկերությունից փաստաթղթեր էին պահանջում։ Վերջում հիշեցում կար՝ պայմանագիրը կարող է լուծվել դատական կարգով։

2006 թվականի ապրիլի 21-ին նույն վարչության պետի ստորագրությամբ մեկ այլ նամակ ուղարկվեց։ Այնտեղ գրված էր, որ «Արթ Բիլդի» պարտավորությունները կատարված են։ Դատախազության հրապարակած նկարագրությամբ՝ վարչությունը կատարումը հաստատող փաստաթղթեր չէր ստացել։ 2004-ի նամակը պահանջում էր ապացույցներ և հիշեցնում դատարանի մասին։ 2006-ի նամակը հարցը փակեց չորս բառով՝ «պարտավորությունները համարվել են կատարված»։

Աշխատատեղերի խոստումները նույնպես պահպանվել են աղյուսակում։ 2003-ին «Արթ Բիլդը» պետք է ապահովեր 48 աշխատատեղ՝ առնվազն 25 հազար դրամ ամսական աշխատավարձով։ 2004-ին՝ 60 աշխատատեղ՝ 30 հազար դրամով։ 2005-ին՝ 76 աշխատատեղ՝ 35 հազար դրամով։ Քանաքեռ-Զեյթունի սոցիալական ապահովության տարածքային կենտրոնին ներկայացված հաշվետվության համաձայն՝ ընկերությունը 2003–2005 թվականներին ընդհանուր 37 աշխատակից է ունեցել։ Դա առաջին տարվա խոստումից էլ քիչ էր։

Հռիփսիմե Որսկանյանը 19 տարեկան էր ընկերության հիմնադրման պահին։ Առողջարանի մրցույթը կայացավ մոտ մեկ տարի անց։ Հանրային փաստաթղթերը նրա ճշգրիտ տարիքը 2002 թվականի նոյեմբերի 8-ի դրությամբ չեն տալիս։ «19-ամյա աղջիկը դարձավ առողջարանի սեփականատեր» նախադասությունը մեկ տարվա ընթացքը սեղմում է։ Առողջարանի գույքը գրանցվեց «Արթ Բիլդի» վրա, իսկ Հռիփսիմեն ընկերության հիմնադիրն ու ամբողջ բաժնեմասի սեփականատերն էր։

2005 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Հռիփսիմե Որսկանյանը «Արթ Բիլդի» ամբողջ բաժնեմասը նվիրեց մորը՝ Գայանե Որսկանյանին։ Մայրը նաև «Այգեձոր» ընկերության համահիմնադիրն էր։ Պետական ռեգիստրում նա իրական շահառու է նշված սեպտեմբերի 23-ից։ Վաճառք չկար։ Գին չկար։ Հռիփսիմեի անունը դուրս եկավ ընկերության ուղղակի սեփականատերերի շարքից։

2010 թվականի հունվարի 15-ին Գայանե Որսկանյանն ու Սեդրակ Քոչարյանը բաժնեմասի օտարման պայմանագիր կնքեցին։ «Արթ Բիլդի» 50 տոկոսը գրանցվեց նախկին նախագահի որդու անունով։ Քննությունը պայմանագիրը ձևական է համարում և պնդում, որ այն ծառայել է գույքի իրական պատկանելությունն ու ծագումը քողարկելուն։ Այդ պնդումը դատական գնահատական դեռ չունի։ Պետական ռեգիստրում Սեդրակ Քոչարյանը իրական շահառու է նշված 2010 թվականի հունվարի 25-ից։

2025 թվականին հաստատված իրական շահառուների հայտարարագրում բաժանումը նույնն է՝ 50 տոկոս Սեդրակ Քոչարյանին, 50 տոկոս Գայանե Որսկանյանին։ Փաստաթղթում Արամայիս Որսկանյանն ու Զարուհի Բադալյանը նշված են որպես ընկերության նկատմամբ այլ միջոցներով փաստացի վերահսկողություն իրականացնող անձինք։ Քսան տարի անց նրա հոր անունը դեռ ընկերության վերահսկողության քարտում էր։

2026 թվականի օգոստոսի 24-ին դատախազը հանրային քրեական հետապնդում հարուցեց Ռոբերտ Քոչարյանի, Սեդրակ Քոչարյանի և մի շարք այլ անձանց նկատմամբ։ Ցանկում կային նաև Արամայիս ու Գայանե Որսկանյանները և նրանց երկու դուստրերը, այդ թվում՝ «Արթ Բիլդի» հիմնադիր Հռիփսիմեն։ Վարույթում ընդգրկված պետական գույքերից մեկը «Կապուտակ Սևանն» էր։ Հակակոռուպցիոն կոմիտեն գրել էր 83 միլիոն 669 հազար դրամով ձեռքբերման և 2010 թվականի 50 տոկոսանոց ձևական փոխանցման մասին։ Հաջորդ օրը վեց մարդ ձերբակալվեց։ Սեդրակ Քոչարյանի նկատմամբ դատարանը երկամսյա կալանք կիրառեց։ Օգոստոսի 27-ին նույն խափանման միջոցը կիրառվեց Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ։

Սեդրակ Քոչարյանի պաշտպան Ալեքսանդր Կոչուբաևը դատարանի բակում վարույթն անվանեց արտաիրավական և քաղաքական համատեքստ ունեցող հետապնդում։ Նրա խոսքով՝ մի շարք դրվագների վաղեմության ժամկետներն անցել են, որոշ պնդումներ մտածածին են, իսկ քսան–քսանհինգ տարվա հնության գործարքների քննությանը խոչընդոտելու վտանգով կալանքը հիմնավորված չէ։ «Հայաստան» դաշինքը կատարվածը ներկայացրեց որպես ընդդիմադիր գործչին մեկուսացնելու փորձ։ Մեղադրանքի կողմը խոսում է պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահման, կաշառքի և փողերի լվացման մասին։ Սեդրակ Քոչարյանին վերագրվում են փողերի լվացում և այդ արարքներին օժանդակություն։

Կալանքը դատավճիռ չէ։ Դատարանը դեռ պետք է գնահատի՝ 2002 թվականի մրցույթը, 2003 թվականի ուղղակի վաճառքը, 2006 թվականի գրությունն ու 2010 թվականի բաժնեմասի փոխանցումը կազմե՞լ են մեկ հանցավոր շղթա, ինչպես պնդում է մեղադրանքը, թե վարույթը իրավական հիմք չունի, ինչպես ասում է պաշտպանությունը։ Թղթերում այս պահին մնում են ընկերության գրանցման ամսաթվերը, երկու մրցութային հայտերը, 83 միլիոն 669 հազար դրամը, 3 միլիոն 500 հազար դրամանոց ուղղակի վաճառքը, 37 աշխատակիցը և բաժնեմասերի 50–50 հարաբերակցությունը։

2026-ին «Կապուտակ Սևանը» նոր բացման գովազդ է տարածում՝ լիճ, պատշգամբներ, նորոգված քոթեջներ։ Հին գործի թղթապանակում մնացել է 2006 թվականի ապրիլի 21-ի նամակը. «պարտավորությունները համարվել են կատարված»։ Քրեական վարույթի շարադրանքում դրա կողքին մեկ չոր փաստ կա՝ կատարումը հաստատող փաստաթղթերը վարչությունը չէր ստացել։